Một quán cà phê điển hình giữa những con ngõ nhỏ của Hà Nội: ly nước trên bàn gỗ sần tỏa khói nhẹ, mùi cà phê len lỏi, tiếng nhạc vừa đủ nghe từ loa cũ góc quầy. Bỗng tiếng quảng cáo đồ uống vang lên, một vị khách ngẩng đầu: "Đóng tiền vào để nghe nhạc cho đỡ bị quảng cáo". Chủ quán vò đầu: "Để bật nhạc cho các bác, có phải chỉ đóng mỗi một thứ tiền đâu".
Thông tin thu phí bản quyền gây tranh cãi
Những ngày gần đây, thông tin "sẽ thu tiền bản quyền âm nhạc các quán cà phê" lan rộng, gây nhiều tranh cãi. Nhiều người cho rằng đã trả phí nghe nhạc trên nền tảng thì không nên trả thêm lần nữa. Một số thắc mắc tiền bản quyền chia cho ai, nếu quán chỉ mở nhạc quốc tế thì sao, hay người hát bằng loa kéo bán kẹo có bị thu phí không.
Quy định pháp luật hiện hành
Thực tế, Nghị định 134/2026/NĐ-CP quy định công thức tính bản quyền hàng năm dựa trên mức lương cơ sở nhân với hệ số điều chỉnh. Từ ngày 1/7, mức lương cơ sở điều chỉnh nên phí bản quyền cũng thay đổi. Theo Luật Sở hữu trí tuệ và Nghị định số 17/2023/NĐ-CP, việc thu phí bản quyền âm nhạc đối với cơ sở kinh doanh đã được thực hiện từ năm 2023, không phải quy định mới. Điều khiến dư luận chú ý là cách tính và phạm vi áp dụng khi chính sách tác động rõ hơn tới đời sống.
Phân biệt sử dụng cá nhân và kinh doanh
Việc trả phí nghe nhạc cá nhân khác với dùng nhạc để kinh doanh mang lại lợi nhuận. Ngay cả người mua đĩa CD cũng không toàn quyền sở hữu bản nhạc. Cùng nghe từ nền tảng đã trả phí, khách hàng bật nhạc khác với chủ quán. Đây là xu hướng phổ biến ở xã hội phát triển: những thứ trước đây miễn phí đang được nhìn nhận lại. Xã hội thay đổi cách nhìn đối với lao động sáng tạo. Một bài viết, bức ảnh, video hay ý tưởng đều có thể thành tài sản nếu tạo giá trị cho người khác.
Tranh luận và tương lai
Còn nhiều tranh luận về cách thu, mức thu, phân chia tiền bản quyền. Những câu hỏi này cần được trả lời, khó hài lòng tất cả. Nhưng câu chuyện bản nhạc trong quán cà phê là dấu hiệu của xã hội đang thay đổi, nơi giá trị vô hình được nhìn nhận như tài sản. Phía sau mỗi giai điệu, câu chữ, ý tưởng đều là thời gian, công sức và sáng tạo của con người.
