Bữa sáng: Bữa ăn quan trọng nhất trong ngày không nên xem nhẹ
Theo Tiến sĩ Từ Ngữ, Tổng Thư ký Hội Dinh dưỡng Việt Nam, bữa sáng đóng vai trò then chốt trong việc duy trì sức khỏe và năng lượng suốt cả ngày. Sau một đêm dài không nạp năng lượng, cơ thể cần được "đánh thức" bằng một bữa ăn đầy đủ để khởi động quá trình trao đổi chất, hỗ trợ thể lực và trí lực.
Lợi ích dinh dưỡng và sinh lý của bữa sáng
Các nghiên cứu dinh dưỡng chỉ ra rằng, duy trì thói quen ăn sáng đều đặn và hợp lý có thể cung cấp đáng kể canxi, vitamin và khoáng chất thiết yếu như vitamin A, vitamin C, kẽm, sắt. Điều này đặc biệt quan trọng với trẻ em và thanh thiếu niên – nhóm đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ về cả thể chất lẫn trí não.
Về mặt sinh lý, khung giờ từ 7h đến 9h sáng là thời điểm dạ dày hoạt động mạnh nhất. Việc ăn sáng sớm, tốt nhất trước 7h, giúp dạ dày có thức ăn để co bóp và tiêu hóa hiệu quả. Nếu bỏ bữa, dạ dày vẫn tiết axit nhưng không có thức ăn trung hòa, lâu dài làm tăng nguy cơ viêm loét và đau dạ dày.
Hậu quả của việc bỏ bữa sáng
Cơ thể trải qua khoảng 12–15 giờ không được nạp năng lượng kể từ bữa tối hôm trước, dễ rơi vào trạng thái thiếu hụt dưỡng chất cho các hoạt động buổi sáng. Khi đói kéo dài, lượng đường trong máu giảm, não thiếu glucose – nguồn năng lượng chính để hoạt động. Điều này dẫn đến mệt mỏi, giảm tập trung, suy giảm trí nhớ ngắn hạn, thường được mô tả như trạng thái "quên tạm thời".
Khuyến nghị cho bữa sáng lành mạnh
Tiến sĩ Từ Ngữ nhấn mạnh, bữa sáng không nên chỉ ăn qua loa hay chống đói tạm thời. Chuẩn bị một bữa cơm sáng tương đối đầy đủ, tương tự bữa trưa và bữa tối, là cần thiết để bảo đảm năng lượng. Tuy nhiên, thực phẩm cần được nấu mới, tránh sử dụng lại đồ ăn thừa từ tối hôm trước do nguy cơ nhiễm khuẩn và giảm giá trị dinh dưỡng.
Chuyên gia cũng lưu ý không nên lạm dụng đường hoặc các thực phẩm giàu glucose tinh luyện trong bữa sáng. Việc sử dụng quá mức có thể làm tăng nguy cơ glycation – quá trình đường gắn vào protein và lipid trong cơ thể, tạo ra các sản phẩm gây hại, thúc đẩy stress oxy hóa và ảnh hưởng xấu đến nhiều mô, cơ quan.
Thời điểm ăn sáng phù hợp
Về thời điểm ăn sáng, không có một khung giờ cứng nhắc áp dụng cho tất cả mọi người, vì còn phụ thuộc vào đặc thù công việc và nhịp sinh hoạt. Tuy nhiên, Tiến sĩ Từ Ngữ nhấn mạnh không nên ăn sáng quá muộn, đặc biệt sau 10h, vì thời điểm này đã quá gần bữa trưa, dễ gây rối loạn tiêu hóa và mất cân đối năng lượng trong ngày.
Quan niệm dân gian và thực tế
Trong dân gian từ lâu đã lưu truyền câu nói "sáng ăn như vua, trưa ăn như chúa, tối ăn như bần cố nông". Theo các chuyên gia, quan niệm này phản ánh khá sát với sinh lý con người. Sau một đêm dài không ăn uống và trước một ngày lao động, học tập căng thẳng, bữa sáng là lúc cơ thể cần được cung cấp năng lượng nhiều nhất.
Thực tế, cách ăn sáng, lượng thức ăn và lựa chọn thực phẩm còn phụ thuộc vào điều kiện kinh tế, thói quen và nhu cầu của mỗi người. Để có bữa sáng lành mạnh, bên cạnh việc tham khảo khuyến nghị từ các cơ quan chuyên môn và chuyên gia dinh dưỡng, mỗi người cũng cần lắng nghe tín hiệu của cơ thể mình, từ đó điều chỉnh cho phù hợp, thay vì bỏ qua bữa ăn quan trọng nhất trong ngày.
