Khi nhắc đến các tác nhân gây hại cho gan, hầu hết mọi người đều nghĩ ngay đến rượu, bia hay thuốc lá. Tuy nhiên, có nhiều thực phẩm quen thuộc trong chế độ ăn hàng ngày cũng nguy hiểm không kém, thậm chí còn 'phá gan' nhanh hơn nếu tiêu thụ thường xuyên.
Đồ ăn nhanh và thực phẩm chiên rán nhiều dầu mỡ tái chế
Các món như gà rán, khoai tây chiên, hay đồ xào ngập dầu chứa lượng lớn chất béo chuyển hóa (transfat) và acrylamide – chất độc hình thành khi đun nóng ở nhiệt độ cao. Khi vào cơ thể, transfat bám chặt vào tế bào gan, gây tích tụ triglyceride, khởi phát hội chứng gan nhiễm mỡ. Quá trình dầu mỡ bị tái chế liên tục còn sinh ra nhiều gốc tự do, phá hủy màng tế bào, kích hoạt phản ứng viêm mạn tính dẫn đến xơ gan và làm tăng cholesterol xấu, gây áp lực lên hệ tuần hoàn gan.
Các loại thịt chế biến, đồ nướng cháy xém
Xúc xích, lạp xưởng, thịt hun khói hay thịt nướng chứa hàm lượng muối và chất bảo quản nitrite cực cao. Khi nướng trực tiếp trên than, mỡ cháy sinh ra khói độc chứa benzopyrene – chất gây ung thư nhóm 1 bám vào thực phẩm. Gan phải vắt kiệt enzyme để giải độc các chất này. Ngoài ra, chất bảo quản khi vào gan biến đổi thành nitrosamine, gây đột biến DNA, kết hợp với các mảng cháy xém chứa amin dị vòng gây hoại tử tế bào và xơ hóa mạch máu nuôi gan.
Thực phẩm bị nấm mốc, đặc biệt là ngũ cốc
Nhiều người có thói quen chà rửa lạc, gạo, ngô bị mốc để ăn tiếp mà không biết chúng chứa aflatoxin – độc tố vi nấm mạnh gấp 68 lần asen, là tác nhân gây ung thư gan hàng đầu. Aflatoxin cực kỳ bền nhiệt, không bị tiêu hủy dù nấu ở 100°C hay chiên xào. Chỉ một lượng microgam cũng đủ gây hoại tử tế bào gan cấp tính. Do tính tích lũy không thể đào thải, chúng bẻ gãy cấu trúc DNA, làm tê liệt màng lọc của gan và tăng nguy cơ ung thư gan lên nhiều lần, đặc biệt ở người nhiễm virus viêm gan B, C.
Đồ ngọt, bánh kẹo và nước ngọt chứa đường fructose cao
Không phải chất béo, mà chính đường fructose liều cao trong nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo mới là 'sát thủ thầm lặng' phá gan nhanh nhất, vì fructose chỉ có thể chuyển hóa duy nhất tại gan. Khi nạp quá nhiều đồ ngọt, gan bị quá tải và buộc phải chuyển hóa fructose thành axit béo, gây gan nhiễm mỡ cấp độ nặng. Tình trạng này làm gia tăng kháng insulin, thúc đẩy xơ gan, tiểu đường tuýp 2, đồng thời sinh ra nhiều axit uric gây bệnh gút và viêm nhu mô gan.
Nội tạng động vật nấu không kỹ
Nội tạng động vật là nơi tập trung nhiều độc tố, kim loại nặng, hóa chất chăn nuôi chưa kịp đào thải, đồng thời chứa hàm lượng cholesterol và purin cực cao, làm tăng mỡ máu và tạo gánh nặng chuyển hóa mỡ cho gan. Đặc biệt, ăn nội tạng nấu tái (như cháo lòng, tiết canh) có nguy cơ cao nhiễm sán lá gan. Loại ký sinh trùng này đục khoét đường mật, gây tắc nghẽn ứ mật, áp xe gan và hình thành các dải xơ cơ học phá hủy gan từ bên trong.
Theo các chuyên gia, dưỡng gan chính là chìa khóa để dưỡng nhan. Da chỉ nhẵn mịn và căng bóng khi gan thải độc tốt; mắt chỉ sáng trong khi gan được bồi bổ đúng cách. Cuốn sách 'Dưỡng gan để dưỡng nhan' của bác sĩ - dược sĩ Thẩm Ninh là lời nhắc nhở phụ nữ hãy hình thành ý thức dưỡng gan.
