Mỗi địa phương trong khu vực Bắc Trung Bộ đều đang phát triển du lịch dựa trên những lợi thế riêng. Thanh Hóa nổi bật với du lịch biển và nghỉ dưỡng tại Sầm Sơn, Hải Tiến, đồng thời kết hợp một số điểm đến văn hóa, lịch sử. Nghệ An ghi dấu với Cửa Lò cùng các sản phẩm du lịch sinh thái, trải nghiệm và hệ thống di tích gắn với quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh. Hà Tĩnh tập trung vào du lịch biển Thiên Cầm, kết hợp khai thác một số không gian sinh thái còn khá nguyên sơ. Trong khi đó, khu vực Quảng Bình cũ, nay thuộc Quảng Trị, lại được biết đến như “thủ phủ” du lịch hang động với Phong Nha - Kẻ Bàng, một trong những hệ thống hang động lớn và đặc sắc bậc nhất thế giới. Quảng Trị lại mang dấu ấn đậm nét của du lịch lịch sử, ký ức chiến tranh với các địa danh như Thành cổ Quảng Trị. Huế giữ vai trò trung tâm di sản văn hóa của cả vùng với Quần thể Di tích cố đô.
Sản phẩm du lịch còn rời rạc, thiếu kết nối
Tuy nhiên, dù mỗi địa phương đều đang phát triển khá mạnh theo hướng riêng, các sản phẩm du lịch vẫn chưa được tổ chức thành những hành trình bổ trợ lẫn nhau mà chủ yếu được xây dựng độc lập. Ở phân khúc du lịch biển, điều này thể hiện khá rõ. Từ Sầm Sơn (Thanh Hóa), Cửa Lò (Nghệ An), Thiên Cầm (Hà Tĩnh) đến Nhật Lệ (Quảng Bình cũ), các bãi biển đều tập trung vào mô hình xoay quanh nghỉ dưỡng, tắm biển và ẩm thực. Sự tương đồng này khiến các địa phương vừa có sự cạnh tranh trực tiếp, vừa thiếu đi sự khác biệt đủ mạnh để bổ trợ cho nhau trong một chuỗi sản phẩm.
Ngay cả ở những phân khúc có lợi thế rõ rệt hơn như du lịch hang động, di sản hay lịch sử, mức độ kết nối giữa các địa phương vẫn còn hạn chế. Phong Nha - Kẻ Bàng có sức hút riêng về du lịch khám phá, Quảng Trị nổi bật với hệ thống di tích chiến tranh, còn Huế lại mạnh về di sản văn hóa cung đình. Tuy nhiên, chúng chưa được kết nối thành một hành trình xuyên suốt.
Chuyên gia chỉ ra hạn chế trong liên kết vùng
Theo ông Nguyễn Tiến Đạt, chuyên gia du lịch, sự phát triển rời rạc này dẫn đến thực tế là du khách thường chỉ dừng lại ở một vài điểm đến nổi bật. Các hành trình liên tỉnh chưa hình thành rõ nét. Thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách, vì thế, cũng bị phân tán. Ở góc nhìn rộng hơn, Bắc Trung Bộ đang sở hữu đầy đủ các yếu tố để tạo nên một hành trình du lịch đặc sắc, nhưng các trải nghiệm vẫn chưa được sắp xếp theo một logic đủ hấp dẫn để du khách muốn đi hết cả vùng. Vấn đề không hoàn toàn nằm ở sự thiếu liên kết giữa các địa phương, mà ở việc toàn vùng vẫn chưa xây dựng được những hành trình đủ hấp dẫn để kéo dài thời gian lưu trú của du khách.
Khi trải nghiệm chưa được tổ chức thành một chuỗi xuyên suốt, các điểm đến dù giàu giá trị vẫn khó chuyển hóa thành sức hút chung. Thực tế này cũng khiến du khách có xu hướng di chuyển lệch sang các khu vực khác. Sau khi tham quan Huế, một bộ phận du khách thường lựa chọn tiếp tục hành trình vào Đà Nẵng và Hội An, nơi các sản phẩm du lịch được kết nối thành chuỗi rõ ràng hơn, thay vì quay ngược ra phía bắc để tiếp tục khám phá Quảng Trị, Quảng Bình hay Nghệ An. “Khi sự kết nối còn hạn chế, các điểm đến dù giàu tiềm năng vẫn khó phát huy hết giá trị trong một chuỗi du lịch liên vùng”, ông Đạt nêu rõ.
Cần phá vỡ tính mùa vụ và tăng cường liên kết
Trong bối cảnh hành vi du lịch ngày càng đề cao tính trải nghiệm và sự thuận tiện, khả năng tổ chức hành trình đang dần trở thành yếu tố quan trọng không kém chính tài nguyên du lịch. Theo ông Hà Văn Siêu, Phó Cục trưởng Du lịch Quốc gia Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, du lịch Bắc Trung Bộ hiện phụ thuộc lớn vào du lịch biển mùa hè, trong khi mùa đông trở thành “vùng trũng” do thời tiết lạnh, mưa nhiều. Để phá vỡ tính mùa vụ, cần một sự chuyển dịch mạnh với sự liên kết, kết nối giữa các địa phương cũng như cách thức phát triển sản phẩm du lịch.
