Hải Phòng rộn ràng không khí lễ hội đầu xuân năm Bính Ngọ 2026
Sáng mồng 6 tháng Giêng năm Bính Ngọ 2026, khu vực âu tàu cửa sông Văn Úc tại làng văn hóa Nam Hải, xã Kiến Hải, Hải Phòng, rền vang tiếng trống hội, báo hiệu Lễ hội đua thuyền rồng truyền thống chính thức khai cuộc. Từ rất sớm, đông đảo người dân đã tập trung kín trên bờ, háo hức chờ đợi những màn tranh tài sôi động của các đội thuyền. Ngay sau hiệu lệnh xuất phát, từng chiếc thuyền rồng rẽ sóng lao đi mạnh mẽ, nhịp chèo dứt khoát và đều tăm tắp, hòa cùng tiếng hò reo cổ vũ không ngớt từ khán giả.
Nét đẹp văn hóa và ý nghĩa tâm linh trong các lễ hội
Theo ông Bùi Minh Kiên, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Kiến Hải, hội đua không chỉ thể hiện tốc độ mà còn là màn phô diễn sức mạnh tập thể và tinh thần đoàn kết của cư dân làng biển. Sau khi các đội hoàn thành phần thi, đội nam giành chiến thắng sẽ thực hiện nghi thức thiêng liêng: chèo thuyền ra giữa sông lấy nước vào bình, rồi rước kiệu về đền dâng lên ban thờ Thánh Yết Kiêu. Nghi thức này thể hiện ước vọng về nguồn nước dồi dào, cuộc sống no đủ và sự bình an cho ngư dân vùng cửa biển.
Không riêng Kiến Hải, trong những ngày tháng Giêng, nhiều địa phương vùng ven biển thành phố Hải Phòng cũng rộn ràng không khí lễ hội. Tại xã Kiến Hưng, Lễ hội khai bút Xuân Bính Ngọ 2026 được tổ chức tại Di tích quốc gia đặc biệt Khu tưởng niệm các vua nhà Mạc, thu hút hơn 500 học sinh tiêu biểu cùng đông đảo du khách. Điểm nhấn của lễ hội là nghi thức khai bút tập thể trên dải lụa đỏ dài 65m, biểu tượng cho 65 năm trị vì của Vương triều Mạc, với sự tham gia của 9 khối đại diện các tầng lớp nhân dân. Nghi lễ này gửi gắm khát vọng quốc thái dân an, tôn vinh truyền thống hiếu học và trọng dụng nhân tài của vùng đất Dương Kinh xưa.
Đáng chú ý, Lễ hội Minh thề tại làng Hòa Liễu, xã Kiến Thụy - một Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia với nghi thức tế lễ độc đáo, được tổ chức vào ngày 14 tháng Giêng. Trong không khí trang nghiêm, chủ tế thực hiện nghi lễ “chỉ trời vạch đất”, đọc Hịch văn Minh thề và tổ chức nghi thức uống rượu thề, cầu mong một năm làm nhiều việc tốt, giữ trọn tâm sáng tỏ. Nét độc đáo của Hịch văn Minh thề là gắn liền những quy phạm đời thường với các yếu tố tâm linh, mang giá trị lớn lao về đạo đức, lối sống và phép tắc ứng xử trong cộng đồng. Nó răn dạy về xây dựng trật tự, kỷ cương, tinh thần thượng tôn pháp luật, phòng chống tham nhũng và lãng phí, vẫn giữ nguyên tính thời sự đến ngày nay.
Định hướng bảo tồn di sản và phát triển du lịch
Đây là năm đầu tiên các lễ hội đầu xuân được tổ chức trong bối cảnh thực hiện chính quyền địa phương hai cấp. Chúng không chỉ đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa tinh thần của nhân dân, mà còn góp phần tăng cường sự gắn kết cộng đồng, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của miền cửa biển. Đồng thời, các lễ hội từng bước hình thành sản phẩm du lịch hấp dẫn, trở thành động lực để các địa phương tiếp tục bứt phá trong năm mới, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp và văn minh.
Theo ông Nguyễn Thành Trung, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng, thành phố hiện sở hữu hệ thống di sản phong phú với gần 4.000 di tích và khoảng 1.300 lễ hội truyền thống, trong đó có hàng trăm lễ hội diễn ra vào mùa xuân. Nhiều lễ hội đã được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Mỗi lễ hội không chỉ đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng, tâm linh mà còn là “bảo tàng sống” về lịch sử, văn hóa và phong tục tập quán, góp phần giáo dục truyền thống và củng cố bản sắc văn hóa địa phương. Phần lớn lễ hội gắn với tục thờ thành hoàng làng, những nhân vật được cộng đồng tôn vinh vì có công với dân, với nước.
Thông qua các nghi thức rước, tế và dâng hương, người dân thể hiện lòng tri ân tiền nhân, đồng thời gửi gắm ước vọng về một năm mới bình an và mùa màng tươi tốt. Hiện nay, thành phố định hướng gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa. Việc khôi phục các trò diễn, diễn xướng dân gian, phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng đang được chú trọng, nhằm bảo đảm lễ hội không chỉ được bảo tồn mà còn phát triển bền vững trong đời sống hiện đại.
Cụ thể, lễ hội hát đúm vùng tổng Phục, nay thuộc phường Nam Triệu, là một ví dụ điển hình. Trong những ngày đầu năm mới, không gian nơi đây rộn ràng tiếng hát đối đáp nam nữ, loại hình dân ca đặc trưng của cư dân ven biển Bắc Bộ. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, các địa phương trong vùng tổng Phục được quy tụ về một phường, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc bảo tồn di sản.
Ông Nguyễn Hồng Khoa, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường, chia sẻ rằng lễ hội năm nay lan tỏa mạnh mẽ bản sắc văn hóa địa phương nhờ sự chung tay của chính quyền và nhân dân. Thực tế ở Hải Phòng cho thấy, mùa lễ hội đầu xuân không chỉ là không gian sinh hoạt văn hóa truyền thống mà còn mở ra cơ hội phát triển du lịch, quảng bá hình ảnh thành phố di sản ven biển năng động và giàu bản sắc. Lễ hội trở thành một không gian sinh hoạt văn hóa sôi động và giàu sức sống, khẳng định những giá trị cốt lõi như tinh thần cộng đồng, đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và niềm tự hào quê hương vẫn luôn là sợi dây xuyên suốt, gắn kết các thế hệ.
