Lớp tập huấn bảo tồn lễ hội dân tộc Giẻ Triêng gắn với du lịch thu hút đông đảo học viên
Một lớp tập huấn nâng cao năng lực bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội truyền thống của các dân tộc thiểu số, đặc biệt gắn liền với phát triển du lịch, đã được tổ chức thành công tại tỉnh Quảng Ngãi. Sự kiện này do Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi cùng Ủy ban nhân dân xã Dục Nông thực hiện, thu hút sự tham gia của hơn 70 học viên.
Đối tượng tham gia và mục tiêu của lớp tập huấn
Các học viên bao gồm cán bộ văn hóa, già làng, trưởng bản, nghệ nhân, phụ nữ và thanh niên người Giẻ Triêng trên địa bàn. Lớp tập huấn đã tạo ra một không gian mở để các thế hệ cùng nhau chia sẻ và kể lại những câu chuyện về nghề dệt, đan lát, trang phục, ẩm thực, tập quán và các lễ hội đặc sắc của dân tộc mình. Điều này không chỉ giúp lưu giữ kiến thức mà còn khuyến khích sự hiểu biết sâu sắc hơn về văn hóa truyền thống.
Những câu hỏi nhỏ và ý nghĩa lớn trong bảo tồn
Việc bảo tồn văn hóa thường bắt đầu từ những câu hỏi tưởng chừng như rất nhỏ. Ví dụ, một người trẻ đã quen với điệu múa xoang từ nhỏ nhưng chỉ đến khi tham gia lớp tập huấn mới nhận ra mình chưa thể giải thích đầy đủ lý do vì sao vòng xoang truyền thống lại đi ngược chiều kim đồng hồ. Sự "chưa biết" này cho thấy một thực tế quan trọng: văn hóa chỉ thực sự được gìn giữ khi cộng đồng hiểu thấu ý nghĩa của từng động tác, biểu tượng và nghi lễ, chứ không chỉ đơn thuần lặp lại theo thói quen.
Góc nhìn từ chuyên gia và nghiên cứu
Từ góc độ nghiên cứu, Tiến sĩ Chử Thị Thu Hà, giảng viên Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, đã hệ thống lại những lễ hội tiêu biểu của cộng đồng Giẻ Triêng và không gian văn hóa Tây Nguyên, bao gồm lễ mừng lúa mới, lễ hiến sinh trâu và lễ cúng bến nước. Theo bà, việc bảo tồn không nên tách rời khỏi đời sống đương đại. Thay vào đó, văn hóa cần được gắn kết với phát triển du lịch để tạo động lực cho di sản tiếp tục hiện diện trong sinh hoạt hàng ngày. Khi đó, bảo tồn sẽ không còn là trách nhiệm riêng của ngành văn hóa mà trở thành nhu cầu tự thân của cộng đồng cư dân.
Tâm nguyện của nghệ nhân trẻ và hướng phát triển
Nghệ nhân trẻ A Muôn (sinh năm 1991) xem việc phục dựng các lễ hội truyền thống của dân tộc mình là một tâm nguyện lâu dài. Trong bối cảnh buôn làng đang hướng tới mô hình du lịch cộng đồng, A Muôn hiểu rằng văn hóa chỉ có sức sống khi được kể lại đúng bản chất và đưa vào không gian mới để quảng bá rộng rãi. Ngoài việc học hỏi từ các nghệ nhân lớn tuổi về cách trang trí cây nêu và ý nghĩa tâm linh của từng biểu tượng, anh còn có kế hoạch tận dụng truyền thông và mạng xã hội để sản xuất phim, tư liệu, nhằm quảng bá văn hóa Giẻ Triêng đến đông đảo công chúng hơn.
Đóng góp từ chính quyền địa phương và kế hoạch tương lai
Ông Trần Cao Bảo Việt, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Dục Nông, cho biết trong năm 2025, xã đã phối hợp tổ chức thành công 5 lớp truyền dạy nhạc cụ, trong đó có những lớp do cộng đồng tự nguyện thực hiện với sự hỗ trợ từ Viện Âm nhạc và tỉnh. Theo ông Việt, bảo tồn văn hóa không chỉ giúp thế hệ trẻ thêm yêu và tự hào về nguồn cội, mà còn góp phần giữ gìn an ninh trật tự và ổn định vùng biên. Do đó, xã tiếp tục kiến nghị cấp trên quan tâm hỗ trợ kinh phí cho các lớp truyền dạy, đồng thời đầu tư tu sửa, chỉnh trang hệ thống nhà rông và tăng cường hướng dẫn chuyên môn để lớp trẻ hiểu sâu và đúng hơn về văn hóa dân tộc mình.
Bài và ảnh: Khiếu Minh
