Không phải ai cũng biết ngay tại TP.HCM có một quán bún cua thối đặc sản Gia Lai thâm niên gần 10 năm, là địa chỉ ẩm thực của nhiều thực khách lỡ ghiền món ăn 'có mùi thum thủm mà ngon' này. Nằm trong con hẻm trên đường D5, phường Thạnh Mỹ Tây (Q.Bình Thạnh cũ) quán ăn 'Măm Măm Gia Lai' tồn tại gần 1 thập kỷ nổi tiếng với đặc sản bún cua thối. Câu chuyện phía sau quán ăn bán món 'hiếm có khó tìm' ở TP.HCM này khiến nhiều thực khách bất ngờ.
Mang hương vị quê hương đến TP.HCM
Buổi chiều một ngày giữa tháng 6, chúng tôi tìm đến con hẻm nhỏ trên đường D5, phường Thạnh Mỹ Tây sầm uất, lần đầu ghé quán ăn của chị Thu Hằng và em gái là chị Thu Hà. Quán ăn có cái tên dễ thương 'Măm Măm Gia Lai' suốt gần 10 năm qua là điểm đến của nhiều thực khách đang sống và làm việc ở TP.HCM yêu thích các món đặc sản nơi phố núi.
Quán ăn gia đình bình dân sạch sẽ, thoáng mát đều đặn khách ra vào. Vừa bước vào quán, thực khách sẽ cảm nhận được ngay mùi 'thum thủm' đặc trưng của món bún cua thối, do cua đồng ủ lên men tự nhiên qua đêm - vốn là linh hồn của món ăn đặc sản nổi tiếng bậc nhất Gia Lai.
'Thực ra không phải thực khách nào cũng chịu được mùi này và cũng không phải ai cũng ăn được món này. Có người ăn lần đầu chưa quen, nhưng ăn lần hai, lần ba… rồi ghiền lúc nào không hay, bỏ không được. Có người chỉ ăn được một hai lần, rồi thôi vì không hợp!', chị Thu Hằng, một trong những người sáng lập quán từ bếp bước ra, nở nụ cười tươi tiếp chuyện với chúng tôi.
Nhiều năm lập nghiệp tại TP.HCM, gần 10 năm trước, chị Hằng và em gái quyết định mở quán ăn nhỏ này, với mong muốn mỗi ngày đều có thể thưởng thức những món ăn quê hương gắn với ký ức tuổi thơ. Thêm vào đó, 2 chị em cũng muốn mang hương vị quê nhà Gia Lai đến với những người đồng hương đang sống và làm việc ở thành phố cũng như giới thiệu văn hóa - ẩm thực địa phương tới thực khách trong nước và quốc tế.
Nhờ cách nấu ăn ngon cũng như có duyên buôn bán, qua bao thăng trầm của ngành F&B ở TP.HCM, quán ăn đã tồn tại ngót nghét gần 1 thập kỷ với sự ủng hộ của nhiều khách 'ruột' lẫn khách mới.
Quán bán khoảng 8 món chính mang đặc trưng của ẩm thực Gia Lai như bún mắm nêm, bánh tráng cuốn, bún thịt nướng, bánh canh bột mì, bún riêu, bánh khọt mắm cà, phở khô… và được nhiều khách ủng hộ. Tuy nhiên, nổi tiếng và là 'ngôi sao' trong thực đơn của quán chính là món bún cua thối trứ danh.
Bún cua thối - 'ngôi sao' trong thực đơn
Chị Thu Hằng tự hào nói rằng quán ăn của mình là một trong những quán ăn đầu tiên và hiếm hoi bán món đặc sản này ở trung tâm TP.HCM. Đây là món ăn không thể chiều lòng tất cả mọi người bởi mùi 'thum thủm' đặc trưng, tuy nhiên với những ai ăn được món này sẽ ghiền khó lòng bỏ được.
Tô bún cua thối ở quán là sự kết hợp của nhiều thành phần như sợi bún tươi, măng tươi, nem chua Gia Lai, chả, da heo chiên giòn, trứng, hành phi, rau sống…. Linh hồn của món ăn này chính là phần nước lèo không mấy bắt mắt với màu xám tro, hơi đen đục có mùi thối đặc trưng.
Nước lèo được làm bằng cách xay nhuyễn cua đồng, sau đó ủ lên men để tạo ra mắm cua đặc, đen óng ánh. Sau đó phần mắm được lọc kỹ bã, thêm gia vị và nấu lên để làm nên hỗn hợp nước lèo hoàn chỉnh. Món ăn thường được dùng kèm với phần ớt xay cay 'xé lưỡi', chanh, nhiều người cho thêm mắm nêm vào, trộn đều để phù hợp khẩu vị. Khi đưa món ăn này vào TP.HCM, chủ quán cũng đã có sự gia giảm để phù hợp với khẩu vị của mọi người hơn, đặc biệt tư vấn kỹ càng với những khách lần đầu ăn thử món này. Tất nhiên, chị chủ vẫn có thể chiều lòng bất kỳ ai muốn thử hương vị nguyên bản của món ăn này.
Món ăn đặc sản này không thể chiều lòng được tất cả mọi người, tuy nhiên với những ai lỡ ghiền bún cua thối sẽ cảm nhận được trong mùi 'thum thủm' mà một số người khó chịu chính là mùi thơm cua đồng mằn mặn, dân dã. Hương vị món ăn là sự kết hợp hài hòa giữa vị mặn, vị chua, vị cay đặc trưng của ẩm thực phố núi và mùi thơm nức mũi của phần nước lèo từ cua đồng ủ lên men.
'Ăn một lần, rồi ghiền 3 năm nay…'
Món bún cua thối ở quán hiện được bán với giá rất bình dân, 27.000 đồng một tô bún nhỏ, 37.000 đồng tô bún lớn và 56.000 đồng với tô bún đặc biệt. Những món khác ở quán cũng có giá hợp túi tiền chỉ từ 16.000 đồng.
Mở bán từ 11 giờ đến 21 giờ hằng ngày, chị Thu Hằng cho biết 50% khách ghé quán là đồng hương Gia Lai. Bên cạnh đó, khoảng 5% khách đến ủng hộ là người nước ngoài, biết tới quán qua mạng xã hội hoặc được bạn bè giới thiệu.
3 năm trước, chị Cẩm Nhung (25 tuổi) quê Quảng Ngãi biết tới quán qua mạng xã hội, vì tò mò về món ăn bún cua thối chưa bao giờ được ăn nên quyết định ghé thử. Ngay từ lần đầu tiên, chị Nhung cho biết cảm thấy không hợp với món ăn này vì mùi hơi nồng.
'Không hiểu sao về nhà, mình lại thấy nhớ cái hương vị đó. Rồi mình ghé ăn lần hai, lần ba, rồi ghiền lúc nào không hay. Tính tới giờ, mình ăn ở quán được 3 năm rồi! Nhà mình ở Bình Tân cũ, hằng tháng, mình qua để kiểm tra niềng răng, lúc nào cũng ghé ăn bún cua thối!', nữ thực khách cười, chia sẻ.
Cùng thưởng thức món ăn đặc sản Gia Lai này với chị Nhung, anh Ngọc Tuyển (26 tuổi) quê Đồng Tháp nói rằng anh được chị giới thiệu quán này và rất thích món bún cua thối. Là người miền Tây, tuy nhiên anh cảm thấy món ăn có hương vị rất ngon, hợp khẩu vị.
Nguồn gốc bất ngờ của bún cua thối
Bún cua thối còn được nhiều người biết đến với tên gọi khác là bún mắm cua, bún thối. Đây là món ăn được làm từ 2 nguyên liệu chính là bún và cua nhưng khác hoàn toàn các món bún, món cua khác. Món ăn có mùi thum thủm, bốc lên từ thứ nước dùng màu đen, đặc sánh.
Ngày trước, món ăn đơn giản khi chỉ ăn kèm với rau sống tập tàng, được người dân địa phương gia giảm ớt cho thật cay để tăng hương vị. Sau này, món ăn còn được bổ sung thêm măng, da heo chiên giòn, trứng, các loại chả... để đáp ứng nhu cầu đa dạng của thực khách.
Theo người dân địa phương, món ăn này có nguồn gốc từ người dân Bình Định cũ di cư tới đây. Sau nhiều năm được xem là món ăn dân dã, bún cua thối đã trở thành một món ăn nổi danh khi nhắc đến ẩm thực phố núi Gia Lai.
Chị Bích Hằng (32 tuổi) sống ở phường Bình Đông thì nói rằng là người quê gốc Gia Lai, chị rất thích ăn bún cua thối nhưng không biết ở TP.HCM có nơi nào bán. Muốn ăn món này, chị thường nhờ người nhà ở quê gửi nguyên liệu vào thành phố, sau đó tự chế biến.
'Giờ tôi đã biết tới quán này qua lời giới thiệu của hàng xóm, chắc chắn sẽ ghé ăn thử khi có dịp. Ở Sài Gòn mà tìm được một quán bún cua thối đúng vị quê hương là quý lắm', chị bày tỏ.
Không chỉ bán cho thực khách TP.HCM, chủ quán 'Măm Măm Gia Lai' còn tiết lộ chị thường gửi món bún cua thối về một số tỉnh miền Tây cho khách có nhu cầu. Chị và em gái hạnh phúc, tự hào khi có thể giới thiệu nét đặc sắc trong văn hóa - ẩm thực quê nhà đến với nhiều người.
