Hành trình tự học nghề đóng sách của Trần Trung Hiếu và giải thưởng quốc tế
Trần Trung Hiếu, một nghệ nhân trẻ đến từ Hà Nội, đã gây ấn tượng mạnh khi tự học nghề đóng sách và giành giải Coup de Coeur des Biennales tại Biennales Mondiales de la Reliure d’Art lần thứ 17. Anh gửi cuốn Vol de nuit (Chuyến bay đêm) của Antoine de Saint-Exupéry dự thi vào tháng 10/2024, mất hơn hai tháng để hoàn thành với hy vọng giới thiệu nền đóng sách Việt Nam ra thế giới.
Khởi đầu từ những cuốn sổ tay tự làm
Khác với nhiều người bắt đầu từ sửa sách, Hiếu đến với nghề bằng con đường tự học hoàn toàn. Sau khi rẽ ngang từ ngành nội thất tại Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp vì cảm thấy không hợp, anh tìm thấy đam mê khi tự làm sổ tay để tiết kiệm chi phí và tạo ra sản phẩm đặc biệt. Những cuốn sổ đầu tiên thúc đẩy anh tìm hiểu sâu hơn qua các kênh như Bookbinder’s Chronicle của Mie H. Radcliffe để học kỹ thuật khâu, lạng da.
Đam mê được khơi dậy từ video chuyên nghiệp
Bước ngoặt thực sự đến khi Hiếu xem một video về xưởng đóng sách John Newman & Son tại Dublin, Ireland. Anh bị cuốn hút bởi cách hoạt động chuyên nghiệp, các dụng cụ và thuật ngữ mới lạ. Từ đó, anh nỗ lực tìm kiếm tài liệu, thậm chí muốn học thêm tiếng Pháp để tiếp cận nhiều nguồn hơn. Khó khăn lớn là Việt Nam thiếu người đóng sách chuyên nghiệp và dụng cụ, nhưng anh may mắn được cha – một thợ mộc cũ – hỗ trợ làm máy móc như máy ép đứng, bàn khâu.
Mục tiêu trở thành Master Bookbinder và đưa nghề về Việt Nam
Hiếu đặt mục tiêu cao là tiếp thu mọi kiến thức về đóng sách, giành chứng nhận Master Bookbinder quốc tế, và đưa nghệ thuật này trở lại Việt Nam. Anh theo đuổi phong cách phương Tây, lấy cảm hứng từ các nghệ nhân nổi tiếng như Le Gascon của Pháp hay Roger Payne của Anh. Từ cuốn sách đầu tiên Gương phong tục năm 2020, anh đã hoàn thành hàng trăm cuốn cho nhà sách và nhà sưu tập.
Kỷ niệm đặc biệt với nhạc sĩ Phạm Tuyên
Một trong những kỷ niệm đáng nhớ nhất là việc đóng lại hai cuốn sổ chép nhạc của nhạc sĩ Phạm Tuyên nhân dịp mừng thọ 93 tuổi của ông năm 2023. Hai cuốn sổ này chứa đựng các bài nhạc sáng tác từ gần 60 năm trước, được Hiếu phục chế để gia đình lưu giữ và sử dụng.
Gắn bó với Papelytinta-Sao Bắc Bookbinding và quay về cơ bản
Hiện nay, Hiếu làm việc tại Papelytinta-Sao Bắc Bookbinding ở Hà Nội, một xưởng hiếm hoi tại Việt Nam sử dụng kỹ thuật và chất liệu truyền thống châu Âu. Anh coi nghề đóng sách là sự kết hợp hoàn hảo giữa nghệ thuật, sách và thủ công. Để hoàn thiện bản thân, anh quay về học vá sách – công việc giúp kéo dài vòng đời sách và bảo tồn tri thức. Với Hiếu, làm bìa da không chỉ để sách đẹp hơn, mà còn để chúng trường tồn qua nhiều thế hệ.
