Khởi đầu từ giấc mơ tuổi lên 5
Sinh năm 1990 tại Bắc Ninh, họa sĩ Nguyễn Ngọc Mai hiện sống và sáng tác tại quê hương. Từ khi mới 5 tuổi, chị đã say mê hội họa như một phần tự nhiên của cuộc sống. Tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội năm 2013, chị tiếp tục theo đuổi nghiên cứu chuyên sâu về sơn mài và hoàn thành chương trình thạc sĩ chuyên ngành Sơn mài tại Đại học Thành Đô (Trung Quốc) năm 2025.
Giá trị nền tảng của sơn mài Việt
Sau quá trình tiếp cận nhiều xu hướng nghệ thuật, Nguyễn Ngọc Mai lựa chọn trở về với những giá trị nền tảng của sơn mài Việt Nam. Chị chia sẻ: “Sơn mài là sự kết tinh từ linh khí của đất trời, sản vật của thiên nhiên và tâm hồn của con người”. Mỗi tác phẩm của chị đều được hình thành qua nhiều lớp sơn chồng phủ, nhiều lần cẩn, đắp và mài. Thời gian in dấu trên bề mặt tranh, tạo nên vẻ đẹp đặc trưng của sơn mài.
Kỹ thuật mài và cẩn vỏ trứng
Nhiều năm qua, nữ họa sĩ dành sự quan tâm đặc biệt cho việc nghiên cứu kỹ thuật mài và cẩn vỏ trứng – những yếu tố góp phần tạo nên bản sắc riêng của sơn mài Việt Nam. Tuy nhiên, kỹ thuật chưa bao giờ là mục đích cuối cùng. “Những lớp sơn được mài nhiều lần hay những mảng cẩn được xử lý kỹ lưỡng đều chỉ là phương tiện để mở rộng khả năng biểu đạt của nghệ thuật”, họa sĩ cho biết.
Thiên nhiên và hình tượng hoa sen
Thiên nhiên là nguồn cảm hứng xuyên suốt trong sáng tác của Nguyễn Ngọc Mai. Chị thường bắt đầu từ những điều bình dị nhất, trong đó hoa sen là hình tượng xuất hiện nhiều nhất. Khác với cách thể hiện quen thuộc, chị lựa chọn nhìn sen trong toàn bộ vòng đời: bên cạnh những đóa hoa khoe sắc là những phiến lá già, thân khẳng khiu, phần rễ bám sâu vào lòng đất. “Trong đóa sen đang lụi tàn, tôi không nhìn thấy sự kết thúc, mà thấy những sắc màu của thời gian đang hòa quyện lại để tạo nên chương cuối cho một hành trình trọn vẹn”, chị bày tỏ.
Xử lý bề mặt và bố cục
Một điểm nhấn trong sáng tác của chị là cách xử lý bề mặt tranh như không gian thị giác độc lập. Những lớp sơn, ánh kim, vỏ trứng và sắc màu được tổ chức thành nhiều tầng lớp, tạo nên chiều sâu cả vật chất lẫn cảm xúc. Bố cục cân bằng giữa cấu trúc và cảm xúc: hệ thống cành cây, thân lá tạo kết cấu chặt chẽ, trong khi các mảng hoa mềm mại và giàu nhịp điệu.
Giao lưu quốc tế và triển lãm
Bên cạnh sáng tác, Nguyễn Ngọc Mai tích cực tham gia các hoạt động giao lưu học thuật và triển lãm quốc tế như Triển lãm Thư pháp và Hội họa trong khuôn khổ Tuần lễ Giao lưu Giáo dục Trung Quốc-ASEAN, Triển lãm Văn hóa và Nghệ thuật Trung Quốc-ASEAN, Triển lãm “Mùa Sáng tạo Nghệ thuật và Thiết kế: Khởi đầu mới của vạn hình vạn trạng”, Triển lãm sơn mài quốc tế “Kết nối sơn mài giữa các quốc gia trên Con đường tơ lụa”. Chị cho biết nghệ thuật sơn mài ở mỗi quốc gia được hình thành từ những nền tảng kỹ thuật và tư duy thẩm mỹ khác nhau, tạo cơ hội đối thoại và học hỏi. “Ngôn ngữ nghệ thuật có thể khác nhau, nhưng tình yêu dành cho cái đẹp luôn tạo nên sự đồng cảm”, chị nói.
Hành trình tiếp nối
Nhìn lại chặng đường, họa sĩ Nguyễn Ngọc Mai vẫn giữ nguyên sự say mê của cô bé từng mơ trở thành họa sĩ hơn ba thập niên trước. Chị tâm sự: “Tôi nghĩ mình đã có thể mỉm cười với cô bé 5 tuổi năm nào và nói rằng: Chúng ta đã đi được một chặng đường dài. Nhưng phía trước vẫn còn rất nhiều điều để khám phá. Hành trình tìm kiếm bản ngã bằng nghệ thuật, có lẽ, mới chỉ bắt đầu”.
