Đặc điểm kỹ thuật của Kheibar Shekan
Tên lửa đạn đạo Kheibar Shekan, do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) công bố vào năm 2022, là một trong những phát triển tiên tiến nhất trong chương trình tên lửa của Iran. Thuộc dòng tên lửa nhiên liệu rắn Fateh, nó nổi bật nhờ sự kết hợp giữa tính cơ động, động cơ nhiên liệu rắn và khả năng thay đổi quỹ đạo trong giai đoạn cuối của chuyến bay.
Theo tuyên bố chính thức từ Tehran, tên lửa này có tầm bắn khoảng 1.450 km, đủ sức vươn tới phần lớn khu vực Trung Đông. Với hệ thống đẩy nhiên liệu rắn, Kheibar Shekan có khả năng sẵn sàng triển khai cao và có thể nhanh chóng di chuyển sau khi sử dụng.
Khả năng cơ động và triển khai nhanh
Kheibar Shekan được thiết kế với tính cơ động cao, có thể phóng từ các bệ phóng di động. Điều này gây khó khăn cho việc phát hiện và phá hủy các tổ hợp trước khi phóng. Các nhà phân tích lưu ý rằng việc phát triển các hệ thống tên lửa di động là một phần trong chiến lược rộng lớn hơn của Iran: tạo ra một hệ thống cho phép duy trì khả năng tấn công bất chất các biện pháp đối phó của kẻ thù.
Đối với các hệ thống tên lửa hiện đại, triển khai nhanh chóng đã trở thành yếu tố quan trọng. Ngay cả một tên lửa dẫn đường chính xác cũng sẽ bị hạn chế hiệu quả nếu bệ phóng dễ dàng bị phát hiện và phá hủy.
Đầu đạn khó đánh chặn
Đầu đạn của Kheibar Shekan được cho là có khả năng thay đổi quỹ đạo trong giai đoạn cuối hành trình bay. Công nghệ này có thể gây khó khăn cho các hệ thống phòng thủ chống tên lửa vốn được thiết kế cho các quỹ đạo đạn đạo có thể dự đoán được. Theo các nguồn tin Iran, tên lửa này được trang bị đầu đạn nặng khoảng 550 kg. Tuy nhiên, rất khó để xác minh độc lập các đặc điểm này vì phần lớn thông tin đến từ các tuyên bố chính thức của Tehran.
Các chuyên gia quân sự lưu ý rằng ngay cả các hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa hiện đại cũng không đảm bảo khả năng bảo vệ tuyệt đối chống lại tên lửa đạn đạo. Điều này khiến các quốc gia phải chú trọng phát triển hệ thống cảnh báo sớm và phòng thủ đa tầng.
Chi phí và chiến lược tấn công
Ngoài các đặc điểm kỹ thuật, giới phân tích quân sự cũng quan tâm đến tỷ lệ chi phí giữa phương tiện tấn công và phòng thủ. Kheibar Shekan gây ra vấn đề không chỉ vì tầm bắn hay khả năng cơ động, mà còn vì giá thành ước tính thấp hơn đáng kể so với nhiều tên lửa đánh chặn phương Tây. Để so sánh, một tên lửa đánh chặn SM-6 của Hải quân Mỹ có giá khoảng 4-5 triệu USD, và một tên lửa PAC-3 MSE dành cho hệ thống Patriot có giá khoảng 4-6 triệu USD mỗi quả.
Ngược lại, theo ước tính của các nhà phân tích, chi phí của một tên lửa Iran có thể thấp hơn nhiều. Điều này tạo ra vấn đề “sự cạn kiệt chi phí của hệ thống phòng không”: ngay cả khi đánh chặn thành công mọi mục tiêu, bên phòng thủ vẫn có thể phải chi tiêu nhiều loại đạn dược đắt tiền hơn đáng kể. Tình huống tương tự đã được quan sát thấy trong các cuộc tấn công quy mô lớn bằng máy bay không người lái (UAV) rẻ tiền, khi bên phòng thủ buộc phải sử dụng tên lửa phòng không đắt tiền để phá hủy các mục tiêu tương đối rẻ.
Trong trường hợp sử dụng tên lửa cùng với UAV trên quy mô lớn, điều này có thể tạo thêm áp lực lên kho dự trữ tên lửa đánh chặn và hậu cần của hệ thống phòng thủ. Đó là lý do tại sao các quân đội hiện đại không chỉ phát triển các hệ thống tên lửa đắt tiền mà còn cả các biện pháp đối phó rẻ hơn, đặc biệt là các hệ thống tầm ngắn, phương tiện tác chiến điện tử và công nghệ laser.
