Trong thời đại số, không ít người trẻ trở thành những “thầy công nghệ” bất đắc dĩ cho cha mẹ mình. Những thao tác tưởng chừng đơn giản như lưu file, tải tài liệu hay đặt câu lệnh cho AI lại trở thành thử thách đối với nhiều phụ huynh lớn tuổi.
Cha mẹ nhờ con cái hướng dẫn công nghệ
Câu chuyện của Đỗ Lê Huy (26 tuổi, ngụ xã Tân Nhựt, TP.HCM) là một ví dụ điển hình. Anh thường xuyên nhận được những cuộc gọi từ mẹ hỏi về cách lưu file, tải tệp hay đăng bài lên mạng xã hội. “Ủa, file mẹ mới tải xuống đâu mất rồi con?” – câu hỏi quen thuộc khiến Huy phải gọi video để hướng dẫn từng bước. Anh chia sẻ: “Hồi xưa chắc mẹ cũng muốn nổi nóng nhiều lần lắm nhưng vẫn phải kiên nhẫn với mình. Giờ đến lượt mình phải học lại điều đó”.
Từ lưu file đến trò chuyện với AI
Không chỉ dừng lại ở các kỹ năng cơ bản, nhiều người trẻ còn hướng dẫn cha mẹ sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo. Lê Thị Khuê Quỳnh (19 tuổi, ngụ P.Tân Hưng, TP.HCM) thường dạy ba mẹ cách đặt câu lệnh cho ChatGPT và Gemini để hỏi về sức khỏe, nấu ăn hay chăm sóc cây cối. Cô nhấn mạnh: “Mấy công cụ này phải đặt câu hỏi đúng thì mới cho ra câu trả lời hữu ích. Em cũng dặn ba mẹ nên kiểm tra lại thông tin vì AI đôi khi vẫn có thể trả lời sai”. Sau gần một tháng hướng dẫn, mẹ của Quỳnh đã tự tin hơn khi sử dụng AI để giải đáp thắc mắc hàng ngày.
Công nghệ giúp gia đình gắn kết
Cô Lê Minh Thu, mẹ của Huy, cho biết mỗi khi gặp vấn đề về công nghệ, con trai luôn là người đầu tiên cô nghĩ đến. Theo cô, thế hệ trẻ tiếp cận công nghệ nhanh hơn, dễ tìm ra giải pháp. Cô Thu khẳng định: “Công nghệ không tạo ra khoảng cách mà ngược lại có thể giúp các thành viên trong gia đình xích lại gần nhau hơn”. Việc cùng nhau sử dụng ứng dụng, học tập hay giải trí tạo ra chủ đề chung để trao đổi. Cô xem việc học từ con là sự hỗ trợ qua lại tự nhiên giữa các thế hệ.
Thay đổi vai trò trong gia đình hiện đại
Tiến sĩ Bùi Việt Thành (giảng viên Khoa Văn hóa học, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM) nhận định: “Sự thay đổi vai trò này cho thấy quan hệ giữa các thế hệ trong gia đình đang trở nên linh hoạt và mang tính tương tác hai chiều hơn. Người trẻ không chỉ là người tiếp nhận mà còn trở thành người chia sẻ tri thức, trong khi cha mẹ sẵn sàng học hỏi từ con cái”. Ông cho rằng những tương tác nhỏ như hướng dẫn sử dụng điện thoại hay AI tạo cơ hội để các thế hệ dành thời gian cho nhau, củng cố sự gắn kết và niềm tin trong gia đình.
Ý nghĩa trong xã hội hiện đại
Theo tiến sĩ Thành, điều này đặc biệt có ý nghĩa khi nhịp sống hiện đại ngày càng gấp gáp, các thành viên ít có cơ hội trò chuyện trực tiếp. Việc người trẻ đồng hành cùng cha mẹ trong quá trình tiếp cận công nghệ không chỉ giúp người lớn tuổi thích nghi với môi trường số mà còn duy trì kết nối giữa các thế hệ. “Nếu trước đây cha mẹ là người dẫn con bước vào thế giới, thì ngày nay nhiều người trẻ đang giúp cha mẹ bước vào thế giới số” – sự đảo chiều vai trò này phản ánh một xã hội đang thay đổi nhanh chóng, nơi sự đồng hành và thấu hiểu lẫn nhau trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
