Dịp Tết Nguyên đán là thời điểm sum họp gia đình với nhiều món ăn truyền thống, nhưng ẩn sau đó là những nguy cơ ngộ độc thực phẩm từ các thực phẩm quen thuộc. Dưới đây là danh sách những món ăn cần đặc biệt lưu ý để đảm bảo an toàn sức khỏe.
Nhóm thực phẩm lên men và rau sống
Nem chua, nem tai, nem thính được xếp vào nhóm nguy cơ cao nhất do quá trình lên men thủ công, thiếu kiểm soát vệ sinh. Nguyên liệu như tai, bì dễ nhiễm vi khuẩn E.coli và Salmonella. Nếu bảo quản ở nhiệt độ phòng lâu, vi khuẩn sinh sôi nhanh, gây đau bụng, tiêu chảy, đặc biệt nguy hiểm cho người già, trẻ nhỏ và người có bệnh dạ dày.
Gỏi, nộm, rau sống tiềm ẩn nguy cơ nhiễm ký sinh trùng, vi khuẩn từ đất, phân bón hoặc nước tưới. Do không qua chế biến nhiệt, vi khuẩn vẫn tồn tại. Vào dịp Tết, nhiều gia đình rửa rau qua loa, làm tăng nguy cơ ngộ độc so với ngày thường.
Nội tạng và thực phẩm chế biến sẵn
Lòng lợn, dồi và các món nội tạng là nơi tập trung nhiều vi khuẩn và ký sinh trùng. Nếu chế biến không kỹ hoặc luộc chưa chín hoàn toàn, chúng có thể gây đau bụng, tiêu chảy cấp, thậm chí nhiễm giun sán. Ăn nội tạng tại hàng quán trong dịp Tết càng rủi ro hơn do khó kiểm soát vệ sinh.
Pate, thịt hộp, thực phẩm chế biến sẵn có thể nhiễm vi khuẩn Clostridium botulinum, sinh độc tố gây liệt cơ, khó thở, rất nguy hiểm. Pate hỏng thường có mùi chua, tách nước, nhớt hoặc đổi màu sậm; chỉ cần ăn một lượng nhỏ cũng có thể xuất hiện triệu chứng sau vài giờ.
Hải sản và thực phẩm bảo quản lâu
Hải sản để lâu, đặc biệt là tôm, cua, ngao, sò, khi bảo quản lâu ngày trong tủ lạnh hoặc rã đông rồi cấp đông lại dễ nhiễm vi khuẩn sinh độc tố không bị phá hủy khi nấu chín. Đây là nguyên nhân phổ biến của các vụ ngộ độc hải sản dù đã nấu kỹ.
Dưa hành, dưa muối chưa đủ độ chua có độ pH cao, tạo điều kiện cho vi khuẩn gây ngộ độc phát triển. Chỉ nên ăn khi dưa đã chuyển vàng, chua đều và có mùi thơm tự nhiên.
Thực phẩm hâm lại và để ngoài lâu
Các món hâm lại nhiều lần như cơm, canh, bò kho, cá kho có thể nhiễm vi khuẩn Bacillus cereus. Loại vi khuẩn này sinh độc tố bền nhiệt, không bị tiêu diệt khi đun sôi lại, gây nôn ói nhanh sau ăn từ 1-5 giờ.
Thịt kho, thịt đông, bánh chưng để ngoài quá lâu là thực phẩm giàu đạm, nếu để ở nhiệt độ 20-25 độ C trong hơn 4-6 giờ sẽ khiến vi khuẩn tăng sinh gấp 5-10 lần. Thời tiết nồm ẩm ngày Tết càng làm thực phẩm nhanh hỏng, tăng nguy cơ ngộ độc.
7 nguyên tắc ăn Tết an toàn
Theo TS Lê Thị Hương Giang, để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịp Tết, người dân cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Mua thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, tránh hàng trôi nổi.
- Rửa tay và dụng cụ chế biến sạch sẽ; tách riêng thực phẩm sống và chín.
- Nấu chín kỹ thực phẩm, không ăn tái hoặc sống.
- Để thức ăn nguội vừa phải rồi cho vào tủ lạnh ngay.
- Không để đồ ăn ngoài nhiệt độ phòng quá 2 giờ.
- Dọn dẹp và sắp xếp lại tủ lạnh trước Tết.
- Tránh hâm đi hâm lại thức ăn nhiều lần.
Khi có các dấu hiệu như nôn, đau bụng, sốt, người bệnh cần đến cơ sở y tế kiểm tra ngay, tránh chủ quan.
