Một nghiên cứu tổng hợp quy mô lớn từ 14 nghiên cứu quan sát với hơn 11.000 người tham gia, trong đó có hơn 5.000 bệnh nhân ung thư đường tiêu hóa, cho thấy những người tiêu thụ nhiều ớt nhất có nguy cơ mắc ung thư thực quản cao gần gấp 3 lần so với nhóm ăn ít ớt nhất. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh chưa thể kết luận ớt là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh.
Mối liên hệ giữa ớt và ung thư thực quản
Kết quả phân tích dữ liệu từ 14 nghiên cứu cho thấy người ăn nhiều ớt nhất có nguy cơ mắc các bệnh ung thư đường tiêu hóa nói chung cao hơn khoảng 64% so với nhóm ăn ít nhất. Mối liên quan rõ rệt nhất được ghi nhận ở ung thư thực quản, với nguy cơ tăng gần gấp 3 lần. Đối với ung thư dạ dày và đại trực tràng, bằng chứng chưa rõ ràng: nguy cơ ung thư dạ dày có xu hướng tăng nhưng chưa đạt ý nghĩa thống kê.
Tiến sĩ Edmundo Rodriguez-Frias, cộng tác viên y khoa của Full of Life tại Marlton, New Jersey (Mỹ), trao đổi với Newsweek rằng bằng chứng hiện nay chưa đủ thuyết phục để khuyến cáo người khỏe mạnh ngừng ăn thực phẩm cay. Ông nói: “Các nghiên cứu quan sát chỉ cho thấy người ăn nhiều ớt có xu hướng mắc bệnh nhiều hơn, chứ không thể kết luận chính việc ăn ớt là nguyên nhân gây ung thư. Bởi trên thực tế, ung thư thực quản có nhiều yếu tố nguy cơ đã được xác định, và những người ăn nhiều đồ cay cũng có thể đồng thời mang các yếu tố nguy cơ đó”.
Khó khăn trong nghiên cứu và vai trò của capsaicin
Theo Tiến sĩ Rodriguez-Frias, việc nghiên cứu mức độ tiêu thụ ớt gặp nhiều khó khăn do chưa có định nghĩa thống nhất về “ăn nhiều ớt”. Ngoài ra, các nhà nghiên cứu chủ yếu dựa vào thông tin tự khai báo, dễ xảy ra sai số. Ớt chứa capsaicin – hợp chất tạo vị cay. Tác động của capsaicin lên nguy cơ ung thư từ lâu đã gây tranh luận, vì các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho kết quả không thống nhất: một số cho thấy đặc tính chống viêm, số khác lại đặt nghi vấn chất này có thể thúc đẩy viêm trong một số điều kiện.
“Về mặt sinh học, các nhà khoa học đã nghiên cứu giả thuyết cho rằng tình trạng kích thích kéo dài có thể liên quan đến quá trình hình thành ung thư thực quản. Tuy nhiên, đến nay hầu như chưa có bằng chứng thuyết phục nào chứng minh capsaicin trực tiếp gây ung thư thực quản ở người”, ông cho biết.
Sự khác biệt theo khu vực và các yếu tố nguy cơ khác
Nghiên cứu tổng hợp cũng ghi nhận sự khác biệt giữa các khu vực: các nghiên cứu tại châu Á, châu Phi và Bắc Mỹ đều ghi nhận nguy cơ ung thư cao hơn ở nhóm ăn nhiều ớt, trong khi tại châu Âu và Nam Mỹ, nguy cơ không tăng hoặc thậm chí thấp hơn. Sự khác biệt này có thể do lượng ớt tiêu thụ, cách chế biến, giống ớt, yếu tố di truyền, thói quen hút thuốc, uống rượu bia và các đặc điểm chế độ ăn khác.
Một giả thuyết được đưa ra là việc thường xuyên tiếp xúc với thực phẩm quá cay có thể gây kích thích niêm mạc thực quản ở người nhạy cảm, do capsaicin kích hoạt thụ thể TRPV1 tạo cảm giác nóng rát. Tuy nhiên, đây mới chỉ là giả thuyết chưa được chứng minh.
Lời khuyên từ chuyên gia
Tiến sĩ Rodriguez-Frias nhấn mạnh rằng điều đáng quan tâm hơn là thực phẩm cay có thể làm trầm trọng các triệu chứng như ợ nóng hoặc bệnh trào ngược dạ dày - thực quản. “Cần lưu ý rằng tình trạng trào ngược axit kéo dài và không được kiểm soát là một yếu tố nguy cơ đã được xác định đối với ung thư biểu mô tuyến thực quản”, ông nói.
Ông cũng khuyến cáo nên tập trung vào các yếu tố nguy cơ có bằng chứng khoa học vững chắc: “Hãy tránh hút thuốc lá, hạn chế uống nhiều rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý, kiểm soát tốt các triệu chứng trào ngược mạn tính và đi khám nếu gặp tình trạng khó nuốt kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc ợ nóng dai dẳng. Những biện pháp này có cơ sở khoa học mạnh mẽ hơn nhiều trong việc phòng ngừa ung thư so với việc chỉ tránh ăn thực phẩm cay”.
Hiện nay, các nhà nghiên cứu cho rằng cần có thêm các nghiên cứu dài hạn để xác định liệu ớt có đóng vai trò trực tiếp trong quá trình hình thành ung thư hay không, hay mối liên hệ quan sát được chủ yếu chịu tác động của các yếu tố khác như lối sống và môi trường.
