Giữa không gian xanh mát của vùng hồ Thác Bà, nơi những dãy núi trùng điệp soi bóng xuống mặt nước trong veo, một ngôi nhà sàn mang đậm kiến trúc truyền thống của người Dao quần trắng tại thôn Ngòi Tu, xã Thác Bà, tỉnh Lào Cai đang ngày ngày đón những vị khách đến từ khắp nơi trên thế giới. Đó là địa điểm lưu trú của anh Phạm Văn Đại, người đã chọn quê hương để khởi nghiệp bằng du lịch cộng đồng, góp phần gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa bản địa.
Hành trình trở về quê hương
Sinh ra và lớn lên bên hồ Thác Bà, anh Đại từng có nhiều năm làm thuê và làm việc trong lĩnh vực du lịch. Năm 2020, khi đại dịch COVID-19 khiến ngành du lịch gần như đóng băng, anh quyết định trở về quê nhà. Ý tưởng xây dựng homestay mang đậm bản sắc quê hương bắt đầu nhen nhóm trong thời gian khó khăn ấy.
“Lúc đó mình nghĩ nếu có một cơ sở lưu trú tại quê hương thì không chỉ tạo việc làm cho bản thân và gia đình mà còn có thể giúp những người xung quanh có thêm thu nhập từ du lịch”, anh Đại chia sẻ.
Vũ Linh Palmhouse Homestay ra đời từ chính ngôi nhà sàn của gia đình, được cải tạo theo kiến trúc truyền thống của người Dao quần trắng, với không gian mộc mạc, gần gũi thiên nhiên. Những nét văn hóa bản địa được gìn giữ nguyên vẹn đã nhanh chóng tạo dấu ấn với du khách trong và ngoài nước.
Anh Đại cho biết, bản thân nhận được nhiều sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng thông qua các lớp tập huấn, đào tạo kỹ năng làm du lịch. Bên cạnh đó, giá trị văn hóa đặc sắc cùng cảnh quan thiên nhiên nguyên sơ của hồ Thác Bà là lợi thế lớn để thu hút khách.
“Rất may mắn là chúng tôi được các sở, ban, ngành hỗ trợ nhiều về kỹ năng làm du lịch. Cùng với đó là cảnh quan thiên nhiên, môi trường trong lành và nền văn hóa đặc sắc của người Dao đã góp phần thu hút du khách”, anh nói.
Vượt qua khó khăn để phát triển
Những ngày đầu mở cửa, homestay còn ít người biết đến, lượng khách thưa thớt khiến anh không ít lần nản lòng. Nhưng bằng sự kiên trì và niềm tin vào tiềm năng quê hương, anh đều đặn đăng tải hình ảnh về vùng hồ, các hoạt động trải nghiệm và đời sống thường nhật của người dân lên mạng xã hội.
Sự nỗ lực dần mang lại trái ngọt. Hiện nay, lượng khách đến homestay ngày càng tăng, phần lớn là khách quốc tế. Nhiều đoàn khách lưu trú từ một đến vài ngày để khám phá thiên nhiên và trải nghiệm cuộc sống bản địa.
Để giao tiếp và giới thiệu văn hóa địa phương đến du khách nước ngoài, anh Đại cùng vợ đã tự học tiếng Anh. Những ngày đầu không hề dễ dàng, nhưng với quyết tâm không bỏ cuộc, giờ đây anh không chỉ giao tiếp thành thạo mà còn có thể giới thiệu những nét đặc trưng trong đời sống, phong tục tập quán và văn hóa của người Dao quần trắng.
Du khách đến đây không chỉ được nghỉ ngơi giữa thiên nhiên yên bình mà còn tham gia nhiều hoạt động trải nghiệm như đi thuyền khám phá hồ Thác Bà, đi bộ quanh làng tìm hiểu đời sống người Dao, nhận biết cây thuốc truyền thống hay học đan rọ tôm, lồng đèn thủ công. Hành trình khám phá hồ Thác Bà là hoạt động được yêu thích nhất với mặt hồ rộng lớn, hàng nghìn hòn đảo nhấp nhô, bản làng bình yên và nhịp sống chậm rãi.
Ấn tượng từ du khách
Lần đầu đến làng văn hóa du lịch Ngòi Tu, anh Phú không giấu được sự bất ngờ trước vẻ đẹp thanh bình. Những ngôi nhà sàn truyền thống nép mình dưới tán cây xanh tạo nên khung cảnh thơ mộng và gần gũi.
“Điều khiến tôi ấn tượng nhất không chỉ là cảnh đẹp mà còn là sự thân thiện của người dân. Ngồi dưới ngôi nhà sàn, nghe anh Đại kể về cuộc sống, phong tục của người Dao quần trắng, tôi cảm thấy như mình đang được sống cùng người dân địa phương chứ không đơn thuần là một chuyến tham quan. Chắc chắn lần tới tôi sẽ ở lại lâu hơn”, anh Phú chia sẻ.
Tuy nhiên, con đường phát triển du lịch cộng đồng vẫn còn trở ngại. Theo anh Đại, bài toán về nguồn vốn đầu tư luôn là áp lực lớn. Hạ tầng giao thông, điện lưới và chất lượng sóng viễn thông chưa đáp ứng nhu cầu.
“Đường đi còn nhỏ, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ. Điện áp đôi khi chưa ổn định và sóng điện thoại, internet cũng còn yếu. Đây là những vấn đề ảnh hưởng khá nhiều đến hoạt động du lịch”, anh chia sẻ.
Anh Đại mong muốn thời gian tới địa phương được quan tâm đầu tư hạ tầng giao thông, điện và viễn thông, tạo điều kiện để vùng hồ Thác Bà và các mô hình du lịch cộng đồng đón thêm nhiều du khách.
Sức hút của du lịch cộng đồng vùng hồ Thác Bà
Phong trào làm du lịch cộng đồng tại xã Thác Bà đang từng bước phát triển. Riêng thôn Ngòi Tu có 165 hộ dân, trong đó 15 hộ đăng ký làm du lịch và 7 hộ đang hoạt động homestay.
Ông Lương Thái Sơn, Phó Chủ tịch UBND xã Thác Bà cho biết, hoạt động du lịch trên địa bàn xã những năm qua được quan tâm đầu tư, đạt kết quả bước đầu. Nhiều hộ dân mạnh dạn cải tạo nhà ở, phát triển dịch vụ du lịch, hình thành tư duy làm du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống.
Các mô hình du lịch cộng đồng hoạt động hiệu quả tại Ngòi Tu, Tầm Vông, Đồng Chằm, Hàm Rồng, Phai Thao và nhiều điểm ven hồ, góp phần tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Các hoạt động văn hóa truyền thống như giao lưu văn nghệ, trình diễn trang phục, giới thiệu ẩm thực dân tộc được khôi phục và khai thác phục vụ du lịch.
Công tác quảng bá, xúc tiến du lịch ngày càng được chú trọng. Nhiều điểm du lịch cộng đồng của xã đã được các doanh nghiệp lữ hành biết đến.
Theo thống kê, giai đoạn 2021 – 2025, toàn xã Thác Bà đón trên 144.000 lượt khách du lịch; riêng năm 2025 ước đạt khoảng 25.000 lượt khách với doanh thu khoảng 20 tỷ đồng. Những con số này cho thấy sức hút ngày càng lớn của du lịch cộng đồng vùng hồ, khẳng định hướng đi đúng đắn trong khai thác tiềm năng du lịch gắn với bảo tồn văn hóa.
Từ một ý tưởng nhen nhóm trong giai đoạn khó khăn, làng văn hóa du lịch Ngòi Tu đã trở thành điểm dừng chân quen thuộc của nhiều du khách quốc tế. Câu chuyện của anh Phạm Văn Đại là minh chứng cho tình yêu bản sắc, khát vọng gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống của người Dao giữa lòng hồ Thác Bà thơ mộng.
Khi những nếp nhà sàn vẫn đỏ lửa bên hồ, khi những câu chuyện về phong tục, tập quán và đời sống người Dao vẫn được kể bằng sự chân thành, du lịch cộng đồng nơi đây đang từng bước mở ra hướng phát triển bền vững, đưa hình ảnh hồ Thác Bà vươn xa trên bản đồ du lịch trong nước và quốc tế.
