Ông Phạm Thanh Tùng, Phó Trưởng phòng Quản lý và Hợp tác quốc tế về quyền tác giả, quyền liên quan thuộc Cục Bản quyền tác giả, đã có những chia sẻ và giải đáp thắc mắc về vụ thu tiền bản quyền âm nhạc tại nhà hàng, quán cà phê trong cuộc họp thường kỳ của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Cơ sở pháp lý của việc thu tiền bản quyền
Liên quan đến cơ sở pháp lý của việc khai thác, kinh doanh các tác phẩm âm nhạc tại nhà hàng, quán cà phê, ông Phạm Thanh Tùng cho rằng đây là quy định không mới, được thể hiện trong Điều 26 và Điều 33 của Luật Sở hữu trí tuệ. Theo đó, các cá nhân, tổ chức khai thác, sử dụng có nghĩa vụ thanh toán tiền bản quyền cho tác giả, nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình và người biểu diễn.
Trong quá trình thực hiện từ năm 2005, các vướng mắc chủ yếu liên quan đến việc thỏa thuận mức tiền bản quyền. Vấn đề này đã được xử lý tại Nghị định số 17/2023/NĐ-CP, quy định rõ việc tiền bản quyền mà tổ chức, cá nhân khai thác sử dụng trả cho chủ sở hữu quyền tác giả. “Trong trường hợp không thỏa thuận được, đây là căn cứ để các tổ chức, cá nhân thỏa thuận, trả tiền bản quyền”, ông Phạm Thanh Tùng chia sẻ.
Các tổ chức quản lý tập thể và ủy quyền thu tiền
Theo ông Phạm Thanh Tùng, hiện có các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả, điển hình như Trung tâm Bản quyền tác giả âm nhạc (VCPMC), Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam (RIAV) và Hiệp hội Bảo vệ quyền của nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc (APPA). Đối với tác giả, nhà sản xuất chưa ủy quyền cho các tổ chức quản lý tập thể này, các tổ chức, cá nhân khai thác sử dụng cần liên hệ xin phép trực tiếp tác giả.
Ngoài các tổ chức quản lý tập thể, nhiều người ủy quyền cho các tổ chức khác như doanh nghiệp, công ty thay mặt thu tiền bản quyền. “Trong Nghị định số 134 cũng quy định các tổ chức không phải tổ chức quản lý tập thể nhưng được ủy quyền thu tiền bản quyền thì phải thực hiện nghĩa vụ tương ứng, tức là phải có nghĩa vụ công khai danh mục được ủy quyền. Ngược lại, các tổ chức, cá nhân khai thác sử dụng phải có nghĩa vụ tìm hiểu pháp luật, đối soát, thông báo cho các tổ chức thu tiền bản quyền các danh mục mình sử dụng, thời hạn sử dụng để từ cơ sở đó đàm phán mức tiền bản quyền”, ông Phạm Thanh Tùng nêu rõ.
Thực trạng nhiều tổ chức cùng thu tiền bản quyền
Liên quan đến thực trạng nhiều tổ chức cùng đến một địa điểm để thu tiền bản quyền, ông Phạm Thanh Tùng nói hiện tại, Nghị định số 134 khuyến khích các tổ chức, cá nhân thỏa thuận tổ chức quản lý tập thể để ủy quyền đến làm việc, thu tiền bản quyền. Tuy nhiên, vì đây là vấn đề dân sự nên không thể bắt buộc các tổ chức phải ủy quyền cho một bên để đi thu.
“Căn cứ quy định pháp luật, các tổ chức được ủy quyền có thể làm việc với các bên để thu tiền bản quyền. Tuy nhiên, để tạo thuận lợi, các tổ chức đến thu cần công khai minh bạch danh sách tác phẩm, chủ sở hữu được ủy quyền và làm việc trực tiếp với tổ chức, cá nhân khai thác sử dụng”, Phó Trưởng phòng chia sẻ.
Biện pháp xử lý và đề xuất tài khoản định danh
Nghị định 341 cũng đã có quy định cụ thể, trong đó có trường hợp xử phạt tổ chức quản lý tập thể hay các tổ chức khác được ủy quyền đi thu nếu không công khai minh bạch hoặc thu ngoài phạm vi được ủy quyền. Riêng về đề xuất tạo tài khoản định danh cho người sử dụng để dễ dàng rà soát, ông Tùng nhận định: “Đó là những biện pháp các tổ chức quản lý tập thể hoặc tổ chức đi thu có thể nghiên cứu, nhằm tạo thuận lợi cho đơn vị khai thác trong việc rà soát và thanh toán tiền bản quyền”.
Hướng tới một đầu mối thu tiền bản quyền
Khi được hỏi về việc thúc đẩy để các tổ chức “đến gần nhau” nhằm tạo điều kiện cho người sử dụng thi hành vấn đề bản quyền, ông Phạm Thanh Tùng cho biết hằng năm, Cục Bản quyền tác giả vẫn thực hiện các cuộc họp với các tổ chức quản lý tập thể và đã rất nhiều lần đề nghị các tổ chức này làm việc với nhau và ủy quyền cho một tổ chức để đứng ra thu. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi sự đồng bộ về cơ sở dữ liệu.
“Hiện tại, chúng tôi đang xúc tiến để Trung tâm Bản quyền tác giả âm nhạc (VCPMC) đứng ra làm đầu mối thỏa thuận với Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam (RIAV) và Hiệp hội Bảo vệ quyền của nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc (APPA) để lập một cơ sở dữ liệu chung, để làm sao trong thời gian tới, có thể thay mặt các tổ chức đi thu tiền sử dụng trong các hoạt động kinh doanh âm nhạc”, ông Phạm Thanh Tùng chia sẻ.
