Xã vùng cao Tà Xùa, từng thuộc diện đặc biệt khó khăn, nay đã lọt vào bảng đề cử của giải thưởng World Travel Awards, được ví như 'Oscar của ngành du lịch', khẳng định sức hấp dẫn ngày càng lớn của điểm đến này.
Từ 'Thiên đường mây' đến cơ hội sinh kế
Trước khi được đề cử, Tà Xùa đã được truyền thông quốc tế chú ý. Kênh NDTV của Ấn Độ đưa Tà Xùa vào danh sách 26 điểm đến toàn cầu đáng trải nghiệm nhất năm 2026, mô tả nơi đây có cảnh quan ít bị tác động và mức độ thương mại hóa thấp.
Theo các chuyên gia, sức hút của Tà Xùa đến từ hệ giá trị tự nhiên và văn hóa tích lũy qua nhiều thế hệ: khí hậu mát mẻ quanh năm ở độ cao 1.500-1.800m, mây trắng bảng lảng, đồi chè shan tuyết cổ thụ, nhà trình tường của đồng bào H'Mông, nghề nhuộm chàm, dệt thổ cẩm và ẩm thực bản địa.
Những lợi thế này đã mở ra cơ hội sinh kế mới. Ông Đỗ Văn Xiêm, Chủ tịch UBND xã Tà Xùa, cho biết nhiều hộ dân đã chuyển từ làm nương rẫy sang mở homestay, cung cấp nông sản hoặc làm hướng dẫn viên du lịch. Năm 2025, xã đón khoảng 130.000 lượt khách, trong đó 3.180 lượt khách quốc tế, doanh thu du lịch ước đạt 75 tỷ đồng.
Toàn xã hiện có 148 hộ kinh doanh thương mại, dịch vụ, trong đó 88 hộ làm nhà nghỉ cộng đồng, đủ sức đón khoảng 1.500 lượt khách mỗi ngày đêm. Sáu tháng đầu năm 2026, lượng khách đạt khoảng 56.000 lượt, tương đương 46,7% kế hoạch năm; doanh thu ước đạt 54 tỷ đồng. Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 37% năm 2024 xuống 33,64% năm 2025, cho thấy du lịch góp phần cải thiện thu nhập cho người dân, nơi đồng bào H'Mông chiếm 99,87% dân số.
Quản trị điểm đến để đi đường dài
Chính quyền địa phương nhận thức rõ cơ hội lớn đi kèm yêu cầu quản trị điểm đến cấp thiết. Những hạn chế được chỉ ra: hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ, áp lực quản lý đất đai và trật tự xây dựng tăng nhanh, chất lượng nguồn nhân lực chưa đồng đều, sản phẩm trải nghiệm và du lịch văn hóa còn thiếu chiều sâu.
Ông Lương Duy Doanh, Giám đốc Công ty TNHH Fivestar Travel, Trưởng ban phát triển Đông Tây Bắc, Câu lạc bộ Lữ hành UNESCO Hà Nội, cho rằng Tà Xùa cần cải tạo cảnh quan hài hòa với đặc trưng bản địa, gắn với cây chè, sơn tra, thông; truyền thông bài bản và kêu gọi đầu tư có chọn lọc, tránh bê-tông hóa.
Về phía địa phương, chính quyền tăng cường quản lý nhà nước về du lịch, đẩy mạnh quảng bá, phát triển sản phẩm đặc trưng gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa, nâng cao chất lượng dịch vụ. Mục tiêu năm 2026 là đón 120.000 lượt khách, doanh thu 120 tỷ đồng. Nhiệm vụ quan trọng là hoàn thành đề án quản lý du lịch cộng đồng Tà Xùa trong quý IV/2026 và ban hành bộ quy tắc ứng xử trong hoạt động du lịch.
Định vị thương hiệu du lịch vùng cao có chiều sâu
Chiến dịch truyền thông 'Đưa Tà Xùa ra quốc tế' đang được xúc tiến, hướng tới xây dựng thương hiệu điểm đến. Giai đoạn 2028-2030, địa phương đặt mục tiêu định hình hình ảnh 'Tà Xùa - biển mây, thiên nhiên hùng vĩ và bản sắc văn hóa dân tộc Mông' như một dấu ấn riêng trên bản đồ du lịch vùng cao Tây Bắc.
Các chuyên gia gợi mở, Tà Xùa nên được đặt trong mạng lưới du lịch vùng, kết nối với Mộc Châu, Bắc Yên, Trạm Tấu, Văn Chấn, Mù Cang Chải, lòng hồ sông Đà và các cung trekking Tây Bắc, giúp kéo dài hành trình, tăng thời gian lưu trú và phân tán áp lực môi trường.
Thạc sĩ Lê Quang Tuấn, Ủy viên Thư ký Hội đồng biên tập Tạp chí Vietnam Travel, nhận định đề cử World Travel Awards là cơ hội lớn nhưng cũng là thách thức trong quản trị. Theo ông, Tà Xùa nên hướng tới điểm đến có chất lượng trải nghiệm tốt nhất, dành cho người yêu thiên nhiên và tìm kiếm sự tĩnh lặng, thay vì chạy theo trào lưu 'check-in'. Ông phân tích: 'Mỗi điểm đến đều cần có cá tính riêng. Nếu mọi nơi đều phát triển giống nhau thì cuối cùng sẽ không còn nơi nào thật sự khác biệt. Danh hiệu quốc tế chỉ là khởi đầu. Năng lực quản trị điểm đến mới là điều quyết định sự phát triển bền vững.'
