Ca sĩ Phan Đinh Tùng vừa lên tiếng trên mạng xã hội về việc bị đối tác phát hành nhạc số giam giữ một khoản tiền lớn từ doanh thu của bản hit “Khúc hát mừng sinh nhật” cùng nhiều ca khúc khác. Nam ca sĩ sinh năm 1975 cho biết đã nhiều lần liên hệ nhưng không nhận được phản hồi thỏa đáng, buộc phải công khai sự việc để bảo vệ quyền lợi.
Chi tiết vụ việc
Theo Phan Đinh Tùng, khoản doanh thu bị giam bao gồm tiền từ lượt xem trên nền tảng số và các bản phái sinh của ca khúc. “Khúc hát mừng sinh nhật” là một trong những ca khúc nổi tiếng nhất của anh, đạt hơn 300 triệu lượt xem trên YouTube và mang về doanh thu hàng tỷ đồng. Tuy nhiên, sau thời gian dài hợp tác với một đơn vị quản lý nội dung (CMS), nam ca sĩ phát hiện dòng tiền bị đóng băng mà không rõ nguyên nhân.
Phan Đinh Tùng khẳng định sẽ thực hiện các biện pháp pháp lý để đòi lại quyền tác giả và quyền bản ghi, đồng thời cảnh báo các nghệ sĩ khác về rủi ro khi ký hợp đồng với các đối tác thiếu minh bạch.
Thực trạng tranh chấp bản quyền nhạc số
Vụ việc của Phan Đinh Tùng không phải là trường hợp cá biệt. Nhiều nghệ sĩ Việt trước đó cũng từng tố cáo các đơn vị nắm giữ CMS YouTube về hành vi mập mờ, giam giữ tiền hoặc vi phạm cam kết. Thông thường, nghệ sĩ ký hợp đồng với một network để phân phối và quản lý sản phẩm trên môi trường số. Đối tác sẽ kích hoạt Content ID để bảo vệ bản quyền và thu doanh thu từ các bên thứ ba. Tuy nhiên, khi xảy ra bất đồng, quyền kiểm soát CMS thuộc về network khiến nghệ sĩ rơi vào thế yếu. Các nền tảng quốc tế như YouTube, Spotify thường đóng băng dòng tiền khi có tranh chấp, khiến nguồn thu của nghệ sĩ bị gián đoạn vô thời hạn.
Theo các chuyên gia, đây là vấn nạn mang tính hệ thống tại thị trường nhạc Việt. Khi bản quyền và công nghệ ngày càng phức tạp, ranh giới giữa hợp tác và bị tước quyền kiểm soát trở nên mong manh. Nghệ sĩ dù sở hữu những bản hit quốc dân nhưng nếu thiếu hiểu biết về luật và các điều khoản CMS, họ dễ trở thành bên chịu thiệt.
Góc nhìn pháp lý
Luật sư Huỳnh Thanh Tâm (Đoàn luật sư TP.HCM) cho rằng Phan Đinh Tùng cần rà soát toàn bộ hợp đồng, đặc biệt các điều khoản về phân chia doanh thu, nghĩa vụ đối soát, và cơ chế giải quyết tranh chấp. Ông cũng khuyên ca sĩ thu thập chứng cứ về quá trình thanh toán trước đây để làm cơ sở pháp lý. Nếu việc giam giữ doanh thu không phù hợp với thỏa thuận, Phan Đinh Tùng có quyền yêu cầu trả lãi chậm trả, phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại. Trong trường hợp có dấu hiệu hình sự, ca sĩ có thể tố giác cơ quan công an.
PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long (Đại học RMIT) nhận định vụ việc phản ánh hợp đồng thiếu chặt chẽ và cơ chế bảo vệ chủ thể yếu. Nhiều nghệ sĩ ký hợp đồng dựa trên niềm tin, bỏ qua các điều khoản quan trọng như quyền kiểm toán độc lập hay điều kiện chấm dứt hợp đồng. Ông nhấn mạnh sự cần thiết của việc chuyên nghiệp hóa quản trị quyền sở hữu trí tuệ và đa dạng hóa đối tác phân phối.
Giải pháp cho nghệ sĩ
Theo các chuyên gia, nghệ sĩ cần trang bị kiến thức về luật bản quyền và hợp đồng, đồng thời tự theo dõi dữ liệu trên các nền tảng. Việc lưu trữ hợp đồng, biên bản đối soát và công văn trao đổi là rất quan trọng. Khi có tranh chấp, nghệ sĩ nên ưu tiên biện pháp pháp lý ngay từ đầu, như yêu cầu đối soát bằng văn bản và tham vấn luật sư, thay vì chỉ kêu gọi trên mạng xã hội.
PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long cho rằng việc Phan Đinh Tùng công khai sự việc có thể là đòn bẩy để buộc các đơn vị trung gian thay đổi, hướng tới thị trường nhạc số minh bạch và công bằng hơn.
