Vì Sao Người Nhật Ăn Cá Sống Mà Không Sợ Nhiễm Khuẩn? Bí Quyết Nằm Ở Đâu?
Nhiều người khi lần đầu thưởng thức sashimi tại Nhật Bản thường cảm thấy lo ngại về vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, người Nhật với sự kỹ tính và thận trọng nổi tiếng lại thường xuyên ăn cá sống mà không hề sợ hãi. Điều này xuất phát từ một câu chuyện lịch sử lâu dài và những bí quyết ẩm thực độc đáo.
Nguồn Gốc Truyền Thống Ăn Cá Sống Của Người Nhật
Từ lâu, sashimi và sushi đã trở thành những món ăn không thể thiếu trong văn hóa ẩm thực Nhật Bản. Truyền thống này bắt nguồn từ vị trí địa lý đặc thù khi quốc gia này được bao bọc bởi biển cả, cung cấp nguồn hải sản tươi sống dồi dào. Người Nhật thích ăn cá sống để giữ trọn vẹn hương vị ngon ngọt tự nhiên, thay vì nấu chín làm mất đi độ tươi.
Bên cạnh đó, khí hậu Nhật Bản ưu tiên phát triển canh tác lúa gạo hơn là chăn nuôi gia súc. Trong quá khứ, khi thịt gia súc còn khan hiếm, người dân đã tận dụng nguồn cá từ đại dương, dần hình thành thói quen ăn cá biển. Một yếu tố then chốt khác là lệnh cấm ăn thịt dưới ảnh hưởng của giáo lý nhà Phật, được ban hành từ năm 675 thời Thiên hoàng Tenmu.
Lệnh cấm này kéo dài suốt 1.200 năm và chỉ chính thức bãi bỏ vào năm 1871. Trong thời gian đó, dù có những giai đoạn nới lỏng, xu hướng không ăn thịt đã bám rễ sâu vào đời sống, thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của văn hóa ẩm thực từ cá và hải sản. Đến năm 1872, Thiên hoàng Minh Trị công khai ăn thịt bò, phá vỡ điều cấm kỵ và mở đường cho các món ăn như Gyudon hay Sukiyaki phổ biến sau này.
Bí Quyết Giúp Người Nhật Ăn Cá Sống An Toàn
Người Nhật từ xưa đã là bậc thầy trong việc sử dụng các loại gia vị như mù tạt (wasabi), nước tương và giấm. Những gia vị này không chỉ gia tăng hương vị mà còn có tính kháng khuẩn cực cao, giúp giữ độ tươi ngon và đảm bảo vệ sinh cho cá sống. Việc thưởng thức sushi với gừng hồng (gari) cũng là cách để "làm sạch" vị giác, khử mùi tanh, cân bằng hương vị và hỗ trợ tiêu hóa nhờ tính ấm.
Một minh chứng điển hình là món Narezushi, tiền thân của sushi hiện đại. Ban đầu, đây là hình thức bảo quản cá bằng cách đặt cá lên cơm đã trộn giấm chua và ủ qua đêm. Thời kỳ đầu, người ta chỉ ăn cá và bỏ cơm, nhưng về sau, sự kết hợp giữa cả hai đã tạo nên món sushi nổi danh toàn cầu ngày nay.
Hiện nay, ngành đánh bắt và chế biến hải sản tại Nhật Bản được đặt dưới quy trình kiểm soát cực kỳ nghiêm ngặt. Tại các siêu thị hay nhà hàng, cá sống luôn phải đảm bảo các tiêu chuẩn vệ sinh khắt khe nhất. Du khách cần lưu ý hai loại nhãn thời gian khi mua sắm:
- Hạn sử dụng (Consumer Date): Cột mốc bắt buộc phải tuân thủ để đảm bảo an toàn sức khỏe. Tuyệt đối không ăn thực phẩm đã quá hạn này.
- Hạn thưởng thức (Best Before Date): Thường dùng chỉ thời điểm thực phẩm thơm ngon nhất, nhưng vẫn có thể an toàn sau đó nếu bảo quản tốt.
Dù quy trình kiểm soát tốt, thực khách vẫn cần cẩn trọng với một số loại cá như cá thu hoặc cá nục vì có thể chứa ký sinh trùng Anisakis, hay hàu sống có thể chứa virus độc hại. Nếu có triệu chứng đau bụng hoặc buồn nôn sau khi ăn, nên đến cơ sở y tế gần nhất để kiểm tra.
So sánh với Hàn Quốc, nơi cũng có món cá sống mang tên "Hoe", người Hàn ưa chuộng các giống cá thịt trắng và dùng kèm nước sốt cay ngọt như "Samjang" hay "Chojang", bên cạnh mù tạt và nước tương. Điều này cho thấy sự đa dạng trong văn hóa ẩm thực cá sống tại châu Á.
