Trong lúc thi công hệ thống thoát nước tại chùa Wat Dhammachak Semaram, tỉnh Nakhon Ratchasima, Thái Lan, các công nhân đã đào được một chiếc bình gốm chứa 33 hiện vật bằng vàng, bạc và đồng có niên đại khoảng 1.300 năm. Số cổ vật này được chôn ngay bên dưới bức tượng Phật nằm cổ nhất còn tồn tại ở Thái Lan, theo tạp chí khoa học Mỹ Popularmechanics.
Phát hiện tình cờ khi thi công thoát nước
Nhóm công nhân đang đào hệ thống thoát nước để bảo vệ nền móng của bức tượng Phật nằm dài khoảng 13 mét khỏi tình trạng nước ngầm tích tụ. Khi đào đến độ sâu khoảng 90 cm, họ phát hiện một bình gốm chứa hàng chục hiện vật quý bằng kim loại cùng nhiều tấm bia khắc nội dung tôn giáo có niên đại từ thời Dvaravati (thế kỷ VI - XI).
Việc toàn bộ hiện vật được đặt trong một chiếc bình duy nhất thay vì nằm rải rác giúp các nhà khảo cổ bảo tồn nguyên vẹn bối cảnh địa tầng, qua đó cung cấp thêm nhiều dữ liệu quan trọng phục vụ nghiên cứu. Các hiện vật bao gồm nhẫn vàng, hoa tai bạc, đồ trang sức bằng đồng cùng nhiều tấm kim loại được chế tác tinh xảo.
Bức tượng Phật cổ nhất Thái Lan
Bức tượng Phật nằm tại chùa Wat Dhammachak Semaram được xem là tượng Phật nằm cổ nhất còn tồn tại ở Thái Lan. Công trình được tạc từ đá sa thạch, dài khoảng 13 mét, thuộc quần thể kiến trúc Phật giáo thời Dvaravati – nền văn hóa phát triển tại khu vực Đông Nam Á từ thế kỷ VI đến XI.
Sau khi khai quật chiếc bình gốm, các nhà khảo cổ tiếp tục phát hiện thêm nhiều hiện vật có giá trị nghệ thuật cao. Đáng chú ý là một tấm vàng được chế tác bằng kỹ thuật chạm nổi (repoussé), khắc họa hình Đức Phật ngồi với vầng hào quang phía sau đầu và tay đặt trong tư thế Vitarka Mudra – biểu tượng của sự giảng dạy trong nghệ thuật Phật giáo.
Đặc trưng nghệ thuật Dvaravati
Hiện vật này còn thể hiện nhiều đặc trưng mỹ thuật của thời Dvaravati như mái tóc xoắn nhỏ, dái tai dài và áo choàng phủ một bên vai. Theo các chuyên gia, đây là những chi tiết quan trọng giúp đối chiếu với các hiện vật cùng thời được tìm thấy tại nhiều trung tâm Phật giáo khác ở Đông Nam Á.
Một tấm kim loại khác bằng hợp kim chì - thiếc cũng thu hút sự chú ý khi mô tả hình Đức Phật đứng dưới mái vòm cùng hai nhân vật đi kèm. Một trong hai nhân vật được cho là thần Brahma của Ấn Độ giáo, phản ánh sự giao thoa giữa Phật giáo và Hindu giáo trong nghệ thuật khu vực thời bấy giờ.
Ý nghĩa khảo cổ và tôn giáo
Ngoài ra, nhóm khảo cổ còn phát hiện nhiều tấm kim loại được chôn phía sau phần đầu tượng Phật, ngăn cách với nhau bằng các lớp vữa mỏng. Cách bố trí này cho thấy các hiện vật được đặt có chủ đích ngay từ khi công trình được xây dựng, thay vì bị chôn lấp ngẫu nhiên theo thời gian.
Bộ sưu tập 33 hiện vật gồm vàng, bạc và đồng cũng cho thấy trình độ luyện kim phát triển của cư dân Dvaravati. Theo giới nghiên cứu, việc chế tác các món trang sức nhỏ, các tấm kim loại chạm nổi và hình tượng tôn giáo đòi hỏi kỹ thuật gia công rất cao, đặc biệt trong kiểm soát độ dày của kim loại và lực tạo hình.
Toàn bộ số hiện vật vừa được chuyển đến Bảo tàng Quốc gia Phimai, nơi các chuyên gia đang tiến hành làm sạch, bảo tồn và lập hồ sơ khoa học trước khi tiếp tục nghiên cứu. Các nhà khảo cổ kỳ vọng kho báu bất ngờ được phát hiện trong lúc đào mương thoát nước sẽ cung cấp thêm nhiều manh mối quan trọng về lịch sử Phật giáo và các nền văn minh cổ từng phát triển trên lãnh thổ Thái Lan.
