Cảnh báo 'sát thủ' vi khuẩn trong bếp: Thời gian ủ bệnh kéo dài đến 4 ngày
Theo cử nhân dinh dưỡng Mai Thị Thùy từ Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, các loại vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm đang trở thành mối đe dọa thầm lặng trong mỗi gian bếp gia đình. Đáng chú ý, thời gian ủ bệnh của chúng có thể kéo dài từ vài giờ đến nhiều ngày, khiến việc xác định nguyên nhân ngộ độc trở nên phức tạp.
Ba 'sát thủ' nguy hiểm nhất trong thực phẩm
Salmonella đứng đầu danh sách các vi khuẩn thường gây ngộ độc thực phẩm. Loại trực khuẩn gram âm này có khả năng thích nghi cực cao, không chỉ tồn tại trong thực phẩm tươi sống như gia cầm, trứng, sữa chưa tiệt trùng mà còn "ẩn mình" bền bỉ trong môi trường khô hanh như sữa bột hay socola.
Điều đáng lo ngại là ngay cả khi thực phẩm được cấp đông, số lượng vi khuẩn có thể giảm nhưng chúng vẫn duy trì sức sống trong thời gian dài, chờ đợi cơ hội tấn công vật chủ. Người bị nhiễm khuẩn Salmonella có thời gian ủ bệnh kéo dài từ 6 giờ đến 48 giờ, thậm chí có trường hợp lên đến 4 ngày.
Escherichia coli (E. coli) là loại vi khuẩn thường lây qua thực phẩm nhiễm phân động vật hoặc do lây chéo từ tay người chế biến và dụng cụ bếp không sạch. Tùy theo chủng, E. coli có thể sinh độc tố hoặc xâm nhập trực tiếp vào ruột, gây xuất huyết nghiêm trọng và kéo dài bệnh đến 10 ngày.
Tụ cầu vàng Staphylococcus aureus được đánh giá là đáng lo ngại nhất về khả năng chịu nhiệt. Để phá hủy hoàn toàn độc tố do vi khuẩn này tạo ra, thực phẩm phải được đun sôi liên tục ít nhất 2 giờ. Đáng chú ý, tụ cầu vàng vẫn có thể tồn tại trong môi trường có nồng độ muối tới 15% hoặc hàm lượng đường cao.
Các thực phẩm dễ nhiễm tụ cầu vàng bao gồm thịt bảo quản không đúng cách, xà lách, khoai tây, trứng và các loại bánh kem.
Triệu chứng ngộ độc và thời gian ủ bệnh đa dạng
Theo cử nhân dinh dưỡng Mai Thị Thùy, thời gian ủ bệnh của các loại vi khuẩn rất đa dạng, có thể từ vài tiếng đến vài ngày. Sau thời gian ủ bệnh, người nhiễm sẽ phát bệnh với các triệu chứng điển hình:
- Nôn ói
- Đau bụng, co thắt
- Chóng mặt
- Sốt
- Tiêu chảy có hoặc không kèm máu
"Đó là lý do có những vụ ngộ độc thực phẩm mà người bệnh ăn trong hôm trước, qua 1-2 ngày sau mới xuất hiện các triệu chứng rõ rệt", chuyên gia dinh dưỡng giải thích.
Khuyến cáo phòng ngừa ngộ độc thực phẩm
Sau loạt vụ ngộ độc thực phẩm gần đây, chuyên gia cảnh báo chỉ một sai sót nhỏ trong lựa chọn, chế biến hay bảo quản cũng có thể khiến vi khuẩn sinh sôi và gây hại cho sức khỏe.
Lựa chọn và sơ chế thực phẩm đúng cách:
- Chọn thực phẩm không có dấu hiệu bất thường về màu sắc, hình dạng, mùi; không có dấu hiệu hư hại hay hết hạn sử dụng.
- Rửa tay sạch sau các khâu xử lý thực phẩm tươi sống và trước khi chế biến các món ăn.
- Sơ chế thực phẩm đúng cách: Rửa thực phẩm với nguồn nước sạch, có thể dùng muối nồng độ cao hoặc giấm.
- Rửa sạch vỏ trứng trước khi đưa vào sử dụng.
- Vệ sinh sạch các dụng cụ như dao, thớt sau mỗi khâu chế biến; khuyến khích phân biệt dụng cụ cho thực phẩm sống và chín, rau củ và thịt cá.
Bảo quản thực phẩm với nhiệt độ phù hợp:
Tủ lạnh - nơi chứa thực phẩm trong gia đình cần đạt đúng nhiệt độ tiêu chuẩn và được bảo trì định kỳ. Cần sắp xếp, phân chia thực phẩm sống chín phù hợp để tránh việc sinh sôi vi khuẩn và lây nhiễm chéo giữa các thực phẩm với nhau.
Nếu không ăn ngay sau khi nấu, thịt cần được làm nguội và bảo quản lạnh ở nhiệt độ tiêu chuẩn (0-4°C).
Lưu ý quan trọng về nhiệt độ:
"Nấu chín đúng nhiệt độ không có nghĩa là an toàn vĩnh viễn. Việc để thức ăn chín trong nhiều giờ liền, kể cả sau khi đã nấu đạt chuẩn, vẫn tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển trở lại. Nhiệt độ vi khuẩn phát triển mạnh mẽ từ 5 đến 60°C", cử nhân dinh dưỡng Mai Thị Thùy nhấn mạnh.
Chuyên gia khuyến cáo người dân cần nâng cao ý thức về an toàn vệ sinh thực phẩm, đặc biệt trong bối cảnh các loại vi khuẩn nguy hiểm có thể ẩn náu trong nhiều loại thực phẩm khác nhau và có thời gian ủ bệnh kéo dài.
