Cảnh báo bò khô giá rẻ dịp Tết: Thịt lợn 'hóa trang' và mối nguy sức khỏe tiềm ẩn
Những ngày giáp Tết Nguyên đán, phân khúc thực phẩm khô truyền thống như bò khô, trâu gác bếp đang bước vào giai đoạn sôi động nhất trong năm. Tuy nhiên, đằng sau những lời mời chào hấp dẫn với mức giá "rẻ giật mình" là thực trạng đáng lo ngại về chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm. Nghịch lý giá cả đang khiến người tiêu dùng hoang mang khi phải đối mặt với nguy cơ mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng.
Nghịch lý giá cả: 500.000 đồng/kg bò khô - Lãi ở đâu ra?
Một vòng khảo sát tại các chợ dân sinh ở Hà Nội và các hội nhóm "Chợ thực phẩm Tết" trên mạng xã hội cho thấy sự chênh lệch giá đáng kinh ngạc. Trong khi các thương hiệu uy tín niêm yết giá bò khô từ 850.000 đến 1.100.000 đồng/kg, nhiều tiểu thương lại rao bán với mức giá chỉ khoảng 500.000 đồng/kg. Ngay cả những người có kinh nghiệm làm bò khô tại nhà cũng phải thốt lên: "Lấy đâu ra bò khô giá rẻ thế, có khi đó là thịt lợn thì đúng hơn".
Chị H.N, người có hơn 10 năm kinh nghiệm làm bò khô cho gia đình và bạn bè dịp Tết, chia sẻ chi tiết: "Để có được 1kg thịt bò khô thành phẩm, cần trung bình 2,5-3kg thịt bò tươi. Với giá thịt bò mông, thăn hiện nay dao động từ 230.000 đến 260.000 đồng/kg, chỉ riêng chi phí nguyên liệu thô đã lên tới 700.000-800.000 đồng. Cộng thêm tiền gia vị, nhân công, điện sấy và bao bì, mức giá 500.000 đồng/kg là hoàn toàn phi lý về mặt kinh tế".
Theo chị H.N, với giá 500.000-600.000 đồng/kg, người tiêu dùng chỉ có thể mua được "thịt bò khô giả" được làm từ nguyên liệu rẻ tiền hơn.
Ma trận mua sắm: Người tiêu dùng dễ dàng "sập bẫy"
Trên các sàn thương mại điện tử, chỉ cần tìm kiếm từ khóa "bò khô", hàng nghìn kết quả hiện ra với mức giá sốc từ 450.000 đến 550.000 đồng/kg. Trong khi đó, tại các lò mổ, giá thịt bò tươi loại 1 đã ở mức 260.000 đồng/kg. Với tỷ lệ chế biến "3kg tươi cho 1kg khô", mức giá dưới 800.000 đồng gần như là điều không thể đối với hàng thật.
Chị Mai Lan (Thanh Xuân, Hà Nội) chia sẻ trải nghiệm đáng nhớ từ năm ngoái: "Tôi mua 2kg bò sợi giá 500.000 đồng/kg trên mạng vì tin vào quảng cáo hàng xưởng giá gốc. Nhưng khi nhận hàng, miếng thịt có màu đỏ rực như son, xé ra bên trong trắng bợt. Ăn thử thì không có vị thịt bò mà chỉ toàn mùi ngũ vị hương và vị ngọt lợ của mì chính. Đem ngâm vào nước ấm, chỉ 5 phút sau nước chuyển sang màu đỏ ngầu, còn miếng thịt thì nhợt nhạt như thịt lợn luộc".
Chị Thu Hằng (quận Đống Đa, Hà Nội) cũng bày tỏ sự hoang mang: "Thấy trên mạng quảng cáo bò khô nhà làm giá 550.000 đồng/kg, hình ảnh rất bắt mắt. Nhưng khi mua về, miếng thịt cứ bở bở, mùi nồng nặc hương liệu chứ không có vị ngọt thanh của thịt bò. Cả nhà tôi nghi ngờ đó là thịt lợn sề tẩm hóa chất chứ không phải thịt bò thật".
Bà Nguyễn Thị Hòa (65 tuổi, TP.HCM), một bà nội trợ lâu năm, cảnh báo: "Bây giờ họ làm giả rất tinh vi, trộn cả thịt bò thật vào thịt lợn sề tẩm ướp để tạo mùi, người thường rất khó phân biệt bằng mắt. Tôi đã từng mua phải loại thịt trâu gác bếp mà khi đốt lên có mùi khét lẹt của chất hóa học chứ không phải mùi khói bếp tự nhiên".
Nguy cơ sức khỏe từ hương liệu độc hại
PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh (Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm) cảnh báo: Việc tiêu thụ thực phẩm chứa quá nhiều hương liệu và phẩm màu công nghiệp là "liều thuốc độc" ngấm dần vào cơ thể. Khi cơ thể nạp vào lượng lớn phụ gia hóa học không được phép sử dụng, gánh nặng đầu tiên sẽ đổ dồn lên gan và thận, dẫn đến suy giảm chức năng các cơ quan này.
Nghiêm trọng hơn, các chất tạo màu và bảo quản rẻ tiền thường chứa kim loại nặng hoặc tạp chất gây đột biến tế bào, là mầm mống trực tiếp của các bệnh ung thư đường tiêu hóa. Các chuyên gia y tế cũng cảnh báo về tình trạng ngộ độc tích tụ, với các triệu chứng như mệt mỏi mãn tính, dị ứng, rối loạn nội tiết và ảnh hưởng đến sự phát triển trí tuệ ở trẻ em.
Cách phân biệt thịt bò khô thật - giả
PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh đưa ra một số phương pháp nhận biết:
- Quan sát màu sắc: Thịt bò khô thật có màu vàng sẫm tự nhiên, sợi dài và to. Thịt bò khô giả thường có màu đỏ từ vừa đến thẫm, sợi nhỏ và ngắn.
- Kiểm tra bằng cách xé: Với thịt bò khô thật, cần dùng lực khá mạnh để xé sợi. Thịt giả thường dễ xé và có thể thấy màu đỏ thôi ra tay khi miết.
- Đánh giá bằng mùi vị: Thịt bò khô thật có mùi đặc trưng của thịt bò, vị cay, ngọt, mặn hài hòa. Thịt giả thường ít mùi bò, mùi nồng của hương liệu, ăn vào có cảm giác giống thịt lợn.
Càng gần Tết, vấn đề an toàn thực phẩm càng trở nên cấp thiết. Các chuyên gia khuyến cáo người tiêu dùng nên lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, tránh mua hàng "3 không" (không nhãn mác, không nguồn gốc, không hạn sử dụng) để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình trong dịp Tết.
