Trong thời gian qua, ngành du lịch các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh đã không ngừng nỗ lực xây dựng các chương trình và sản phẩm du lịch mới nhằm tăng cường sự gắn kết giữa các điểm đến trên địa bàn. Đây là vùng đất được thiên nhiên ưu ái ban tặng nhiều cảnh quan tươi đẹp, gắn liền với những giá trị di sản văn hóa được kết tinh qua nhiều thế hệ. Vùng Bắc Trung Bộ hội tụ đa dạng các loại hình du lịch, mang đậm dấu ấn và bản sắc riêng. Tuy nhiên, quá trình hợp tác, khai thác và phát triển du lịch giữa các địa phương vẫn còn thiếu đồng bộ, chưa tạo được dấu ấn và kết quả như kỳ vọng.
Tài nguyên du lịch dồi dào
Thanh Hóa với đặc trưng “tam sơn, tứ hải, nhất phần điền” sở hữu nguồn tài nguyên thiên nhiên và nhân văn phong phú, có thể phát triển du lịch bốn mùa. Nhiều năm qua, du lịch biển với các điểm đến như Sầm Sơn, Hải Tiến, Hải Hòa luôn hấp dẫn và thu hút du khách. Cùng với việc quan tâm phát triển giao thông kết nối và hạ tầng du lịch, tăng cường quản lý nhà nước, thiết lập trật tự trong kinh doanh du lịch, tỉnh Thanh Hóa đã thu hút và đồng hành đôn đốc đẩy nhanh tiến độ các dự án du lịch. Hiện nay, các khu du lịch biển đã có thêm nhiều tổ hợp nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí hiện đại, cao cấp như FLC Sầm Sơn, Sun World, Flamingo Linh Trường, Villas Sầm Sơn được đưa vào khai thác. Thanh Hóa khẳng định quyền sở hữu cộng đồng trong quản lý và khai thác không gian hướng biển; xây dựng và khai thác các công trình phúc lợi công cộng; tổ chức và cung ứng thêm nhiều sản phẩm, dịch vụ mới như thể thao biển, tour đảo, phố đi bộ, chợ đêm, biểu diễn nghệ thuật đường phố, công viên nước và các hoạt động trải nghiệm, giải trí đa dạng.
Nếu du lịch biển được xác định là dòng sản phẩm chủ lực, quy mô lớn, thu hút mạnh mẽ khách du lịch, đặc biệt là khách quốc tế và nội địa sử dụng dịch vụ cao cấp ở vùng duyên hải, thì vùng thượng du Thanh Hóa với nguồn tài nguyên thực vật phong phú, hệ sinh thái núi cao và các tiểu vùng khí hậu mát mẻ được xem là nơi kiến tạo những sản phẩm du lịch độc đáo, mang bản sắc riêng của xứ Thanh. Chị Marie Escamez đến từ Pháp, đang có kỳ nghỉ dưỡng và trải nghiệm khám phá Pù Luông, chia sẻ rằng thiên nhiên ở đây rất đẹp, khí hậu mát mẻ, đặc biệt là ruộng bậc thang và người dân thật thà, mến khách. Họ vẫn duy trì nghề dệt và mặc trang phục truyền thống với nhiều họa tiết hoa văn sinh động. Những món ẩm thực bản địa cùng các điệu múa xòe, nhảy sạp, biểu diễn cồng chiêng rất độc đáo và hấp dẫn.
Lần đầu tiên đến bãi biển Thiên Cầm (Hà Tĩnh), anh Pericles Manthos, du khách đến từ Mỹ, cho biết trong ánh nắng vàng, biển Thiên Cầm trở nên mềm mại, uyển chuyển với những đường cong được kiến tạo từ biển xanh, cát trắng, nắng vàng. Ngoài vẻ đẹp nên thơ cùng hải sản tươi ngon, anh và bạn bè còn được trải nghiệm làm ngư dân qua lễ hội Cầu Ngư Nhượng Bạn, tham quan chợ cá Cồn Gò, khám phá tour câu mực đêm quanh đảo Bớc và hòa mình vào những bữa tiệc âm nhạc đầy sắc màu tại Beach Club Thiên Cầm ấn tượng.
Chia sẻ về sức thu hút của du lịch tỉnh, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Công Thành cho biết: Ngoài các bãi biển và khu du lịch hấp dẫn trải dọc 137 km đường bờ biển, Hà Tĩnh còn hội tụ đầy đủ các di tích, danh thắng để du khách thỏa sức khám phá, nghỉ dưỡng, vui chơi, giải trí, hòa mình vào cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp và bản sắc văn hóa đặc sắc với đầy đủ các loại hình: du lịch biển (Thiên Cầm, Xuân Thành); du lịch văn hóa-tâm linh (chùa Hương Tích, Khu di tích Đại thi hào Nguyễn Du, Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc); du lịch sinh thái-nghỉ dưỡng (Vườn quốc gia Vũ Quang, hồ Kẻ Gỗ, Khu du lịch văn hóa sinh thái Hải thượng, Khu nước khoáng nóng Sơn Kim)...
Thiếu hành trình chung
Trong các tỉnh Bắc Trung Bộ, Nghệ An là địa phương đa dạng về địa hình: biển, đảo, đồng bằng, trung du và miền núi cùng hệ sinh thái đa dạng, bản sắc văn hóa phong phú của các dân tộc. Nhiều sản phẩm du lịch đã và đang hình thành, khai thác hiệu quả. Đây là những lợi thế để phát triển du lịch, nhất là các loại hình du lịch đặc thù, bền vững và có chiều sâu. Trong bức tranh nhiều sắc màu ấy, nổi lên đầy sức sống và năng động là khu đô thị du lịch biển Cửa Lò - Hòn ngọc xanh xứ Nghệ. Cửa Lò sở hữu bãi biển dài, cát trắng mịn, nước trong xanh cùng nguồn hải sản phong phú, từ lâu là điểm đến quen thuộc của du khách miền Bắc và Bắc Trung Bộ. Năm 2025, Cửa Lò đón hơn 4,7 triệu lượt khách, doanh thu gần 5.000 tỷ đồng. Năm 2026, dự kiến đón 5,2 triệu lượt khách, trong đó khách lưu trú đạt hơn 1,8 triệu lượt, doanh thu du lịch đạt 5.400 tỷ đồng, tiếp tục khẳng định vai trò động lực của du lịch Nghệ An.
Mặc dù đạt được nhiều kết quả, du lịch Cửa Lò vẫn còn nhiều điểm nghẽn khi thời gian lưu trú trung bình của du khách còn ngắn, mức chi tiêu chưa cao và cơ cấu khách chưa có nhiều chuyển biến theo hướng nâng cao chất lượng. Theo ông Trần Xuân Cường, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Nghệ An, so với một số địa phương, Cửa Lò vẫn còn chậm trong việc thu hút các nhà đầu tư chiến lược, phát triển sản phẩm du lịch mới và xây dựng thương hiệu điểm đến. Ngoài ra, tư duy phát triển du lịch trong thời gian dài còn mang tính ngắn hạn, thiên về khai thác mùa vụ, chưa chú trọng đúng mức đến yếu tố bền vững. Việc thiếu các sản phẩm du lịch đặc thù, thiếu liên kết vùng và chưa tận dụng tốt các giá trị văn hóa-lịch sử của địa phương cũng khiến Cửa Lò chưa tạo được sức cạnh tranh. Bên cạnh đó, công tác quảng bá, xúc tiến du lịch còn hạn chế, chưa bắt kịp xu hướng truyền thông hiện đại.
Ngoài biển, miền tây Nghệ An được ví như “kho báu xanh” với hệ sinh thái rừng nguyên sinh phong phú, các khu bảo tồn thiên nhiên như Vườn quốc gia Pù Mát, Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống cùng bản sắc văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số, tạo dư địa lớn cho phát triển du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng. Bên cạnh đó, Nghệ An còn là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa với hơn 2.000 di tích lịch sử, danh thắng, nổi bật có Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên và các “địa chỉ đỏ” như Khu di tích lịch sử Truông Bồn cùng hệ thống di sản văn hóa đặc sắc. Du lịch tâm linh cũng tạo nên dấu ấn riêng của xứ Nghệ qua các điểm đến nổi tiếng: Đền Ông Hoàng Mười, đền Cuông, đền Quả Sơn hay đền Cờn...
Trong 5 tháng đầu năm 2026, ngành du lịch tỉnh Nghệ An đạt nhiều kết quả tích cực với nhiều chuỗi hoạt động đặc sắc. Mở màn cho mùa du lịch năm nay là chương trình khai mạc Festival Du lịch Cửa Lò năm 2026, cùng với đó là chuỗi hoạt động tại VinWonders Cửa Hội, Giải marathon “Hành trình theo chân Bác - Vì an ninh Tổ quốc”. Chỉ tính riêng dịp nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4, 1/5, Nghệ An ước đón và phục vụ khoảng 1,21 triệu lượt khách; tổng thu từ các hoạt động du lịch ước đạt hơn 2.100 tỷ đồng. Đặc biệt trong tháng 5, chuỗi hoạt động kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thu hút hàng chục nghìn lượt khách. Theo đánh giá, mặc dù đạt được nhiều kết quả khả quan, thực trạng hiện nay của ngành du lịch vẫn mang tính mùa vụ. Du lịch Nghệ An chủ yếu tập trung từ tháng 4 đến tháng 7, trong khi các tháng còn lại gần như “ngủ đông”. Điều này khiến nhiều cơ sở lưu trú, dịch vụ hoạt động kém hiệu quả vào mùa thấp điểm. (Còn nữa)
