Giá đồ ăn sân bay cao ngất: Nguyên nhân từ chi phí mặt bằng đến cạnh tranh yếu
Sau vụ tô phở được bán với giá 346.000 đồng tại sân bay quốc tế Cam Ranh, nhiều người tiêu dùng thắc mắc vì sao giá bán đồ ăn và thực phẩm tại các sân bay trên cả nước luôn ở mức cao ngất ngưởng, thậm chí gấp nhiều lần so với bên ngoài. Câu chuyện này không chỉ dừng lại ở một sự việc riêng lẻ mà phản ánh những vấn đề sâu xa trong cơ chế kinh doanh và quản lý tại các nhà ga hàng không.
Chi phí "chồng chất" đẩy giá lên cao
Theo ông Nguyễn Đức Vũ, Quản lý chi nhánh Công ty TNHH Autogrill VFS F&B tại sân bay quốc tế Cam Ranh, toàn bộ hàng hóa, nguyên liệu và thực phẩm khi nhập vào sân bay đều phải trải qua quy trình kiểm soát chặt chẽ từ cơ quan chức năng về chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm và nguồn gốc xuất xứ. Ông Vũ giải thích rằng, ngoài các chi phí cơ bản như mặt bằng, cơ sở hạ tầng, thuế, điện và nước, nhiều cơ sở kinh doanh còn phải thuê đơn vị chuyên kiểm định chất lượng và dịch vụ định kỳ hàng tháng hoặc hàng quý để đảm bảo an toàn cho khách hàng.
"Toàn bộ giá cả phải tuân theo quy định của nhà nước, và mọi sự điều chỉnh đều cần có sự đồng ý từ cơ quan chức năng", ông Vũ nhấn mạnh. Điều này cho thấy, việc định giá không chỉ phụ thuộc vào doanh nghiệp mà còn chịu sự giám sát từ các cơ quan quản lý.
Góc nhìn chuyên gia: Ba yếu tố then chốt
Ông Nguyễn Thành Hưng, một thạc sĩ chính sách công, đã chỉ ra ba nguyên nhân chính khiến giá hàng hóa tại sân bay luôn cao. Thứ nhất, chi phí thuê mặt bằng trong sân bay thường rất đắt đỏ, cộng thêm các yêu cầu an ninh nghiêm ngặt, chi phí vận chuyển hàng vào khu vực hạn chế, và nhân sự phải làm việc theo "giờ cao điểm" của các chuyến bay. Tất cả những khoản này đều được tính vào giá bán cuối cùng.
Thứ hai, cạnh tranh tại sân bay thường yếu do không gian hạn chế và số lượng quầy hàng ít ỏi, thường do một vài đơn vị trúng thầu dài hạn nắm giữ. Điều này khiến cho "cuộc đua" giảm giá như trên thị trường bên ngoài khó xảy ra.
Thứ ba, nhiều cửa hàng chọn cách định vị sản phẩm cao cấp để tăng biên lợi nhuận. Ông Hưng lấy ví dụ từ vụ việc ở sân bay Cam Ranh: "Phía cửa hàng cho biết khách đã dùng phở bò Wagyu và niêm yết giá bằng USD, sau đó quy đổi sang tiền Việt thành 346.000 đồng, điều này tạo cảm giác 'đắt quá' cho người tiêu dùng".
Giải pháp: Minh bạch và đa dạng lựa chọn
Về vấn đề quản lý giá cả, ông Hưng cho rằng không thể chỉ dựa vào lý do "đã niêm yết rồi" mà bỏ qua trách nhiệm, nhưng cũng không nên áp đặt trần giá cứng cho mọi món ăn. Thay vào đó, cần tập trung vào sự minh bạch và tạo ra nhiều lựa chọn cho khách hàng. Ông đề xuất rằng các sân bay nên yêu cầu mọi quầy hàng niêm yết giá rõ ràng bằng tiền Việt Nam, và nếu sử dụng USD thì phải ghi rõ tỷ giá quy đổi ngay tại quầy và trên hóa đơn.
Quan trọng hơn, phải có những lựa chọn "giá phổ thông" như nước uống và đồ ăn cơ bản để hành khách không bị dồn vào nhóm hàng đắt đỏ. "Ngoài ra, các cửa hàng tiện lợi hoạt động theo hệ thống, phổ biến ở bên ngoài, nên được ưu tiên có mặt tại các sân bay", ông Hưng nói thêm.
Quan điểm từ phía quản lý sân bay
Ông Phạm Thanh Sơn, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Nhà ga quốc tế Cam Ranh, cho biết các giá dịch vụ phi hàng không tại sân bay chủ yếu do doanh nghiệp tự xây dựng chính sách bán, nhưng vẫn tuân thủ quy định của cơ quan quản lý nhà nước về ngành hàng không. Ông Sơn giải thích rằng, việc thiết lập giá bán phụ thuộc vào mô hình và phương án kinh doanh của từng đơn vị thuê, với một số nơi nhập nguyên liệu cao cấp hoặc nhập khẩu từ nước ngoài, dẫn đến giá thành cao hơn.
Về việc niêm yết giá, ông Sơn cho hay theo thông tư của Bộ Xây dựng, tại nhà ga quốc tế, giá có thể được niêm yết bằng USD, và việc thanh toán sẽ căn cứ vào quy định về quản lý và quy đổi ngoại hối tại Việt Nam, tùy theo quốc tịch của hành khách.
Kết luận: Cần cân bằng giữa kinh doanh và quyền lợi người tiêu dùng
Trong khi đó, một cán bộ ngành thuế ở Khánh Hòa khẳng định rằng việc thu thuế đối với các cửa hàng ăn uống tại sân bay về cơ bản giống như bên ngoài, và các đơn vị phải xây dựng và bán đúng giá niêm yết. Vụ việc tô phở 346.000 đồng ở sân bay Cam Ranh, nơi khách hàng được xác nhận đã dùng phở bò Wagyu, cho thấy sự cần thiết của việc minh bạch thông tin và cung cấp đa dạng lựa chọn để đảm bảo quyền lợi cho người tiêu dùng, đồng thời duy trì môi trường kinh doanh lành mạnh tại các sân bay Việt Nam.
