Việt Nam đặt mục tiêu trở thành một trong 5 nền ẩm thực hấp dẫn hàng đầu châu Á trong giai đoạn 2026-2030, thông qua Đề án xúc tiến, quảng bá du lịch và ẩm thực Việt Nam ra nước ngoài do Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam tham mưu trình Chính phủ. Đề án lấy ẩm thực làm yếu tố cốt lõi để định vị thương hiệu du lịch quốc gia, nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến Việt Nam trong khu vực và trên thế giới.
Chiến lược quảng bá văn hóa ẩm thực thay vì chỉ quảng bá món ăn
Theo Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Thị Hoa Mai, nhiều quốc gia như Nhật Bản, Thái Lan, Hàn Quốc, Italia và Trung Quốc đều xây dựng chiến lược quốc gia bài bản để phát triển du lịch ẩm thực, tập trung vào quảng bá văn hóa ẩm thực, kể câu chuyện về lịch sử, phong tục tập quán và bản sắc dân tộc thông qua mỗi món ăn. Đề án của Việt Nam được xây dựng theo hướng quảng bá du lịch văn hóa ẩm thực, thay vì chỉ quảng bá ẩm thực đơn thuần.
"Mỗi món ăn của Việt Nam đều chứa đựng những giá trị lịch sử, văn hóa và tri thức bản địa cần được kể bằng những câu chuyện hấp dẫn để mang đến cho du khách những trải nghiệm sâu sắc hơn", bà Nguyễn Thị Hoa Mai chia sẻ.
Giải pháp đồng bộ: thương hiệu, tiêu chuẩn, nhà hàng Việt ở nước ngoài
Đề án đề ra nhiều giải pháp cụ thể, bao gồm xây dựng thương hiệu quốc gia về du lịch văn hóa ẩm thực, phát triển các tuyến phố ẩm thực đạt tiêu chuẩn, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn chất lượng. Đồng thời, mở rộng mạng lưới nhà hàng Việt Nam ở nước ngoài, đẩy mạnh quảng bá tại các thị trường quốc tế, phát triển du lịch Halal và thúc đẩy liên kết giữa các địa phương, doanh nghiệp trong xây dựng sản phẩm.
Bà Nguyễn Thị Hoa Mai nhấn mạnh, ngành du lịch cần có một chiến lược thống nhất ở tầm quốc gia nhằm định hướng, kết nối và phát huy những nỗ lực đang được triển khai tại các địa phương và doanh nghiệp, qua đó tìm ra các giải pháp, chính sách phù hợp, góp phần đưa du lịch văn hóa ẩm thực trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển du lịch Việt Nam.
Hình thành hệ sinh thái du lịch văn hóa ẩm thực bền vững
Tiến sĩ Hoàng Thị Bình, Phó Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam nhận định: "Trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai các chủ trương lớn về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân, cũng như các chiến lược phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa, cần nhìn nhận ẩm thực không chỉ là giá trị phục vụ nhu cầu thưởng thức mà còn là nguồn lực văn hóa, tài sản sáng tạo và động lực phát triển kinh tế".
Theo bà, các cơ sở sản xuất, chế biến ẩm thực cần nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm, tăng cường khả năng kể chuyện văn hóa, xây dựng thương hiệu và quảng bá hiệu quả. Cần hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, phát triển các không gian và hồ sơ di sản ẩm thực, đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực, phát huy vai trò của ẩm thực đường phố, đồ uống và trải nghiệm đa giác quan trong hành trình của du khách.
Chuyển đổi tư duy từ 'bán món ăn' sang 'kiến tạo trải nghiệm'
Thạc sĩ Nguyễn Thị Lan Hương, Ban Nghiên cứu du lịch, Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam, cho rằng trong bối cảnh du lịch toàn cầu chuyển mạnh sang tìm kiếm những trải nghiệm chân thực, cá nhân hóa và giàu bản sắc văn hóa, du lịch ẩm thực đang trở thành động lực quan trọng nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến.
"Do đó, cần chuyển đổi tư duy từ 'bán món ăn' sang 'kiến tạo trải nghiệm đồng sáng tạo', trong đó, du khách không chỉ thưởng thức mà còn trực tiếp tham gia các hoạt động như chế biến món ăn, khám phá làng nghề, chợ truyền thống và giao lưu với nghệ nhân", Thạc sĩ Nguyễn Thị Lan Hương đề xuất. Hướng đi này được đánh giá sẽ gia tăng giá trị trải nghiệm, bảo tồn di sản ẩm thực, tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng và nâng cao năng lực cạnh tranh của du lịch Việt Nam.
Nâng cao chất lượng dịch vụ và tiêu chuẩn sản phẩm
Thạc sĩ Lê Thị Kim Phượng, Hiệu trưởng Trường trung cấp Kinh tế-Du lịch Hoa Sữa, cho rằng ẩm thực là lợi thế cạnh tranh quan trọng của du lịch Việt Nam, nhưng để trở thành sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh bền vững, cần chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ và xây dựng hệ thống tiêu chuẩn đồng bộ. Các giải pháp bao gồm xây dựng bộ tiêu chí và quy trình tiêu chuẩn cho sản phẩm du lịch ẩm thực, nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.
"Cần đẩy mạnh liên kết giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và cộng đồng. Đồng thời, ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá và quản lý chất lượng, hướng tới phát triển du lịch ẩm thực chuyên nghiệp, bền vững", Thạc sĩ Lê Thị Kim Phượng nói thêm.
