NSƯT Phương Nga, sinh năm 1978 tại Hà Nội, là thí sinh đầu tiên giành giải nhất cuộc thi Sao Mai năm 2001. Sau 25 năm, chị không chỉ ghi dấu ấn trên sân khấu mà còn dành nhiều năm gắn bó với công tác đào tạo, góp phần bồi dưỡng nhiều thế hệ ca sĩ trẻ. Ngoài sự nghiệp thành công, chị còn có gia đình hạnh phúc viên mãn bên chồng là ca sĩ Đào Nguyên Vũ và hai con gái.
Giải nhất Sao Mai năm 2001 và hành trình nghệ thuật
Năm 14 tuổi, Phương Nga theo học tại Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội dưới sự hướng dẫn của NSƯT Phan Thu Lan. Năm 2001, chị trúng tuyển hệ đại học của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, được hai tên tuổi lớn của thanh nhạc cổ điển là NSND Lê Dung và NSND Trung Kiên trực tiếp giảng dạy. Chị nhiều lần bày tỏ sự biết ơn đối với những người thầy đã giúp xây dựng nền tảng kỹ thuật thanh nhạc vững chắc.
Cũng trong năm 2001, Liên hoan Tiếng hát truyền hình toàn quốc chính thức đổi tên thành Sao Mai. Tham gia cuộc thi, Phương Nga trở thành thí sinh đầu tiên giành giải Nhất với phần trình diễn ca khúc Bóng cây Kơ-nia (thơ Ngọc Anh, nhạc Phan Huỳnh Điểu), tạo dấu ấn trong dòng nhạc thính phòng. Một năm sau, chị tiếp tục giành giải Bạc tại Liên hoan Âm nhạc mùa xuân tổ chức ở Bình Nhưỡng.
Cống hiến cho sự nghiệp đào tạo
Sau khi tốt nghiệp Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam với thành tích xuất sắc, Phương Nga được giữ lại làm giảng viên. Năm 2017, chị bảo vệ thành công luận án tiến sĩ và hiện giữ cương vị Phó trưởng khoa Thanh nhạc của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Ngoài công tác giảng dạy, chị thường xuyên được mời làm giám khảo nhiều cuộc thi âm nhạc chuyên nghiệp như: Sao Mai, Cuộc thi Âm nhạc mùa thu, Cuộc thi Hát thính phòng và Nhạc kịch TP.HCM, Liên hoan Ca múa nhạc chuyên nghiệp toàn quốc…
Tháng 3/2024, chị được trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú. Theo nữ nghệ sĩ, đây là niềm tự hào của bản thân và gia đình và cũng là động lực để tiếp tục học hỏi, hoàn thiện chuyên môn, cống hiến cho sự nghiệp đào tạo thanh nhạc.
Cuộc sống gia đình viên mãn
Sau nhiều năm gắn bó với nghệ thuật, NSƯT Phương Nga vẫn duy trì công việc giảng dạy song song với việc tham gia các chương trình biểu diễn phù hợp. Chị cho biết: 'Tôi không chạy theo số lượng hay cát-sê, mà ưu tiên những sân khấu có giá trị nghệ thuật, mang tính cống hiến và phù hợp với định hướng của bản thân.' Với chị, âm nhạc không chỉ mang lại sự ghi nhận từ khán giả mà còn giúp xây dựng một cuộc sống ổn định và tiếp thêm động lực để theo đuổi nghề bằng tất cả đam mê.
Ở đời thường, Phương Nga có cuộc sống bình yên bên chồng là ca sĩ Đào Nguyên Vũ và hai con gái. Chị luôn cố gắng cân bằng giữa công việc và vai trò làm mẹ. 'Nếu trên lớp học, tôi kiên nhẫn với học trò thì ở nhà, tôi cũng có lúc phải nghiêm khắc để các con biết lắng nghe và có ý thức hơn trong sinh hoạt,' chị chia sẻ. Điều khiến chị hạnh phúc là cả hai con đều chăm ngoan, lễ phép và có tinh thần tự giác trong học tập. Ngoài âm nhạc, chị dành thời gian đọc sách, nghe sách nói và tìm hiểu những tác phẩm truyền cảm hứng về lối sống tích cực.
Niềm tự hào khi học trò thành thủ khoa
Mới đây, Phương Nga chia sẻ niềm vui khi học trò Ma Thị Trúc An (16 tuổi) trở thành thủ khoa hệ Trung cấp Thanh nhạc của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam trong kỳ tuyển sinh năm 2026. Theo nữ giảng viên, điều khiến chị hạnh phúc nhất không phải là những thành tích cá nhân mà là được chứng kiến học trò trưởng thành, tiếp nối niềm đam mê âm nhạc. Với chị, mỗi thành công của học sinh đều là niềm tự hào của người làm nghề 'lái đò'.
Nhận xét về Trúc An, Phương Nga cho biết: 'Khi mới theo học, em sở hữu chất giọng tự nhiên nhưng còn nhỏ, kỹ thuật thanh nhạc chưa hoàn thiện và khá e dè trước những bài tập khó. Qua quá trình rèn luyện nghiêm túc cùng phương pháp đào tạo bài bản, em đã có sự tiến bộ rõ rệt cả về kỹ thuật lẫn bản lĩnh biểu diễn.' Trước khi trở thành thủ khoa, Ma Thị Trúc An từng giành Cúp Bạc tại Liên hoan Nghệ thuật châu Á lần thứ 13. Đối với NSƯT Phương Nga, việc một học sinh 16 tuổi liên tiếp đạt thành tích nổi bật ở cả đấu trường quốc tế và kỳ thi tuyển sinh trong nước cho thấy tiềm năng phát triển lớn nếu tiếp tục được rèn luyện đúng hướng. Chị kỳ vọng Trúc An sẽ giữ vững niềm đam mê, kiên trì học tập để theo đuổi mục tiêu trở thành nghệ sĩ biểu diễn và nhà giáo âm nhạc trong tương lai.
Nữ giảng viên cũng cho biết bản thân có nhiều tình cảm với mảnh đất Cao Bằng - quê hương của Trúc An. Trước đó, chị từng thực hiện MV Tiếng hát giữa rừng Pác Pó tại địa phương này. Chính sự gắn bó ấy đã trở thành cơ duyên để chị gặp gỡ, đồng hành cùng Trúc An và gia đình trên hành trình theo đuổi con đường âm nhạc chuyên nghiệp.
