Việt Nam đón khoảng 12,3 triệu lượt khách quốc tế trong 6 tháng đầu năm 2026, hoàn thành gần một nửa mục tiêu 25 triệu lượt khách của cả năm. Trong đó, Nga nổi lên như một điểm sáng với 742.700 lượt khách, tăng 185,8% so với cùng kỳ năm ngoái, đưa Nga trở thành thị trường gửi khách lớn thứ ba và lớn nhất châu Âu.
Thiếu hụt hướng dẫn viên tiếng Nga
Tính đến ngày 15/6/2026, cả nước có 45.787 hướng dẫn viên du lịch đang hoạt động, nhưng chỉ có 462 hướng dẫn viên tiếng Nga, chiếm khoảng 1% tổng số. Bà Nguyễn Hương Thủy, phụ trách nhân sự Công ty TNHH Thương mại và Du lịch Anex Việt Nam, cho biết con số này quá ít so với nhu cầu thực tế. Không phải tất cả đều đủ kinh nghiệm và năng lực dẫn các đoàn khách đông người. "Nhiều người đáp ứng điều kiện để được cấp thẻ nhưng khi trực tiếp dẫn đoàn vẫn chưa đủ kinh nghiệm và kỹ năng để đảm nhận vai trò trưởng đoàn, đặc biệt với những đoàn khách Nga đông người", bà Thủy nói.
Sự thiếu hụt nhân lực khiến doanh nghiệp gặp khó khăn dù sẵn sàng trả mức thu nhập khoảng 1.100 USD mỗi tháng (tương đương 29 triệu đồng). Doanh nghiệp buộc phải tuyển cả những người mới có thẻ để đào tạo nội bộ, nhưng nguồn cung vẫn không đáp ứng. "Mỗi chuyến bay hạ cánh đều cần hướng dẫn viên đón khách tại sân bay, đưa về khách sạn, dẫn tour, tổ chức các chương trình tham quan. Đây là cả một quy trình khép kín nên chừng đó nhân lực hoàn toàn không đủ", bà Thủy nói thêm.
Khánh Hòa cần 150 hướng dẫn viên nhưng chỉ có 83 thẻ
Khánh Hòa, địa phương đón khách Nga nhiều nhất, mỗi ngày đón khoảng 10-12 chuyến bay từ gần 30 thành phố của Nga và các nước CIS, đưa 2.000-2.500 khách. Địa phương cần khoảng 150 hướng dẫn viên tiếng Nga, nhưng mới cấp 83 thẻ, trong đó nhiều người đã lớn tuổi hoặc hạn chế về nghiệp vụ. Đại diện Anex Việt Nam đánh giá chỉ khoảng 30 người đủ khả năng dẫn đoàn quy mô lớn, trong khi riêng doanh nghiệp mỗi tháng phục vụ 20.000 lượt khách Nga.
Tình trạng thiếu hướng dẫn viên tiếng Nga đã kéo dài khoảng 10 năm, không phải mới xuất hiện. "Vấn đề này đã nhiều lần được các doanh nghiệp lữ hành kiến nghị trong các cuộc họp với UBND tỉnh Khánh Hòa và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Tuy nhiên, các giải pháp hiện nay chủ yếu mới đáp ứng nhu cầu trước mắt", bà Thủy nói.
Nguyên nhân: Đào tạo hạn chế và rào cản cấp thẻ
Điểm nghẽn lớn nhất nằm ở nguồn đào tạo. Số sinh viên theo học tiếng Nga ngày càng ít, trong khi Khánh Hòa chưa có trường đào tạo cử nhân chuyên ngành này. Người trẻ ưu tiên tiếng Anh, Trung, Hàn vì phổ biến và nhiều cơ hội việc làm, còn tiếng Nga khó học và phạm vi ứng dụng hạn chế. Nhiều hướng dẫn viên giàu kinh nghiệm đã lớn tuổi, lực lượng kế cận chưa đủ thay thế.
Quy định cấp thẻ hướng dẫn viên quốc tế cũng là rào cản. Nhiều người thành thạo tiếng Nga, từng học tập hoặc sinh sống tại Nga nhưng chưa đáp ứng đủ điều kiện cấp thẻ. Doanh nghiệp kiến nghị nghiên cứu cơ chế linh hoạt hơn, cho phép đào tạo bổ sung và đánh giá nghiệp vụ trước khi tham gia thị trường lao động.
Giải pháp ngắn hạn và dài hạn
Đại diện Anex Việt Nam cho rằng cần một chiến lược đào tạo dài hạn nếu muốn theo kịp đà tăng trưởng của thị trường khách Nga trong 5-10 năm tới. Dòng khách này đã mở rộng từ Khánh Hòa đến Phú Quốc, Đà Nẵng, Phan Rang, Phan Thiết và sắp tới là Quảng Ninh. Khi phạm vi khai thác lớn hơn, nhu cầu tuyển dụng hướng dẫn viên tiếng Nga cũng tăng.
Trước mắt, Anex Việt Nam đề xuất rà soát những người từng học tập, sinh sống hoặc làm việc tại Nga để tổ chức lớp bồi dưỡng nghiệp vụ, đồng thời triển khai khóa đào tạo ngắn hạn gắn với nhu cầu thực tế. Về lâu dài, cần tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, hiệp hội du lịch, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo để xây dựng chương trình đào tạo sát thực tế, bổ sung kiến thức văn hóa, pháp luật du lịch, kỹ năng giao tiếp và xử lý tình huống. "Nếu không sớm có chính sách đào tạo và thu hút nhân lực phù hợp, tình trạng thiếu hướng dẫn viên tiếng Nga sẽ tiếp tục kéo dài trong khi lượng khách từ thị trường này vẫn duy trì đà tăng trưởng", bà nhận định.
