Bác sĩ Lê Ngọc Trầm: Bữa ăn vui vẻ, không khí thoải mái giúp tiêu hóa tốt hơn
Thạc sĩ - bác sĩ Lê Ngọc Trầm, giảng viên Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Khoa học Sức khỏe - Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết theo góc nhìn khoa học, ăn uống là một hoạt động đa giác quan, không chỉ giới hạn trong bản thân món ăn hay phương pháp chế biến, mà còn bao gồm nhiều yếu tố như không khí khi ăn, cách dọn bàn, sự bày trí món ăn, màu sắc, âm thanh, ánh sáng, và đặc biệt là tâm trạng của người ăn.
Ảnh hưởng của yếu tố tâm lý và môi trường đến tiêu hóa
Bác sĩ Ngọc Trầm chia sẻ: "Các nghiên cứu đã khẳng định rằng những yếu tố trên có ảnh hưởng rõ rệt đến cảm giác ngon miệng, hành vi ăn uống và cả hiệu quả tiêu hóa, hấp thu dinh dưỡng. Trong đó, nổi bật nhất là sự tác động của trạng thái tâm lý và cảm xúc đến trục não-ruột, một hệ thống liên lạc hai chiều, trực tiếp giữa não bộ và đường tiêu hóa, qua các con đường thần kinh, nội tiết và miễn dịch."
Thông qua việc quây quần cùng nhau, vui vẻ chuyện trò, không khí bữa cơm có thể tác động tích cực đến tinh thần và sức khỏe toàn thân. Khi bữa cơm diễn ra trong không gian thoải mái, ánh sáng dễ chịu, âm thanh hài hòa và tâm trạng tích cực, hệ thần kinh phó giao cảm sẽ được kích hoạt, đưa cơ thể vào trạng thái "nghỉ ngơi và tiêu hóa".
Điều này thông qua dây thần kinh X làm tăng tiết nước bọt, dịch vị và enzyme tiêu hóa, tăng nhu động ruột, tăng lưu lượng máu đến đường tiêu hóa, từ đó cải thiện khả năng hấp thu chất dinh dưỡng. Song song đó, tâm trạng tích cực còn có tác dụng giảm hoạt hóa trục HPA, giúp ổn định nồng độ cortisol trong máu, góp phần điều hòa cân bằng miễn dịch đường ruột và giảm các phản ứng viêm hệ thống.
Hậu quả của bữa ăn trong trạng thái căng thẳng
Ngược lại, bữa ăn trong trạng thái căng thẳng, vội vã, bầu không khí bừa bộn, ồn ào có thể kích hoạt hệ giao cảm và trục HPA, làm tăng cortisol trong máu. Sự thay đổi này có thể ức chế rõ rệt hoạt động tiêu hóa, gây rối loạn nhu động ruột và ảnh hưởng bất lợi đến cân bằng miễn dịch đường ruột.
Chính vì vậy, không ít người dù ăn "đúng món, đủ chất" vẫn thường xuyên gặp tình trạng đầy bụng, khó tiêu hoặc các rối loạn tiêu hóa chức năng. Bác sĩ Ngọc Trầm nhấn mạnh rằng việc chú ý đến yếu tố tâm lý và môi trường trong bữa ăn là vô cùng quan trọng để duy trì sức khỏe tiêu hóa tối ưu.
Góc nhìn y học cổ truyền về mối liên hệ giữa tâm trạng và tiêu hóa
Ở góc nhìn y học cổ truyền, mối liên hệ giữa tâm trạng và tiêu hóa đã được nhấn mạnh từ hàng nghìn năm trước. Theo đó, cảm xúc trước, trong và sau bữa ăn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự vận hành của khí và công năng của tạng phủ.
Cụ thể, tức giận quá độ làm tổn thương can, can khí mất sơ tiết sẽ ảnh hưởng đến tỳ vị, gây ăn kém, bụng trướng, nôn ói hoặc tiêu chảy. Suy nghĩ nhiều làm hại tỳ, khiến tỳ khí uất kết, rối loạn vận hóa thức ăn. Trong những ngày Tết, điều đáng quý không chỉ nằm ở mâm cơm thịnh soạn, mà còn ở khoảnh khắc các thành viên cùng ngồi lại bên nhau, tạm gác những lo toan và ưu phiền của năm cũ để chia sẻ sự ấm áp của sum vầy với tâm trạng thoải mái, vui tươi.
Khuyến cáo từ bác sĩ Ngọc Trầm
Một bữa cơm chan chứa yêu thương, diễn ra trong không khí nhẹ nhàng và trọn vẹn, giúp nuôi dưỡng cả thể chất lẫn tinh thần. Đó chính là "liều thuốc" không thể thay thế được. Bác sĩ Ngọc Trầm khuyến cáo: "Hãy thật sự tận hưởng bữa cơm gia đình ngày Tết và sẵn sàng đón nhận những giá trị tốt đẹp mà nó mang lại, bởi đôi khi, hạnh phúc và sức khỏe lại khởi nguồn từ những điều giản dị nhất. Và nếu có thể, hãy để mỗi bữa cơm thường nhật đều mang tinh thần của bữa cơm ngày Tết - đủ đầy, an yên và chan chứa yêu thương."
Bằng cách này, chúng ta không chỉ cải thiện sức khỏe tiêu hóa mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống thông qua những bữa ăn ý nghĩa và tràn đầy năng lượng tích cực.
