Bắt đầu vẽ từ năm 1980 nhưng đến 1997 mới triển lãm tranh lần đầu, họa sĩ Lê Thi gần như liên tục vẽ không nghỉ cho đến cuối đời. Bà để lại gia tài hàng nghìn bức tranh, trong đó ấn phẩm mới ra mắt chỉ giới thiệu khoảng hơn 200 bức tiêu biểu. Hội họa đã kéo gần mọi miền không gian và đẩy lùi sự tàn phai của thời gian.
Phong cách vẽ tự nhiên và chất liệu cuộc sống
Bà Lê Thi vẽ tự nhiên như hơi thở, như ký ức ùa về, kể lại với người xem những câu chuyện đã qua và chuyện ngày hôm nay. Hầu hết tranh của bà đi theo lối tả chân – hiện thực cuộc sống mà bà đối diện, gần gũi, mộc mạc và giản dị. Bà vẽ từ tĩnh vật đến sự vật chuyển động, sông suối cỏ cây hoa lá, phiên chợ nông thôn đến núi non biển cả, vẽ người thân trong gia đình và nhân vật các vùng miền bà từng qua.
Không gian và nhân vật tập trung chủ yếu ở quê hương bà – nông thôn miền Bắc cùng một số bức về cảnh và người vùng cao. Cuộc đời bà có những năm tháng sôi động, nhiều biến động, biến cố và không ít buồn thương. Tất cả điều đó kín đáo, tinh tế đi vào trong tranh.
Gam màu xanh chủ đạo và nỗi u hoài
Nhà phê bình Đỗ Anh Vũ nhận xét: “Tôi để ý thấy tranh của bà không có bức nào dùng những gam màu rực rỡ, hình như bà chưa bao giờ dùng màu đỏ. Thay vào đó, màu xanh tràn ngập trong tranh bà, mang lại cảm giác yên bình và thân thương.” Chất tranh của Lê Thi mang trong mình nỗi u uẩn với nhiều chìm khuất bên trong nhưng thể hiện ra ngoài bằng vẻ đằm thắm nhẹ nhàng. “Nỗi bàng bạc u hoài man mác cứ trải khắp trong các tác phẩm của bà nếu chúng ta xem kỹ và chìm vào từng bức tranh. Tôi có cảm giác, bà đã nén lại nhiều nỗi buồn, nỗi cô đơn để rồi chuyển hóa chúng thành hội họa,” Đỗ Anh Vũ viết.
Nhân vật trong tranh và chân dung tự họa
Đỗ Anh Vũ đặc biệt thích những bức tranh với nhân vật của Lê Thi. Bà vẽ từ trẻ con đến người lớn, người lao động bình dị, thiếu nữ vùng cao, bà mẹ địu con xuống núi, những cảnh đời thường như mẹ bên con, bà bên cháu, hai chị em làm bánh, cháu gái rửa bát. Một điều thú vị là họa sĩ Lê Thi có khá nhiều bức chân dung tự họa hoặc đưa mình trở thành một phần của bức tranh. Hầu hết các tác phẩm ấy, nhân vật đều không cười mà yên lặng trong nỗi ưu tư trầm mặc, như thể chưa ngừng ngẫm ngợi về những năm tháng đã qua.
Ấn phẩm 'Lê Thi - Tiếng nói của chính mình'
Điều đọng lại sau khi xem cuốn sách “Lê Thi - Tiếng nói của chính mình” là tình yêu cuộc sống bền bỉ tha thiết của người họa sĩ. Bà đã đem cả thế kỷ, cả cuộc đời mình vào tranh, vượt lên những mất mát đắng cay, lo toan khó nhọc và cuộc sống bộn bề. Những bức tranh của Lê Thi không chỉ là tác phẩm nghệ thuật mà còn là tiếng lòng, là ký ức sống động của một đời người.
