Trong những ngày gần đây, dư luận mạng xã hội tràn ngập những bình luận như 'rất nhiều nghệ sĩ Việt sử dụng chất cấm', 'không có bông tuyết nào trong sạch' và 'xét nghiệm ma túy đi anh/chị ơi'. Những phát ngôn này xuất hiện sau khi hàng loạt nghệ sĩ như Miu Lê, Long Nhật, Sơn Ngọc Minh… vướng vào bê bối ma túy. Không chỉ dừng lại ở đó, nhiều ngôi sao khác cũng bị cư dân mạng 'réo tên', buộc họ phải gấp rút đi xét nghiệm ma túy và công khai kết quả trên mạng xã hội để chứng minh bản thân không sử dụng chất cấm. Từ Ngọc Sơn, Tuấn Hưng, Quách Tuấn Du đến Duy Mạnh, ai cũng phải thực hiện những bước đi này. Các ngôi sao nữ như Lệ Quyên, Kỳ Duyên hay Việt Trinh cũng không được công chúng 'buông tha'.
Khủng hoảng niềm tin từ công chúng
Tiến sĩ Bùi Quốc Liêm, giảng viên ngành Truyền thông chuyên nghiệp tại Đại học RMIT Việt Nam, nhận định rằng việc các nghệ sĩ 'tự kiểm tra nhân phẩm' cùng với bình luận 'không bông tuyết nào trong sạch' của công chúng phản ánh một cuộc khủng hoảng niềm tin mang tính hệ thống nghiêm trọng đối với showbiz Việt. Khi hàng loạt hình mẫu lý tưởng sụp đổ do vi phạm pháp luật, công chúng rơi vào trạng thái cực đoan hóa hoài nghi. Họ mặc định rằng môi trường giải trí đã bị ô nhiễm đạo đức và lối sống lệch chuẩn ẩn giấu sau ánh hào quang. Do đó, những bằng chứng y khoa tạm thời của nghệ sĩ chỉ được xem là giải pháp ứng phó khủng hoảng ngắn hạn.
Tiến sĩ Bùi Quốc Liêm giải thích: 'Công chúng mất niềm tin và sụp đổ thần tượng sau các bê bối ma túy vì ba nguyên nhân cốt lõi. Thứ nhất là sự đổ vỡ của hình mẫu lý tưởng. Nghệ sĩ không chỉ là ngôi sao giải trí mà còn là biểu tượng định hình giá trị sống, đặc biệt với giới trẻ. Khi hình tượng hào nhoáng trên sân khấu lại dính đến chất cấm, khán giả cảm thấy bị phản bội sâu sắc. Sự tương phản quá lớn giữa vẻ ngoài hoàn mỹ và thực tế u tối tạo cú sốc tâm lý mạnh. Thứ hai, việc nghệ sĩ - những người được yêu mến và trao đặc quyền - vi phạm ranh giới đỏ đạo đức và pháp luật khiến sự tôn trọng từ khán giả tan biến hoàn toàn. Cuối cùng, dù nhiều nghệ sĩ công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính, công chúng vẫn mặc định 'không bông tuyết nào trong sạch', phản ánh cơ chế phòng vệ khi niềm tin bị xói mòn liên tục.'
Trong khi đó, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, cho rằng việc hàng loạt ngôi sao Việt bị 'réo tên' một cách vô tội vạ hoặc khán giả để lại bình luận như '90% nghệ sĩ Việt sử dụng chất cấm' hay 'không có bông tuyết nào trong sạch' là phản ứng cực đoan nhưng phản ánh một tâm lý xã hội đáng suy nghĩ: sự thất vọng, hoài nghi và tổn thương niềm tin của công chúng đối với một bộ phận người nổi tiếng. Khi liên tiếp xuất hiện các vụ việc nghệ sĩ liên quan đến ma túy, đặc biệt có những trường hợp bị khởi tố, bắt tạm giam, dư luận không chỉ nhìn vào hành vi cá nhân mà còn đặt câu hỏi rộng hơn về môi trường giải trí, văn hóa ứng xử và trách nhiệm xã hội của người có ảnh hưởng.
Tuy nhiên, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cũng nhấn mạnh rằng công chúng cần tỉnh táo. Không thể vì một số trường hợp vi phạm mà quy kết cả giới nghệ sĩ, càng không thể biến mạng xã hội thành một 'tòa án cảm xúc' để kết tội những người chưa có căn cứ pháp lý. Việc một số nghệ sĩ phải đi xét nghiệm, thậm chí livestream quá trình xét nghiệm để chứng minh mình trong sạch, cho thấy áp lực dư luận đang rất lớn. Có trường hợp ca sĩ chủ động đi kiểm tra tại bệnh viện vì bị 'réo tên' trong các thông tin tiêu cực lan truyền trên mạng.
PGS.TS Bùi Hoài Sơn nói: 'Điều đáng lo không chỉ là ma túy, mà là sự rạn nứt của niềm tin. Nghệ sĩ sống bằng tài năng, nhưng cũng sống bằng niềm tin, tình yêu thương và sự gửi gắm của công chúng. Khi niềm tin ấy bị tổn thương, mỗi scandal không còn là chuyện riêng tư. Nó trở thành một vết xước trong đời sống văn hóa, nhất là khi người vi phạm từng là thần tượng của nhiều bạn trẻ. Vì vậy, cần nghiêm khắc với sai phạm, công bằng với người vô tội, và nhân văn trong cách nhìn nhận để không biến sự phẫn nộ chính đáng thành định kiến mù quáng.'
Nghệ sĩ Việt cần tự soi lại mình
Theo các chuyên gia, việc công chúng sụp đổ niềm tin vào nghệ sĩ Việt sẽ gây ra hệ lụy lớn cho thị trường showbiz nói chung. Đáng chú ý, nhiều ngôi sao đang hoạt động nghệ thuật nghiêm túc, chân chính, giữ gìn đạo đức cũng bị kéo vào vùng nghi ngờ, đồn đoán. PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhận định: 'Trong thị trường giải trí, niềm tin là một loại tài sản vô hình rất lớn. Khi tài sản ấy sụp đổ, thiệt hại không chỉ đo bằng tiền mà còn bằng uy tín, cơ hội và cả sự phát triển lành mạnh của thị trường. Hệ lụy dễ thấy là không gian truyền thông trở nên méo mó. Những vụ bê bối thường tạo ra làn sóng đồn đoán, réo tên, suy diễn, tấn công cá nhân. Người có lỗi phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và công chúng, nhưng người chưa có căn cứ vi phạm cũng cần được bảo vệ danh dự. Một xã hội văn minh không thể chống cái sai bằng một cái sai khác. Chúng ta cần sự nghiêm minh của pháp luật, sự chuẩn mực của báo chí, sự tỉnh táo của công chúng và trách nhiệm tự thân của nghệ sĩ.'
Để khôi phục lại niềm tin và sự tôn trọng từ công chúng, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng nghệ sĩ Việt cần xây dựng lại văn hóa nghề nghiệp từ gốc. Tài năng là điều kiện để bước lên sân khấu, nhưng nhân cách mới là điều kiện để ở lại lâu dài trong lòng công chúng. Nghệ sĩ cần tự đặt ra giới hạn đạo đức cho mình, tránh xa các môi trường độc hại, các quan hệ dễ dẫn đến sa ngã, các cuộc vui trá hình có chất cấm. Các công ty quản lý, nhà sản xuất, hội nghề nghiệp cũng cần có bộ quy tắc ứng xử rõ ràng, có cơ chế nhắc nhở, hỗ trợ tâm lý, kiểm soát rủi ro và xử lý vi phạm. Không thể để nghệ sĩ trẻ bước vào showbiz chỉ với khát vọng nổi tiếng mà thiếu hành trang đạo đức, pháp luật và kỹ năng tự bảo vệ mình.
PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh: 'Công chúng có thể bao dung với sai lầm nếu họ nhìn thấy sự ăn năn thật sự, sự thay đổi thật sự và những đóng góp thật sự. Nhưng họ sẽ không chấp nhận sự giả dối, sự ngạo mạn hay việc dùng scandal để đánh bóng tên tuổi. Sau mỗi cú trượt ngã, điều quan trọng không phải là trở lại sân khấu nhanh đến đâu, mà là trở lại với một con người khác như thế nào. Cuối cùng, tôi nghĩ đã đến lúc showbiz Việt cần một cuộc tự soi lại mình. Không phải để phủ bóng đen lên cả giới nghệ sĩ, mà để bảo vệ những giá trị tốt đẹp của nghệ thuật.'
Chung quan điểm, Tiến sĩ Bùi Quốc Liêm cho rằng để lấy lại niềm tin từ khán giả và người hâm mộ, các nghệ sĩ cần hành động quyết liệt và chân thành ngay từ trách nhiệm tự thân. Ông khuyến nghị: 'Nghệ sĩ cần nghiêm túc thực hiện Bộ Quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật (Quyết định 3196/QĐ-BVHTTDL): đặt lợi ích dân tộc lên trên, lấy Chân - Thiện - Mỹ làm kim chỉ nam sáng tạo; ứng xử chân thành, minh bạch trên mạng xã hội; không lợi dụng tình cảm công chúng để trục lợi và đặc biệt trung thực khi tham gia quảng cáo, không tiếp tay cho hàng kém chất lượng. Bên cạnh đó, họ hãy chủ động minh bạch lâu dài thay vì chỉ test nhất thời, duy trì lối sống lành mạnh và tạo ra những sản phẩm nghệ thuật có giá trị tích cực. Chỉ khi sự thay đổi đến từ nội tâm và hành động nhất quán, niềm tin mới có cơ hội được xây dựng lại vững chắc.'
