Một cá thể rùa biển quốc tịch Việt Nam mang thẻ nhận dạng CD5888-CD5889 đã trải qua gần 5 tiếng đồng hồ vật lộn với 3 lần đào tổ để đẻ thành công 98 trứng tại hòn Bảy Cạnh, thuộc Vườn quốc gia Côn Đảo vào tối ngày 18/7. Đây là cá thể rùa đã nhiều lần trở lại bãi biển này sinh sản.
Hành trình gian nan của mẹ rùa 3 chân
Theo một nữ tình nguyện viên tham gia chương trình bảo tồn rùa biển của IUCN Việt Nam, mẹ rùa gặp khó khăn do bị mất một chi sau bên trái. Ban đầu, rùa chọn vị trí làm tổ gần một cá thể khác. Khi con rùa bên cạnh đã hoàn tất việc đẻ và lấy trứng thành công, mẹ rùa 3 chân vẫn loay hoay đào ổ nhưng không được. Kiểm lâm phát hiện việc thiếu một chân sau khiến rùa khó đào hố đủ sâu để sinh sản.
Mẹ rùa sau đó bỏ vị trí đầu tiên, di chuyển sang khu vực khác đào ổ lần thứ hai. Kiểm lâm hỗ trợ đào hố thay cho chân sau bị mất nhằm tạo điều kiện cho nó tiếp tục quá trình sinh sản. Đến khoảng 21h, các tình nguyện viên tiếp nhận vị trí hỗ trợ để lực lượng kiểm lâm tiếp tục theo dõi những cá thể rùa khác lên bãi đẻ.
Tuy nhiên, lớp cát tại khu vực liên tục sạt xuống hố. Dù nhiều lần cố gắng đào lại, rùa vẫn không thể hoàn thành tổ nên tiếp tục bỏ cuộc, di chuyển sâu hơn vào gần các gốc cây ven biển để đào tổ từ đầu. Sau gần 5 tiếng vật lộn, trải qua 3 lần đào tổ, nhiều lần phải bỏ cuộc giữa chừng, mẹ rùa cuối cùng vượt cạn thành công với 98 trứng.
Đến khoảng 5h20 ngày 19/7, sau khi mẹ rùa lấp ổ và trở về biển, nhóm tình nguyện viên tiếp nhận vị trí từ lực lượng kiểm lâm, tiến hành lấy trứng, kiểm đếm rồi nhanh chóng di chuyển về hồ ấp theo đúng quy trình bảo tồn.
Mùa rùa biển đẻ trứng tại Côn Đảo
Nữ tình nguyện viên cho biết đây là lần đầu cô được lựa chọn tham gia chương trình bảo tồn rùa biển của IUCN tại Côn Đảo sau nhiều năm đăng ký. Trước đó, cô từng tham gia chương trình tình nguyện viên bảo tồn rùa biển tại Vườn quốc gia Núi Chúa vào năm 2024 và 2025. Nhóm của cô tham gia chương trình từ ngày 9-20/7, gồm 10 ngày làm việc thực tế tại hòn Bảy Cạnh và 2 ngày tập huấn, tổng kết tại VQG Côn Đảo. Các thành viên đến từ nhiều tỉnh/thành như Hà Nội, TP.HCM, An Giang, Bình Định.
Ngoài hỗ trợ mẹ rùa đẻ trứng, các tình nguyện viên còn cải tạo hồ ấp, vệ sinh tổ sau khi rùa nở, thả rùa con về biển, thu gom rác trên bãi đẻ và hỗ trợ kiểm lâm hướng dẫn du khách tham gia các hoạt động bảo tồn. "Được trực tiếp chứng kiến khoảnh khắc rùa mẹ vượt quãng đường dài từ biển lên bờ để làm tổ và sinh sản là trải nghiệm thực sự đặc biệt", cô nói.
Hiện VQG Côn Đảo có 18 bãi biển là nơi rùa xanh (vích) lên làm tổ, trong đó các bãi có mật độ rùa sinh sản cao gồm Cát Lớn và bãi Dương (hòn Bảy Cạnh), Cát Lớn (hòn Cau), Cát Lớn (hòn Tre Lớn) và Hòn Tài. Tại các bãi này đều bố trí trạm kiểm lâm làm nhiệm vụ bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và bảo tồn rùa biển. Từ tháng 4 đến tháng 11 hàng năm, hơn 600 rùa mẹ lên các bãi cát để làm tổ, đẻ trứng. Mùa sinh sản bước vào cao điểm từ tháng 5, với một số bãi biển ở hòn Bảy Cạnh và hòn Tre Lớn ghi nhận khoảng 20 rùa mẹ lên làm tổ mỗi đêm.
Sau khi giao phối từ 2-4 tuần, rùa đực quay trở lại khu vực kiếm ăn, còn rùa cái lên bãi đẻ lứa đầu tiên. Sau mỗi lần đẻ, chúng cần khoảng 11-13 ngày để hình thành lứa trứng tiếp theo. Trung bình mỗi cá thể rùa mẹ đẻ khoảng ba lần trong một mùa, còn chu kỳ sinh sản giữa các mùa kéo dài từ một đến năm năm. Trứng rùa nở tự nhiên sau khoảng 45-60 ngày. Rùa con sau đó được thả ngay tại bãi cát nơi rùa mẹ từng lên đẻ, tự bò về biển và ghi nhớ vị trí này như "quê hương" để quay trở lại sinh sản khi trưởng thành.
Từ năm 2007, Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) triển khai Chương trình Bảo tồn rùa biển tại Việt Nam. Tại Côn Đảo, chương trình tình nguyện viên được tổ chức hàng năm nhằm hỗ trợ công tác bảo tồn và nâng cao nhận thức cộng đồng về rùa biển. "Tôi cảm thấy xúc động và biết ơn vì có cơ hội trở thành một phần rất nhỏ trong hành trình bảo tồn loài động vật quý hiếm này", tình nguyện viên tâm sự.
