Nhóm sinh viên Đại học Trà Vinh đã nghiên cứu thành công dự án "Sabay - Viên súp bún nước lèo ăn liền" ứng dụng công nghệ sấy thăng hoa, biến món bún nước lèo truyền thống của đồng bào Khmer Nam Bộ thành sản phẩm tiện lợi, vừa đoạt giải Nhì tại vòng chung kết Cuộc thi "Ý tưởng học sinh, sinh viên khởi nghiệp khu vực Đồng bằng sông Cửu Long" (Innobe) lần IV năm 2026. Dự án tiên phong tại Việt Nam sử dụng công nghệ sấy thăng hoa để sản xuất viên súp ăn liền, hướng đến xây dựng đặc sản địa phương dạng ăn liền, đáp ứng nhu cầu hiện đại nhưng giữ nguyên hương vị truyền thống.
Đội ngũ thực hiện và quy trình nghiên cứu
Dự án do nhóm sinh viên gồm Sơn Trần Minh Mẫn (trưởng nhóm), Lê Trường Huy, Nguyễn Thị Ngọc Hạnh, Nguyễn Thúy Vy và Danh Quốc An thực hiện, bắt đầu nghiên cứu từ cuối năm 2025. Trong quá trình phát triển, nhóm nhận được sự hỗ trợ chuyên môn từ thầy cô tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khởi nghiệp, Đại học Trà Vinh. Sơn Trần Minh Mẫn cho biết công nghệ sấy thăng hoa giúp bảo toàn hương vị đặc trưng của món bún nước lèo Khmer, đồng thời kéo dài thời gian bảo quản, tạo thuận lợi cho vận chuyển và sử dụng.
Tích hợp công nghệ số và bảo tồn văn hóa
Bên cạnh sản phẩm thực phẩm, nhóm còn tích hợp công nghệ số thông qua Bảo tàng Khmer 3D và mã QR trên bao bì. Người tiêu dùng có thể quét mã để tìm hiểu về lịch sử, văn hóa và di sản của đồng bào Khmer. Việc làm này không chỉ nâng cao giá trị sản phẩm mà còn góp phần quảng bá văn hóa Khmer đến cộng đồng rộng rãi.
Quy trình sản xuất và sản phẩm
Quá trình sản xuất được thực hiện trong phòng thí nghiệm của nhà trường, đảm bảo các yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm. Hiện nhóm đã hoàn thiện cơ sở sản xuất và đang hoàn tất các thủ tục pháp lý để chuẩn hóa quy trình, sẵn sàng mở rộng quy mô. Dự án phát triển hai dòng sản phẩm: bộ bún nước lèo hoàn chỉnh với bún và viên súp, giá 29.000 đồng/gói; và dòng sản phẩm gồm 6 viên súp không kèm bún, giá 120.000 đồng/gói. Cả hai sản phẩm đều có thời hạn sử dụng 9 tháng, sử dụng bao bì nhôm để kéo dài thời gian bảo quản, thuận tiện vận chuyển và thân thiện với môi trường.
Nguyên liệu đặc trưng và giá trị dinh dưỡng
Viên súp được chế biến từ các nguyên liệu đặc trưng như cá lóc, mắm bò hóc, nấm rơm, huyết, bông súng, bắp chuối, sả, ngải bún, riềng... theo công thức truyền thống của đồng bào Khmer. Sản phẩm không sử dụng chất bảo quản và phẩm màu, đảm bảo an toàn và giữ trọn hương vị tự nhiên. Theo ban tổ chức, dự án được đánh giá cao nhờ tính sáng tạo, khả năng khai thác nguyên liệu bản địa và định hướng gắn phát triển sản phẩm với bảo tồn giá trị văn hóa.
Thách thức và định hướng phát triển
Nhóm nghiên cứu cho rằng nhiều món ăn truyền thống của đồng bào Khmer hiện vẫn chủ yếu được lưu truyền bằng kinh nghiệm của các nghệ nhân, chưa được chuẩn hóa quy trình chế biến. Thời gian bảo quản ngắn và khó vận chuyển khiến việc mở rộng thị trường gặp nhiều hạn chế. Về định hướng phát triển, nhóm đặt mục tiêu xây dựng hệ sinh thái sản phẩm từ các món ăn truyền thống Khmer, kết hợp công nghệ chế biến và chuyển đổi số để đưa di sản ẩm thực đến gần hơn với người tiêu dùng.
Kênh bán hàng và thương mại hóa
Dự án đang từng bước phát triển kênh bán hàng trên các nền tảng số như Facebook, TikTok và TikTok Shop; đồng thời thử nghiệm thị trường để tiếp nhận phản hồi, hoàn thiện chất lượng sản phẩm trước khi thương mại hóa ở quy mô lớn. Theo nhóm thực hiện, viên súp bún nước lèo ăn liền không chỉ là sản phẩm thực phẩm tiện lợi mà còn là cầu nối đưa văn hóa Khmer đến với cộng đồng, góp phần biến giá trị di sản thành sản phẩm kinh tế, tạo hướng đi mới cho khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với bảo tồn văn hóa.
