Đầu giờ chiều, khi nắng miền Nam Trung Quốc còn gay gắt, hàng nghìn nông dân ở thành phố Hoành Châu (Quảng Tây) bắt đầu đổ ra cánh đồng hoa nhài. Đây là 'giờ vàng' thu hoạch vì nhiệt độ cao giúp tinh dầu trong cánh hoa tỏa hương mạnh nhất, quyết định chất lượng trà nhài sau này.
Thủ phủ hoa nhài thế giới
Cách đó không xa là chợ giao dịch hoa nhài Thạch Tỉnh - 'trái tim' ngành hoa nhài Trung Quốc. Người bán, người mua ngồi thành dãy, trước mặt là cân điện tử. Giá hoa được hô liên tục, không khí mua bán diễn ra chóng vánh, khiến khu chợ như một 'sàn giao dịch' thu nhỏ. Theo China Daily, nhiều hộ dân ban ngày hái hoa, tối làm việc tại nhà máy chế biến trà hoặc doanh nghiệp liên quan, tạo guồng quay không ngừng nghỉ trong mùa thu hoạch.
Chính quyền Hoành Châu cho biết thành phố cung cấp hơn 80% sản lượng hoa nhài và trà nhài của Trung Quốc, đồng thời chiếm hơn 60% nguồn cung trà nhài thế giới. Những cánh đồng hoa nhài trải rộng trên khoảng 12.000 ha, trở thành vùng sản xuất tập trung lớn nhất toàn cầu.
Lịch sử hơn 500 năm
Lịch sử trồng hoa nhài tại đây kéo dài hơn 500 năm. Theo tài liệu China Daily dẫn lại, loài hoa này được đưa vào Trung Quốc từ thời Đông Hán qua Con đường Tơ lụa, sau đó bén rễ tại Quảng Tây nhờ khí hậu nóng ẩm. Đến năm 2022, hệ thống trồng hoa nhài và sản xuất trà nhài truyền thống của Hoành Châu được FAO công nhận là Hệ thống Di sản Nông nghiệp Quan trọng Toàn cầu (GIAHS).
Giá trị vượt 19 tỷ Nhân dân tệ
Năm 2025, địa phương thu hoạch hơn 150.000 tấn hoa nhài tươi, giá trị toàn ngành vượt 19 tỷ Nhân dân tệ (khoảng 2,8 tỷ USD), tạo việc làm và thu nhập cho hơn 340.000 người. Tuy nhiên, giá trị thực sự không nằm trên cánh đồng mà bắt đầu sau khi những nụ hoa vừa được hái.
Bông hoa được bán nhiều lần
Vòng đời hoa nhài rất ngắn: nụ hái chiều, nở ban đêm và phải chế biến ngay để giữ hương. Thay vì tập trung vào sản lượng, Hoành Châu mở rộng giá trị ở mọi khâu, từ thu mua, chế biến đến phát triển sản phẩm và thương hiệu. Tại chợ giao dịch, hoa vừa hái được chuyển ngay đến doanh nghiệp chế biến. Sau sàng lọc, hoa được đưa vào quy trình ướp hương trà - 'linh hồn' của trà nhài. Lá trà xanh trộn với hoa nhài đã nở để hấp thụ hương, sau đó tách bỏ cánh hoa và lặp lại nhiều lần. Trà cao cấp có thể trải qua 5-9 lượt ướp hương.
Mô hình '1+9'
Theo China Daily, Hoành Châu phát triển mô hình '1+9', kết nối hoa nhài với chín lĩnh vực: trà, cây cảnh, thực phẩm, du lịch, hàng tiêu dùng, dịch vụ ăn uống, y dược, thể thao và sản phẩm văn hóa. Hiện có hơn 170 doanh nghiệp chế biến trà và hoa nhài, hình thành chuỗi sản xuất khép kín. Ngoài trà nhài, nhiều doanh nghiệp phát triển tinh dầu, hương liệu, mỹ phẩm, thực phẩm, quà tặng và sản phẩm tiêu dùng mang thương hiệu hoa nhài.
Cú hích từ công nghệ và đồ uống mới
Nhiều vùng trồng hoa đã áp dụng hệ thống dự báo thời tiết thông minh kết hợp AI để dự báo lượng mưa, nhiệt độ, độ ẩm và thời điểm hoa nở. Thông tin gửi trực tiếp tới người trồng, giúp điều chỉnh thời gian thu hoạch, giảm rủi ro và nâng cao chất lượng. Trong nhà máy, dây chuyền tự động, robot vận chuyển và hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR được đưa vào sử dụng.
Ở hạ nguồn, sự bùng nổ thị trường đồ uống tạo thêm động lực. Hương hoa nhài ngày càng xuất hiện trong trà sữa, trà trái cây, cà phê và đồ uống pha sẵn từ các chuỗi như Chagee, Heytea, Mixue. Nhu cầu này mở rộng đầu ra cho vùng nguyên liệu, thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu và phát triển sản phẩm mới.
Giá trị văn hóa và du lịch
Hoành Châu còn khai thác giá trị văn hóa của hoa nhài qua lễ hội, tuyến du lịch trải nghiệm, trung tâm giao dịch và hoạt động quảng bá thương hiệu. Từ một sản vật địa phương, hoa nhài trở thành biểu tượng kinh tế và văn hóa của thành phố. Một loài hoa chỉ nở vài giờ mỗi ngày, đáng vài Nhân dân tệ, nhưng khi đặt vào chuỗi giá trị hoàn chỉnh, nó trở thành nền tảng của ngành công nghiệp tỷ USD.
