Bí thư Đảng ủy xã Lâm Bình, Tô Viết Hiệp, chỉ tay qua suối: “Biệt phủ, xe sang ra đời từ cái lều vịt bên suối kia đấy”. Anh cùng chúng tôi xắn quần lội suối vào bản Khau Cau, trò chuyện với các chủ kênh YouTube nổi tiếng.
Khởi nghiệp từ lều vịt và những con số biết nói
Triệu Mạnh Dương (sinh năm 1992) và vợ Lý Thị Ca là chủ kênh YouTube với gần 1,5 triệu người theo dõi, đạt Nút Vàng YouTube. Dương dẫn chúng tôi thăm những ngôi nhà lợp lá trong thung lũng, nơi có chó, lợn, gà, dê và hàng trăm con chim bồ câu. Những máng tre dẫn nước dài hàng trăm mét, cối giã gạo cổ truyền, bếp đá tảng, sàn tre nứa nhô ra ao – tất cả tạo nên “phim trường” sống động.
Dương chỉ sang bên kia suối: “Phim trường của em trai em, biệt phủ, xe ô tô tiền tỷ đã ra đời từ đó đấy”. Vợ chồng Dương có 6 cái “lều” như vậy. Chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, các kênh YouTube ở xã Lâm Bình thu về 46 tỷ đồng. Riêng vợ chồng Dương – Ca, thu nhập lúc cao điểm khoảng 1 triệu USD/năm (hơn 26 tỷ đồng). Dương cho biết đã đóng khoảng 700 triệu tiền thuế mấy tháng đầu năm.
Dàn siêu xe và bài học quản lý tài sản
Dương khoe từng mua Mercedes-Benz GLS450, độ lên thành Maybach trị giá khoảng 8 tỷ đồng, rồi đổi 3-4 chiếc Mercedes khác: GLC 300, GL450, Everest, Ford Ranger Wildtrak. Tổng tài sản nhà cửa xe cộ hiện còn khoảng 27 tỷ đồng. Tuy nhiên, vợ anh, Lý Thị Ca, kể: “Nhà em bán xe Maybach vì đi đâu người ta cũng xúm lại xem, bàn tán, chồng em bảo xe đắt quá, đi rừng núi hoang vu, nhỡ họ rình cướp rồi giết mình thì sao”.
Dương từng thở than trên Facebook: “Hối hận: Thời điểm ăn nên làm ra tiêu tiền trăm triệu đến vài tỷ mỗi tháng. Bây giờ mọi thứ bão hòa, khó khăn, phải bán xe, bán nhà. Không phải mùa màng lúc nào cũng bội thu. Tiếc và hối hận”.
Lan tỏa mô hình và hỗ trợ cộng đồng
Hàng xóm Hà Tòn Chài, chủ kênh 110 nghìn người đăng ký, kể lại: “Nhờ Dương hướng dẫn, từ ngày làm kênh, thu nhập vợ chồng tôi có lúc lên tới 500 triệu đồng/tháng, đều đặn 30-40 triệu đồng/tháng”. Trước Tết Âm lịch 2026, kênh của Chài bị chiếm mật khẩu, may mắn dòng tiền vẫn về. Anh đang lập kênh mới “Hà Dũng TV” và được hàng xóm giúp đỡ.
Hiện xã Lâm Bình có hơn 50 kênh YouTube ăn nên làm ra, với các chủ kênh nổi bật: Lý Thị Ca (1,4 triệu đăng ký), Triệu Thị Thủy (hơn 230 nghìn), Hà Tòn Chài (hơn 100 nghìn). Nhiều người từng làm công nhân ở Bắc Ninh, vất vả tăng ca 12 tiếng/ngày, nay đã thoát nghèo nhờ làm kênh.
Bí quyết thành công: Cuộc sống giản dị, hướng tới khán giả quốc tế
Lý Thị Ca chia sẻ: “Chúng em hướng tới view ngoại (người xem quốc tế), giá tiền thu về cho một người xem sẽ cao hơn. Rất nhiều người trên thế giới thích xem cuộc sống miền núi Việt Nam. Dàn dựng quá, ăn mặc trang phục dân tộc như diễn viên, máy móc hiện đại quá là lượng người xem giảm ngay”.
Chỉ với điện thoại thông minh, họ ghi hình cảnh lên núi phát rừng, xuống suối bắt cá, chăm gà lợn, nấu món truyền thống. Một video quay quanh nhà tre, chuồng chó, chuồng vịt đạt 23 triệu view. Tuy nhiên, họ từng gặp rủi ro: bị “thuật toán” hiểu nhầm âm nhạc vi phạm bản quyền, hoặc bị quy là “ngược đãi động vật” khi quay gà nướng.
Từ thực tế, xã Lâm Bình đã ban hành “Bộ quy tắc ứng xử và sáng tạo nội dung số xã Lâm Bình”. Đồng chí Tô Viết Hiệp nhấn mạnh: “Để ngăn chặn tình trạng làm nội dung bất chấp để câu view, Đảng ủy xã yêu cầu mọi sự sáng tạo phải dựa trên nền tảng đạo đức và quy định của Luật An ninh mạng”.
Hỗ trợ hạ tầng và phát triển du lịch
Xã Lâm Bình treo biển “Làng sáng tạo nội dung số Lâm Bình”, nâng cấp sóng điện thoại, wifi cộng đồng. Tháng 4/2026, xã công bố Đề án “Làng sáng tạo nội dung số gắn với phát triển du lịch xã Lâm Bình giai đoạn 2026-2030”, giới thiệu sản phẩm du lịch trải nghiệm “Một ngày YouTuber”. Nhiều homestay đang được xây dựng, cho du khách hóa thân thành YouTuber triệu view.
Phó Bí thư Đảng ủy xã Nguyễn Thị Thảo kể bài học: một người bị khóa kênh vì quay cảnh dùng gậy quật ong lấy mật, bị quy là “hành hạ động vật hoang dã”. Xã tập huấn để bà con tránh rủi ro. Dù vậy, nhiều kênh vẫn bị “tắt kiếm tiền” hoặc xóa sổ.
Một câu chuyện đau lòng: thanh niên trong bản làm kênh thu nhập hơn 400 triệu đồng/tháng, mua xe hơi tiền tỷ nhưng chưa biết lái. Khi hai anh em chở nhau bằng xe máy đi học lái, tai nạn xảy ra, chủ nhân sinh năm 1991 đã không qua khỏi.
Tương lai bền vững cho làng YouTube
Nhờ sự vào cuộc của chính quyền, các YouTuber ở Lâm Bình không chỉ làm giàu cho bản thân mà còn đóng góp xây trường học, giúp trẻ em nghèo, mở rộng đường xá. Họ sẵn lòng hướng dẫn bà con cùng vươn lên. Với sự cần mẫn, chỉn chu và thượng tôn pháp luật, nhiều kỳ tích sẽ tiếp tục ra đời bên cạnh các “tỷ phú miền rừng” xứ Tuyên.
