Cuộc thi tài năng trẻ cải lương toàn quốc vừa diễn ra đã mang đến một bức tranh sống động về sự giao thoa giữa hai trường phái Bắc - Nam. Theo NSND Giang Mạnh Hà, Phó chủ tịch Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam, đây là cơ hội để rà soát lực lượng trẻ của cả nước. Dù một cuộc thi không thể phản ánh toàn bộ, nhưng hầu hết các diễn viên có khả năng ca diễn tốt đều mạnh dạn tham gia, từ các đơn vị công lập đến xã hội hóa. Điều này cho thấy cải lương đã được đầu tư nghiêm túc, và nghệ sĩ vẫn giữ được ngọn lửa nghề đáng trân trọng.
Sự phong phú và thử thách
Khán giả đã được thưởng thức nhiều thể loại cải lương: xã hội, hiện đại, cách mạng, lịch sử, dã sử, hương xa và thể nghiệm. Hầu hết các trích đoạn đều là tác phẩm khó, đòi hỏi kỹ thuật ca, diễn, vũ đạo và tâm lý phức tạp. Nhiều diễn viên thường chỉ đóng vai phụ trong đoàn, nhưng lần này được giao vai chính, phải trụ suốt gần nửa tiếng trên sân khấu. Đó là thử thách vượt qua chính mình không dễ dàng. Dù có giải hay không, họ vẫn vui vì đã ghi dấu ấn.
Hòa quyện Bắc - Nam
Nhìn chung, hai trường phái cải lương Bắc - Nam đã hòa quyện rất đẹp. Cải lương phương Nam nhiều màu sắc, sinh động, nhẹ nhàng, hấp dẫn; còn phương Bắc chuẩn mực, sang trọng, tạo nên những giá trị quý báu. Đặc biệt, cải lương miền Bắc lần này ca diễn mượt hơn nhiều so với cách đây mười mấy, hai mươi năm khi lưu diễn tại TP.HCM. NSND Giang Mạnh Hà xác nhận: "Đúng là mượt hơn, vì đã có sự giao thoa nhiều với miền Nam". Khán giả miền Nam ngồi xem xuýt xoa: "Không ngờ cải lương miền Bắc dễ nghe, dễ cảm như vậy". Nhiều người lần đầu thưởng thức "cải lương Bắc" mà vỗ tay nhiệt tình vì sự bất ngờ này.
Những tia hy vọng
Chất lượng thí sinh khá đồng đều, nhưng khán giả vẫn thú vị với những tia sáng bật lên. Hai trong số những thí sinh gây ấn tượng mạnh nhất là Trọng Nhân (đoàn Tuồng cổ Huỳnh Long) và Minh Nguyệt (Nhà hát Sân khấu truyền thống quốc gia VN). Trọng Nhân trong trích đoạn Diễn kịch một mình đã sốc dậy cả khán phòng bằng ngọn lửa rừng rực của tuổi thanh xuân và niềm say nghề, ca-diễn-vũ đạo liên tục không mất sức. Minh Nguyệt trong trích đoạn Lý Chiêu Hoàng khắc họa một Lý Chiêu Hoàng đầy tâm cảm: buồn, giận, thương, đau, hoài niệm, uy nghi, biết nghĩ cho đất nước. Giọng Bắc của Minh Nguyệt thật đẹp, thả vào giai điệu cải lương miền Nam ngọt ngào, phong thái biểu diễn và ngoại hình sang trọng, đúng chất hoàng gia.
Bên cạnh đó, Võ Thị Bé (Trung tâm văn hóa nghệ thuật TP.Cần Thơ) trong vai Diệu (Thời con gái đã xa) đã làm khán giả rơi nước mắt. Một cô thanh niên xung phong bị bom tàn phá khuôn mặt trên đường Trường Sơn, sống tiếp những ngày hòa bình gian khổ nhưng cao thượng. Lối diễn chân phương, đầy tình cảm của Võ Thị Bé vượt qua cả kỹ thuật. Thí sinh Mỹ Lệ (Nhà hát Cao Văn Lầu Cà Mau) thể hiện kỹ thuật biểu diễn và tâm lý tinh tế của một cô nữ sinh bị nghiện ma túy (trích đoạn Một phút một thời). Lê Trung Tuấn (Nhà hát Sân khấu truyền thống Hải Phòng) sáng sủa, ấm áp trong vai Lý Thường Kiệt (Trọn đời trung hiếu với Thăng Long), một dũng tướng mang nỗi đau âm thầm cùng người mình yêu. Lê Hoàng Nghi (Đoàn Cải lương Vàm Cỏ Tây Ninh) từng đoạt Chuông Vàng Vọng Cổ 2024, hay Lâm Minh Nghiêm (Nhà hát Cao Văn Lầu), Đỗ Thị Hiền (Nhà hát Cải lương Hà Nội) đều rất trẻ và cho thấy khả năng phát triển tốt.
Tương lai cải lương
Trong bối cảnh cải lương bị cạnh tranh bởi nhiều loại hình giải trí hiện đại, cuộc thi như một sự kích thích để khán giả và người làm nghề hội tụ, đồng thời nghệ sĩ trẻ có thêm cơ hội giữ lửa, gắn bó với nghề. Đừng so sánh họ với các bậc đi trước, mà chỉ là so bó đũa chọn cột cờ để trao giải, và chắc chắn từ cột mốc này họ sẽ tiến thêm nhiều bước. NSND Trần Ngọc Giàu nói: "Không tin vào lớp trẻ thì tin ai bây giờ. Cứ làm cuộc tổng duyệt lực lượng, rồi biết yếu, thiếu chỗ nào chúng ta sẽ bổ sung, đào tạo tiếp tục. Có khi học nghề là học cả đời. Cải lương còn mở màn là còn hy vọng".
