Ban Quản lý Quần thể danh thắng Tràng An đã lập biên bản xác định hành vi vi phạm về trật tự xây dựng và đề nghị chính quyền địa phương xử lý hơn 50 trường hợp trong khu di sản, từ tháng 7/2025 đến tháng 5/2026. Vùng di sản hiện có khoảng 50.000 người dân sinh sống, trong đó hơn 18.000 người ở vùng lõi, chủ yếu sống bằng trồng trọt và dịch vụ du lịch.
Xử lý vi phạm và nhu cầu nhà ở
Phường Nam Hoa Lư, một địa bàn trọng điểm, đã ban hành Nghị quyết số 01 về tăng cường quản lý đất đai, trật tự xây dựng ngay sau khi sáp nhập. Ủy ban nhân dân phường cũng ban hành Chỉ thị số 01 và thành lập Tổ công tác xử lý vi phạm trong vùng di sản, đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp giữa các phòng chuyên môn với bí thư chi bộ, tổ trưởng tổ dân phố để kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm.
Phần lớn các trường hợp sau khi được tuyên truyền, vận động đã tự tháo dỡ công trình sai phạm. Điển hình, hộ gia đình ông Chu Văn Ca tại tổ dân phố Văn Lâm đã đổ san lấp trái phép đá trên đất nông nghiệp để bán hàng trong vùng lõi di sản. Tổ công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng phường đã lập biên bản yêu cầu gia đình khôi phục hiện trạng ban đầu.
Áp lực từ quy định Luật Di sản
Ông Bùi Đình Thành, Phó Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Nam Hoa Lư cho biết, nhiều hộ dân trong vùng lõi đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng theo quy định của Luật Di sản mới, không được cấp phép xây dựng mới, chỉ được sửa chữa trên nền công trình cũ. Điều này khiến nhu cầu chính đáng về nhà ở của người dân chưa được đáp ứng kịp thời, tạo áp lực lớn đối với công tác quản lý nhà nước về đất đai, trật tự xây dựng trong vùng di sản.
Quy hoạch và giải pháp bảo tồn bền vững
Trước yêu cầu bảo tồn di sản gắn với giải quyết nhu cầu phát triển, tỉnh Ninh Bình đã hoàn thiện Đồ án Quy hoạch bảo quản, tu bổ và phục hồi danh lam thắng cảnh quốc gia đặc biệt Tràng An-Tam Cốc-Bích Động đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 705/QĐ-TTg ngày 21/4/2026. Tỉnh cũng xây dựng Nghị quyết về quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Di sản Tràng An trong phát triển du lịch giai đoạn 2026-2030, cùng Kế hoạch quản lý và Quy chế bảo vệ di sản phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Theo ông Nguyễn Cao Tấn, Phó Giám đốc Sở Du lịch, việc hoàn thiện cơ chế, chính sách và tăng cường phối hợp giữa các cấp, các ngành không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với khu di sản thế giới mà còn tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động, bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và khai thác giá trị di sản, tạo động lực cho du lịch bền vững, đưa di sản thành trung tâm tăng trưởng xanh của tỉnh.
Thời gian tới, các cấp, ngành của tỉnh tiếp tục tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng, hoạt động dịch vụ du lịch trong vùng di sản; đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng, để mỗi người dân trở thành chủ thể tích cực trong bảo vệ di sản, thể hiện cam kết có trách nhiệm của tỉnh với UNESCO trong công tác bảo tồn di sản thế giới cho các thế hệ mai sau.
