Cà phê từ lâu đã được biết đến như một thức uống phổ biến trên toàn thế giới, nhưng ít ai hiểu rõ tác động kép của nó lên hệ tiêu hóa. Theo cuốn sách "Tất tần tật về cà phê" của Joseph M. Walsh do Light Books và NXB Phụ nữ Việt Nam ấn hành, cà phê có thể vừa hỗ trợ vừa cản trở quá trình tiêu hóa tùy thuộc vào cách pha chế và hàm lượng các hoạt chất.
Tác động kép của cà phê lên hệ tiêu hóa
Cà phê chứa nhiều hoạt chất, mỗi chất có tác động riêng biệt. Hoạt chất đầu tiên là caffeine, giúp tăng cường hoạt động tim mạch và ở liều nhỏ đóng vai trò như một chất kích thích lành mạnh. Hoạt chất thứ hai là caffeone, một hợp chất dễ bay hơi tác động lên hệ thần kinh, tạo cảm giác phấn chấn nhưng cũng gây ảo giác và say khi uống quá nhiều. Thứ ba là tannin (hay caffeic), chất tạo vị đắng khi đun sôi hoặc ngâm lâu, kết hợp với protein và làm giảm khả năng tiêu hóa thức ăn.
Ba hoạt chất chính trong cà phê
Hàm lượng các chất này thay đổi đáng kể theo phương pháp pha chế. Nếu chỉ pha cà phê bằng nước sôi rồi làm nguội nhanh, ta thu được ít caffeine, nhiều chất tạo hương và gần như không có tannin. Ngược lại, nếu đun quá kỹ hoặc ngâm lâu, hương thơm bay mất, nhiều caffeine và tannin hòa tan vào nước, gây khó tiêu. Các bác sĩ xác nhận rằng cà phê đun kỹ hoặc ngâm lâu gây khó tiêu, trong khi cà phê pha đơn giản giúp tiêu hóa dễ hơn nhờ tác động gián tiếp lên hệ thần kinh dạ dày, kích thích tiết dịch vị. Tác động này mang tính sinh lý chứ không phải hóa học như quan niệm trước đây.
Quan điểm y học về cà phê và tiêu hóa
Bác sĩ Elliott từng phát biểu: "Chúng tôi nhanh chóng nhận thấy rằng bệnh nhân trong bệnh viện và tất cả những người có lối sống ít vận động đều phải tránh thực phẩm quá cô đặc và uống nhiều chất lỏng loãng. Như vậy, cà phê có tác dụng lên gan và nhìn chung là phương thuốc tốt nhất cho chứng táo bón và tình trạng thường được gọi là ‘nóng gan’, trong khi trà lại có tác dụng hoàn toàn ngược lại." Ông cũng cho rằng một tách cà phê đậm pha với một chút nước có thể an thần cho người lên cơn lạnh run khi mắc sốt rét. Nhà hóa học Liebig cũng lưu ý rằng cà phê chứa nhiều thành phần kích thích tiết mật, có tác dụng nhuận tràng và lợi tiểu rõ rệt. Điều này được xác nhận bởi thực tế rằng "vành đai cà phê" của thế giới cũng chính là "vành đai nóng gan" và "vành đai sốt rét", nơi có nhiều mầm bệnh độc hại. Đó là bằng chứng cho thấy sự phù hợp tự nhiên của cà phê trong việc khai thông các tuyến bài tiết bị ức chế do khí hậu nóng.
