Đáng lo ngại, hiện có nhiều loại thực phẩm không gây hậu quả ngay lập tức nhưng tiềm ẩn những hậu quả nặng nề cho sức khỏe người tiêu dùng. Đó là các loại thực phẩm nhiễm chất độc hại, chất phụ gia, chất bảo quản trong quá trình sản xuất và chế biến. Số liệu từ Bộ Y tế cho thấy, năm 2025 cả nước ghi nhận 84 vụ ngộ độc thực phẩm với 2.301 người mắc, giảm lần lượt 37,8% số vụ và 53,4% số ca so với năm 2024. Tuy nhiên, quý I/2026 đã xảy ra 36 vụ, tăng 20 vụ so với cùng kỳ năm trước.
Thực trạng ngộ độc thực phẩm tại Việt Nam
Ngộ độc thực phẩm chủ yếu xảy ra tại bếp ăn tập thể, trường học và thức ăn đường phố, đặc biệt là ở các đô thị đông dân cư với nhu cầu tiêu thụ cao, gây khó khăn trong việc kiểm soát nguồn gốc thực phẩm. Các ca bệnh được ghi nhận trên diện rộng, từ miền núi đến đồng bằng và cả các thành phố lớn. Gần đây, một số bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh đã tiếp nhận gần 30 trường hợp có triệu chứng rối loạn tiêu hóa như đau bụng, tiêu chảy, nôn ói, sốt, nghi ngờ liên quan đến vụ việc tại Trường tiểu học Đặng Thùy Trâm (phường Tân Thuận).
Nguy cơ từ thực phẩm không an toàn
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, mỗi năm toàn cầu có khoảng 600 triệu người mắc bệnh do thực phẩm ô nhiễm và hơn 420.000 người tử vong. Thực phẩm không an toàn có thể chứa vi khuẩn, vi-rút, ký sinh trùng hoặc hóa chất độc hại, gây ra hơn 200 loại bệnh khác nhau. Các tác nhân nguy hiểm bao gồm vi sinh vật gây bệnh, độc tố nấm, độc tố vi khuẩn, dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật, chất kích thích tăng trưởng, chất bảo quản, chất tạo màu. Khi xâm nhập vào cơ thể, chúng có thể gây phản ứng cấp tính như ngộ độc, rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy; về lâu dài dẫn đến nhiều bệnh lý nghiêm trọng, thậm chí tử vong.
Thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể: Mối nguy hiểm tiềm ẩn
Tại Việt Nam, các vụ ngộ độc thực phẩm chủ yếu liên quan đến độc tố tự nhiên (cóc, nấm rừng, sò biển, cá nóc), hóa chất và vi sinh vật. Đáng lưu ý, ngộ độc tại bếp ăn tập thể trong khu công nghiệp, trường học và thức ăn đường phố có xu hướng gia tăng tại nhiều địa phương. Các chuyên gia an toàn thực phẩm cảnh báo, không ít người tiêu dùng còn chủ quan, chưa lường hết nguy cơ. Thực phẩm ô nhiễm khi đưa vào cơ thể có thể gây ngộ độc, nhiễm trùng và các bệnh không lây nhiễm; trường hợp nặng dẫn đến hội chứng cấp hoặc mạn tính, ảnh hưởng sức khỏe, khả năng lao động, thậm chí gây suy đa tạng, ung thư, vô sinh và tử vong.
Dù tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn, thức ăn đường phố vẫn được sử dụng phổ biến, nhất là với học sinh, sinh viên và người lao động, do tính tiện lợi, phù hợp với điều kiện và khả năng chi trả, nên tiếp tục thu hút lượng lớn người tiêu dùng.
Giải pháp giảm thiểu nguy cơ
Để giảm nguy cơ ngộ độc trong bối cảnh rủi ro luôn thường trực, cần đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức và thực hành an toàn thực phẩm cho người dân; đồng thời, các cơ quan chức năng duy trì kiểm tra, giám sát thường xuyên đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm trên địa bàn.
Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm, nhấn mạnh: Cần tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc, nâng cao trách nhiệm của cơ quan quản lý, người sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng. Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026 với chủ đề “Bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố” diễn ra từ ngày 15/4 đến 15/5 trên phạm vi cả nước, là lời nhắc nhở các cấp, ngành đẩy mạnh nhiệm vụ này.
Ban Chỉ đạo đề nghị chủ tịch ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tăng cường chỉ đạo thanh tra, kiểm tra, giám sát; kiên quyết xử lý vi phạm, nhất là tại cơ sở dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể, thức ăn đường phố; đồng thời phát huy vai trò của chính quyền, tổ chức xã hội và giám sát của người tiêu dùng trong thực thi pháp luật về an toàn thực phẩm.
Đối với ngành y tế địa phương, cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan để đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên và người dân trong bảo đảm an ninh, an toàn thực phẩm; đồng thời nâng cao năng lực phòng ngừa, chủ động xử lý ngộ độc và các bệnh truyền qua thực phẩm tại bếp ăn tập thể, cơ sở dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố, qua đó giảm thiểu rủi ro từ thực phẩm không an toàn.
Đề xuất sửa đổi Luật An toàn thực phẩm
Đáng chú ý, vấn đề thức ăn đường phố, bếp ăn tập thể và bếp ăn trường học hiện mang tính cấp thiết, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Trong quá trình xây dựng dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Bộ Y tế dự kiến đưa nội dung này thành một chương riêng nhằm tăng hiệu quả quản lý và bảo vệ người tiêu dùng.
