Phóng viên (PV): Thưa nhạc sĩ, trong dịp này, anh đang ấp ủ những dự án hay ca khúc mới nào về đề tài chiến tranh cách mạng?
Những dự án âm nhạc về lịch sử
Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung: Những cột mốc lịch sử lớn luôn gợi trong tôi rất nhiều cảm xúc và thôi thúc sáng tác. Tôi mong muốn trước mỗi dấu mốc, mình đều có những ca khúc tương ứng như cách kể tiếp câu chuyện của dân tộc bằng âm nhạc. Hiện tại, tôi vẫn ấp ủ những hướng đi xoay quanh các chủ đề đã từng khai thác về hòa bình, hình tượng Bác Hồ, Trường Sa hay những con người cụ thể như Mẹ Việt Nam anh hùng, các lực lượng đã góp phần làm nên lịch sử của đất nước trong cả ký ức và ở thời bình. Tôi ý thức rất rõ rằng, mình không thể viết hay như lớp người từng trực tiếp trải qua chiến tranh. Bởi lẽ đó, tôi chọn tâm thế của người trẻ hôm nay, nhìn về lịch sử với sự biết ơn, từ đó hướng tới tương lai.
Yếu tố chinh phục công chúng
PV: Trong năm qua, có thể thấy sự “bùng nổ” của nhiều ca khúc và chương trình nghệ thuật đề tài lịch sử - cách mạng. Theo anh, đâu là yếu tố khiến những tác phẩm này chinh phục được công chúng và làm thế nào để dòng nhạc này phát triển bền bỉ thay vì chỉ mang tính thời điểm?
Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung: Âm nhạc về đề tài lịch sử - cách mạng không phải đến bây giờ mới nhiều. Trước đây đã có rất nhiều tác phẩm xuất sắc, nhiều đợt đầu tư, vận động sáng tác và biết bao nhạc sĩ tâm huyết với mảng đề tài này. Năm 2025 có thể xem là một thời điểm “bùng lên”, khi dòng chảy sự kiện tạo ra sự quan tâm mạnh mẽ hơn từ xã hội. Bên cạnh đó, sự tham gia của các nghệ sĩ trẻ - những người có lượng người hâm mộ lớn - cũng góp phần kéo khán giả trẻ lại gần hơn với dòng nhạc này. Trong khi đó, các thế hệ đi trước vẫn âm thầm cống hiến nhưng đôi khi thiếu đi những không gian để tác phẩm được lan tỏa. Theo tôi, muốn dòng nhạc này phát triển bền vững, cần có sự đầu tư dài hơi, tạo ra những không gian biểu diễn, các chuỗi chương trình thường xuyên để nghệ sĩ có động lực sáng tác và công chúng có cơ hội tiếp cận. Không thể chỉ trông chờ vào những dịp kỷ niệm mà cần nuôi dưỡng nó như dòng chảy liên tục với tình cảm, ý thức, trách nhiệm cao nhất.
Ranh giới giữa sáng tạo và lịch sử
PV: Khi tiếp cận đề tài chiến tranh cách mạng, anh nhìn nhận thế nào về ranh giới giữa sáng tạo nghệ thuật và sự chân thực lịch sử? Đâu là “giới hạn” mà người nghệ sĩ không thể vượt qua?
Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung: Theo tôi, yếu tố quan trọng nhất chính là sự chính xác của lịch sử và những giá trị đã được đúc kết qua thời gian như niềm tự hào dân tộc, truyền thống, đức hy sinh. Bất kỳ sự sáng tạo nào đi ngược lại những điều đó đều dễ gây phản cảm. Khán giả lớn tuổi thường rất khắt khe trong việc tiếp nhận những tác phẩm liên quan đến lịch sử bởi họ có trải nghiệm, ký ức, hy sinh. Còn điều đáng lo hơn là với khán giả trẻ, đặc biệt là các em nhỏ, nếu tác phẩm sai lệch, có thể ăn sâu vào nhận thức và gây hiểu nhầm, lệch lạc rất nguy hiểm. Vì thế, tôi luôn rất cân nhắc. Tôi cũng tự nhận thấy mình chưa đủ khả năng để đi sâu vào những câu chuyện lịch sử cụ thể mà bản thân chưa có thực tế nên tôi thường lựa chọn viết về những điều gần gũi hơn: Tình yêu quê hương đất nước, nỗi đau hậu chiến, giá trị nhân văn xuyên suốt chiều dài lịch sử, văn hóa. Sự chính xác của lịch sử là giới hạn không được phép vượt qua, còn nghệ sĩ vẫn có thể bay bổng ở thông điệp, tiết tấu, thẩm mỹ âm nhạc hay vô vàn các yếu tố khác.
Làm mới ngôn ngữ âm nhạc
PV: Vậy anh có cho rằng, việc làm mới ngôn ngữ âm nhạc, hòa âm phối khí, hay cách kể chuyện hiện đại là chìa khóa để đưa đề tài lịch sử đến gần hơn với thế hệ trẻ?
Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung: Tôi nghĩ đó là hướng đi rất cần thiết. Khán giả trẻ ngày nay có điều kiện tiếp cận với âm nhạc quốc tế, nên gu thưởng thức của họ cũng thay đổi. Nếu muốn họ lắng nghe những ca khúc về lịch sử, chúng ta cần tìm được cách thể hiện phù hợp với thẩm mỹ của họ. Dù vậy, việc làm mới đến đâu còn phụ thuộc vào chính người sáng tác, họ có muốn thử nghiệm không, có dám thay đổi không, có chấp nhận sự thay đổi theo hướng đó không... Bản thân tôi cũng đã có những thử nghiệm nhất định. Thí dụ ca khúc “Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từng được chú ý nhờ một đoạn remix ngắn khoảng 45 giây - điều mà trước đó ít người làm với dòng nhạc này. Chính những thử nghiệm nhỏ như vậy đôi khi lại mở ra những hướng tiếp cận mới, giúp bài hát lan tỏa mạnh mẽ hơn.
PV: Xin cảm ơn nhạc sĩ!
Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung: Điều tôi kỳ vọng là sự lắng lại trong cảm xúc người nghe để cảm nhận lịch sử không xa xôi mà vẫn đang tiếp tục được viết bằng chính con người, cuộc sống hôm nay.
THỤY PHƯƠNG (Thực hiện)
