Làng Vĩnh Hòa: Nghề làm bánh chưng, bánh tét truyền thống hối hả đón Tết
Từ bao đời nay, làng Vĩnh Hòa đã nổi tiếng với nghề làm bánh chưng, bánh tét, một nét văn hóa ẩm thực đặc sắc được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Bánh ở làng nghề này được sản xuất quanh năm, nhưng dịp Tết Nguyên đán mới là vụ chính, với đơn hàng tăng gấp nhiều lần so với ngày thường. Từ đầu làng đến cuối xóm, mọi người từ già, trẻ, trai, gái đều được phân công những công đoạn khác nhau, nhằm đảm bảo tiến độ công việc nhanh nhất mà vẫn giữ nguyên chất lượng và thẩm mỹ.
Chuẩn bị nguyên liệu tỉ mỉ cho mùa Tết
Là vụ sản xuất lớn nhất trong năm, sản lượng tiêu thụ lên đến cả triệu chiếc bánh, nên thời điểm cận Tết, người dân làng nghề Vĩnh Hòa phải chạy đua với thời gian. Để tránh tình trạng đắt đỏ gần Tết, từ đầu tháng Chạp, gia đình bà Nguyễn Thị Nhường, 58 tuổi, trú tại làng Vĩnh Hòa, đã chuẩn bị một lượng lớn nguyên liệu cho "mùa làm ăn lớn nhất trong năm". Lá dong, lá chuối, nếp, đậu xanh, lạt buộc chất đầy từ trong nhà ra đến ngoài sân.
Theo bà Nhường, nghề làm bánh được ông cha truyền lại, và người dân làm bánh ở Vĩnh Hòa luôn chuẩn bị từng công đoạn rất tỉ mỉ. Gạo nếp và lá dong đều được chọn lựa kỹ càng. "Chúng tôi nhập lá dong từ xã Quỳ Hợp. Sau khi nhập về, chúng tôi rửa sạch từng lá để loại bỏ bụi bẩn, sau đó để ráo và cuộn lại. Để lá được tươi lâu hơn, gia đình dùng bạt, cho vào một ít nước và dựng lá dong lên. Với cách làm này, lá dong có thể tươi được hơn 1 tháng", bà Nhường chia sẻ thêm.
Nguyên liệu nếp và đậu cũng được người dân nơi đây nhập chủ yếu từ Lào về. Bà Nhường cho biết, nghề làm bánh này chủ yếu dựa vào các thành viên trong gia đình. Vì muốn sản phẩm chất lượng và sạch sẽ đến tay khách hàng, mọi người phải tỉ mẩn trong từng khâu. Dịp sát Tết, cơ sở của bà cung ứng ra thị trường khoảng 4.000 chiếc bánh chưng và bánh tét.
Bí quyết tạo nên hương vị đặc trưng
Hầu hết các hộ gia đình làm bánh ở làng Vĩnh Hòa đều sử dụng thịt tươi, vừa mới mổ xong. "Thịt để làm bánh cũng được lựa chọn loại thịt ngon nhất như: nạc vai, ba chỉ. Nhân thịt nếu nạc cả sẽ gây khô, mỡ nhiều sẽ gây ngán. Vì vậy, nguyên liệu thịt cũng được lựa chọn chuẩn. Đậu xanh và nếp chúng tôi chủ yếu nhập từ bên Lào về", ông Hoàng Mã Lan, trú tại làng Vĩnh Hòa, chia sẻ.
Người dân cho biết, bánh chưng Vĩnh Hòa ngon là bởi khi cắn một miếng, dư vị dẻo thơm của nếp hòa quyện với vị bùi của đỗ xanh, lại có thêm chút cay của hành tía, ớt tiêu và thơm ngậy của miếng thịt ba chỉ. Tất cả những nguyên liệu đó tạo nên hương vị của đất trời, làm nên thương hiệu bánh chưng Vĩnh Hòa ngày càng uy tín, không chỉ bởi bánh rất ngon, mẫu mã đẹp, mà đặc biệt công tác an toàn vệ sinh luôn được đảm bảo.
Gia đình tự gói để kiểm soát chất lượng
Chị Lê Thị Kiều My - con gái bà Nhường - cho biết, bánh chưng, bánh tét muốn ngon thì nguyên liệu phải chuẩn. "Chúng tôi phải lựa chọn nếp, lá dong từ trước. Lá dong phải xanh và tươi. Thịt lợn được đặt ở các cơ sở uy tín và lấy loạt ngon nhất. Thậm chí lạt để gói bánh cũng được mua từ Lào về", chị My nói.
Dịp Tết đến, các thành viên trong gia đình thay nhau chợp mắt, có những ngày phải thức xuyên đêm để kịp giao hàng cho khách. "Để đảm bảo chất lượng, gia đình tự gói chứ không thuê thêm nhân công vì sợ không kiểm soát được các khâu làm ảnh hưởng đến chất lượng bánh. Vì vậy, chúng tôi nhận hàng trong khả năng của mình chứ không nhận ồ ạt", chị My chia sẻ thêm.
Theo người dân làng bánh Vĩnh Hòa, để có được một chiếc bánh chưng ngon, không chỉ nằm ở cách chọn nếp, chọn thịt tươi ngon, đỗ xanh bùi quánh, hành tía thật già, mà còn cả những bí quyết cha truyền con nối, được gìn giữ qua nhiều đời.
Mở rộng thị trường và ứng dụng công nghệ
Các sản phẩm của làng Vĩnh Hòa không chỉ phục vụ thị trường trong tỉnh mà còn được vận chuyển ra Bắc vào Nam, thậm chí là "xuất khẩu" sang nước ngoài. Giá bánh chưng dao động từ 50.000 đồng đến 120.000 đồng/cặp tùy kích cỡ, trong khi bánh tét được bán với giá từ 70.000 đồng đến 100.000 đồng/chiếc.
Hiện nay, hầu hết các hộ gia đình làm nghề gói bánh chưng ở làng Vĩnh Hòa đã trang bị những chiếc nồi điện công suất lớn để nấu bánh. Mỗi nồi điện có thể nấu khoảng 400 chiếc bánh chưng. Việc nấu bánh chưng bằng nồi điện giúp giảm công sức, tăng tốc độ, đồng thời đảm bảo bánh chín đều, ngon và đẹp hơn.
Công nhận làng nghề và phát triển bền vững
Trao đổi với Người Đưa Tin, bà Phan Thị Vân – Chuyên viên Phòng Kinh tế xã Yên Thành – cho biết, làng bánh chưng Vĩnh Hòa được công nhận làng nghề vào năm 2005. Hiện tại, có hơn 200 hộ làm nghề hoạt động với quy mô lớn. Nghề bánh ở đây được cha truyền con nối, tạo nên thương hiệu vững chắc, mang lại nguồn thu nhập lớn và góp phần nâng cao đời sống người dân.
