Vào dịp Tết Đoan Ngọ, làng chài Châu Thuận khoác lên mình không khí trang nghiêm nhưng cũng vô cùng nhộn nhịp. Từ ngày 4/5 âm lịch, người dân bắt đầu chuẩn bị lễ vật để tảo mộ và dâng mâm cơm cúng ông bà, tổ tiên, bày tỏ lòng biết ơn đối với cội nguồn.
Nghi thức cầu ngư và đua thuyền
Bên cạnh các nghi thức tại gia, các ngư dân lớn tuổi trang nghiêm tổ chức Lễ Cầu ngư tại Lăng Vạn Vũng Tàu để thành tâm cầu mong mưa thuận gió hòa, biển lặng sóng êm, và những chuyến ra khơi bình an, tôm cá đầy khoang. Nhịp trống báo hiệu lễ hội đua thuyền bắt đầu.
Đặc biệt, trong dịp Tết Đoan Ngọ, thôn Châu Thuận tổ chức lễ hội đua thuyền truyền thống kéo dài 3 ngày, từ mồng 4 đến 6/5 âm lịch hằng năm. Tham gia có 4 đội thuyền mang tên Phụng, Quy, Rồng và Lân. Các thành viên là những ngư dân địa phương có sức khỏe tốt, dẻo dai và nhiều kinh nghiệm. Các đội thi thực hiện 4 vòng 8 dạo với cự ly đua khoảng 3.200m. Mỗi đội gồm 20 thành viên bơi và 2 người cầm lái. Sau 3 ngày, điểm số được tổng hợp để tìm ra đội thắng cuộc.
Ý nghĩa tâm linh và tinh thần đoàn kết
Tuy là một cuộc đua, người dân không đặt nặng chuyện thắng thua. Theo quan niệm địa phương, chiến thắng không chỉ đến từ sức mạnh kỹ thuật mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Mỗi đội giành chiến thắng được xem là nhận được sự phù hộ của tổ tiên và thần linh, báo hiệu may mắn, thuận lợi. Vì vậy, các đội thi đấu với tinh thần đoàn kết, tôn trọng lẫn nhau, hướng đến giá trị truyền thống tốt đẹp.
Cô Võ Thị Nghĩa, mỗi năm đều cùng người dân xóm Phụng đi xem các hoạt động của làng chài và cổ vũ cho các đội đua. Cô tâm sự: “Ngoài lễ trong gia đình, chúng tôi tham gia các lễ của làng để tạ ơn nguồn cội, cầu sức khỏe và bình an cho gia đình.”
Nghệ thuật truyền thống về đêm
Bên cạnh giải đua thuyền ban ngày, các đêm diễn nghệ thuật cổ truyền góp phần làm nên sự trọn vẹn cho Tết Đoan Ngọ ở thôn Châu Thuận. Người dân gìn giữ nếp văn hóa mời các gánh hát chèo, tuồng, cải lương phục vụ người dân và du khách. Điều này giúp duy trì nét đẹp văn hóa truyền thống của lễ hội đua thuyền, đồng thời bảo tồn và phát huy các loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc, những giá trị đang dần mai một trong nhịp sống hiện đại.
Lời kêu gọi gìn giữ di sản
Ông Võ Văn Vân, Trưởng Ban chấp sự Lăng Vạn Vũng Tàu, bày tỏ: “Lễ cầu ngư và hội đua thuyền là hồn cốt của cha ông truyền lại. Tôi vui và tự hào vì ngày càng nhiều người biết đến và yêu thích lễ hội. Tôi mong bà con đồng lòng gìn giữ và phát huy truyền thống quý báu này cho thế hệ mai sau.”
Ánh đèn sân khấu sáng lên giữa bãi biển, rộn ràng tiếng trống chèo và bài ca tuồng cổ. Sự đan xen hài hòa giữa hội đua thuyền sôi động ban ngày và không gian nghệ thuật truyền thống về đêm tạo nên nét sinh hoạt văn hóa mộc mạc nhưng đậm đà bản sắc, nuôi dưỡng tâm hồn người dân xứ biển, làm cho Tết Đoan Ngọ thêm ấm áp và thiêng liêng.
