Du lịch trên đảo Phú Quý đang phát triển mạnh mẽ, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao đời sống người dân. Tuy nhiên, nhiều tuyến đường xuống cấp, hạ tầng dịch vụ chưa được cải thiện, nguồn nước ngọt có nguy cơ cạn kiệt và điện lưới chưa ổn định đang là những vấn đề cấp bách.
Hạ tầng chưa đáp ứng tăng trưởng du lịch
Từ tháng 3, đảo Phú Quý lại nhộn nhịp với các chuyến tàu cao tốc đưa du khách ra tham quan. Trung bình mỗi ngày, đảo đón hơn 1.000 lượt khách, con số này tăng cao vào cuối tuần và dịp hè. Theo UBND đặc khu Phú Quý, trong quý I/2026, đảo đón hơn 42.000 lượt khách, trong đó có 2.100 lượt khách quốc tế. So với năm 2021 chỉ có 40.000 lượt khách và 300 lượt khách quốc tế, đến năm 2025, lượng khách đã tăng gấp 4 lần, với hơn 3.900 lượt khách quốc tế. Số cơ sở lưu trú cũng tăng từ 9 năm 2019 lên 69 cơ sở với hơn 850 phòng vào năm 2026.
Dù lượng khách và cơ sở lưu trú tăng mạnh, hạ tầng phục vụ du lịch vẫn chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ. Đảo chỉ có một tuyến đường dài khoảng 1,2 km được khánh thành năm 2025 và khu ẩm thực đêm hoạt động từ tháng 4/2026. Hệ thống cấp nước sinh hoạt gồm 7 công trình với tổng công suất thiết kế khoảng 2.680 m³/ngày nhưng đã được xây dựng từ nhiều năm trước. Lượng du khách tăng kéo theo nhu cầu nước sạch lớn, khiến nguồn nước ngày càng khan hiếm, thậm chí có nguy cơ cạn kiệt.
Một cơ sở lưu trú cho biết, hơn 2 năm trước đã có thông tin về việc xây dựng mới các hồ nước ngọt và nâng cấp hệ thống cấp nước, nhưng đến nay vẫn chưa thấy triển khai. Nguồn nước giếng bị nhiễm mặn, không thể khai thác nhiều. Dù chính quyền địa phương cảnh báo hạn chế khai thác nước ngầm, nhưng do áp lực kinh doanh, một số cơ sở lưu trú vẫn khai thác triệt để.
Về điện, hệ thống gần như quá tải, không đáp ứng nhu cầu. Các khách sạn lắp điện năng lượng mặt trời, nhưng chi phí bảo trì, bảo dưỡng quá lớn, đặc biệt vào mùa bão, các tấm pin thường bị ảnh hưởng bởi mưa gió.
Giải pháp dài hạn cho nước và điện
Các chuyên gia tính toán, với công suất sử dụng hiện tại, dù dự án xây dựng mới hồ nước ngọt được đưa vào hoạt động, đến năm 2030, nguồn nước ngầm vẫn có nguy cơ cạn kiệt. Vì vậy, đặc khu cần tính đến quản lý nước ngầm, tránh sạt lở, mất đất và xâm nhập mặn. Hướng đi có thể là đầu tư công nghệ lọc nước biển và thu giá nước cao hơn để tiết kiệm nguồn nước.
Chính quyền địa phương cần tuyên truyền và có cơ chế khuyến khích người dân thực hiện hỏa táng để giảm diện tích đất chôn cất. Nhà nước cần có cơ chế đặc thù cho đảo về việc mua điện từ năng lượng mặt trời, chỉ để tự phục vụ các hoạt động địa phương, nhằm khuyến khích cơ quan và nhà dân tự lắp đặt.
Quy hoạch trước khi xây dựng
Phú Quý hiện vận hành 3 nguồn điện: dầu khí, điện gió và điện mặt trời. Trong ngắn hạn, ngành điện đầu tư thêm 2 tổ máy nâng công suất lên 3,2 MW. Trung bình những năm trước, ngành điện bù lỗ khoảng 180 tỷ đồng, nhưng giá dầu tăng cao khiến chi phí kéo dây điện từ đất liền ra đảo lên tới 9.000 tỷ đồng, chưa khả thi.
Giám đốc Sở Công thương tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Bá Út cho biết: “Từ tháng 4 đến tháng 6, trên đảo không có gió, nhưng đây là thời điểm rất đông du khách. Điện gió có chi phí bảo hành, bảo dưỡng lớn, chưa phù hợp. Vì vậy, đảo cần đầu tư thêm hệ thống năng lượng mặt trời”.
Về nguồn nước, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng Phan Nguyễn Hoàng Tân chia sẻ: “Trung bình mỗi ngày, đảo cần khoảng 3.000 m³ nước sinh hoạt, nếu tính thêm nhu cầu của khách du lịch thì lên tới 5.000 m³, trong khi nguồn nước chỉ cung cấp 1.600 m³, chưa đủ phục vụ người dân và du khách.”
Tháng 5, UBND tỉnh Lâm Đồng đã có tờ trình đề nghị đầu tư dự án xây dựng các hồ chứa nước ngọt và nâng cấp hệ thống cấp nước đặc khu với kinh phí hơn 400 tỷ đồng. Dự án bao gồm xây dựng 3 hồ chứa nước, trạm bơm nước thô tại hồ số 9, trạm bơm cấp 1 tại hồ số 7 và 8, nhà máy xử lý nước mặt công suất 600 m³/ngày đêm, hệ thống cấp nước thô và nước ngọt. Hồ nước tận dụng nước mưa để cung cấp cho nhà máy nước sạch, hạn chế thất thoát ra biển, đồng thời bổ sung nước ngầm và giảm xâm nhập mặn.
Theo UBND đặc khu Phú Quý, trong tháng 6, đảo sẽ khởi công tuyến đường phía đông dài hơn 800 m. Hạ tầng đặc khu hiện chưa được đầu tư đồng bộ; nguồn vốn đầu tư công phân cấp cho đảo còn thấp, như năm 2026 chỉ khoảng 10 tỷ đồng, chưa đáp ứng nhu cầu. Chủ tịch UBND đặc khu Lê Hồng Lợi đề nghị cho Phú Quý được giữ lại nguồn thu tiền sử dụng đất hằng năm và hỗ trợ thêm vốn để tăng cường nguồn lực phát triển, từ đó chủ động đầu tư, chỉnh trang hạ tầng đô thị, nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch.
Ông Hồ Văn Mười, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng, nhấn mạnh: “Phú Quý có nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển du lịch, dịch vụ. Nhưng đặc khu chưa định hình phát triển để xứng tầm. Hiện nay, đảo cần xác định đột phá là kinh tế biển. Với số lượng tàu thuyền lớn, Phú Quý lại không có cửa hàng bán sản phẩm OCOP. Để làm được điều này, đặc khu cần kêu gọi, thu hút các nhà đầu tư vào chế biến thủy hải sản. Đảo cần triển khai xây dựng tuyến đường ven biển, hạn chế cấp phép công trình cao nằm phía biển, xây dựng dịch vụ theo hướng xanh, sớm triển khai các dịch vụ tại khu du lịch. Cùng với đó, tỉnh sẽ mời các nhà đầu tư, chuyên gia phối hợp để xây dựng quy hoạch đảo.”
Phát triển du lịch Phú Quý sẽ thúc đẩy các dịch vụ như kinh doanh hải sản, lưu trú, vận chuyển, tour du lịch. Nếu hạ tầng được đầu tư chiến lược, đáp ứng sự phát triển du lịch, sẽ bảo đảm môi trường bền vững, cải thiện đời sống người dân, góp phần ổn định an ninh quốc phòng và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu.
