Tái định vị du lịch sau thay đổi địa giới: Cơ hội và thách thức cho các địa phương
Trong bối cảnh thay đổi địa giới hành chính diễn ra tại nhiều nơi, các địa phương đang tích cực triển khai các hoạt động khảo sát, thu thập ý kiến từ chuyên gia và doanh nghiệp để tái định vị tài nguyên và thế mạnh nhằm phát triển các sản phẩm du lịch trên địa bàn. Đây được xem là một bước đi cần thiết để thích ứng với không gian du lịch mới, điển hình như tại Hà Nội, nơi hàng loạt xã, phường đã tiến hành khảo sát để nắm rõ tài nguyên và xây dựng sản phẩm phù hợp. Thành phố kỳ vọng mỗi xã, phường sẽ sở hữu một sản phẩm du lịch thế mạnh riêng biệt.
Những bất cập nảy sinh từ thay đổi hành chính
Tuy nhiên, khi phân tích sâu hơn, không ít bất cập đã xuất hiện. Nếu ở cấp tỉnh, thành phố, việc hợp nhất tạo ra dư địa mới cho các địa phương, thì ở cấp xã, phường, không gian lại có sự thu hẹp so với đơn vị hành chính quận, huyện cũ, nhưng đồng thời mở rộng hơn so với phạm vi xã, phường trước đây. Điều này dẫn đến sự chênh lệch rõ rệt: một số xã, phường sở hữu tài nguyên du lịch "đậm đặc" hơn, trong khi những nơi khác lại chứng kiến tiềm năng du lịch suy giảm do thiếu danh thắng, di sản hoặc hạn chế về hạ tầng và cơ sở lưu trú.
Tư duy địa bàn và tư duy sản phẩm trong phát triển du lịch
Trong lĩnh vực phát triển sản phẩm du lịch, hai quan điểm tiếp cận chính vẫn tồn tại song song:
- Tư duy địa bàn: Chính quyền địa phương thường tập trung vào những gì họ có và mong muốn xây dựng sản phẩm trong phạm vi lãnh thổ của mình. Cách tiếp cận này đôi khi dẫn đến sự kém năng động trong việc liên kết phát triển du lịch với các khu vực lân cận.
- Tư duy sản phẩm: Các hãng lữ hành lại ưu tiên lựa chọn những điểm đến và cơ sở lưu trú tốt nhất để tạo nên các tour du lịch hấp dẫn, mà không quá chú trọng đến việc chúng thuộc địa phương nào.
Sự thay đổi hành chính khiến tài nguyên du lịch biến động, đòi hỏi một sự chuyển đổi mạnh mẽ hơn trong tư duy phát triển. Thay vì mỗi địa phương phát triển sản phẩm độc lập, cần đẩy mạnh tư duy về sản phẩm và tăng cường liên kết với các địa phương lân cận để tạo ra những trải nghiệm du lịch toàn diện.
Bài học từ Hà Nội và nhu cầu kế thừa thành quả
Trở lại với trường hợp cụ thể tại Hà Nội, quận Hoàn Kiếm (cũ) từng xây dựng nền tảng số hóa mạnh mẽ phục vụ du lịch, đặc biệt là các ứng dụng về ẩm thực và du lịch Hoàn Kiếm. Hiện nay, quận này đã chuyển thành phường Hoàn Kiếm với đặc trưng là khu phố cổ, cùng phường Cửa Nam sở hữu tiềm năng du lịch nổi bật từ khu phố cũ. Dù có những khác biệt, phố cổ và phố cũ vẫn tạo thành một mạch chảy liên tục trong sự phát triển đô thị, mang sức hấp dẫn mạnh mẽ về văn hóa, kiến trúc và ẩm thực đối với du khách trong nước và quốc tế.
Thật đáng tiếc, một số ứng dụng du lịch hiệu quả từ quận Hoàn Kiếm (cũ) hiện đang bị bỏ quên. Điều này minh chứng rằng, dù địa giới hành chính thay đổi, những thành quả phát triển du lịch từ cấp quận, huyện cũ vẫn cần được kế thừa và phát huy. Đây cũng là ví dụ điển hình cho thấy sự cần thiết của việc liên kết trong bối cảnh mới.
Hướng đến tương lai: Đổi mới tư duy và tăng cường phối hợp
Vấn đề tương tự đang xảy ra ở nhiều địa phương khác khi các xã, phường mới tìm cách xây dựng sản phẩm "nội bộ". Thay đổi địa giới hành chính nên được coi là cơ hội để chuyển đổi hoàn toàn tư duy làm du lịch, hướng đến tư duy sản phẩm nhằm tạo ra những sản phẩm tốt nhất. Để đạt được mục tiêu này, cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn nữa giữa cơ quan chuyên môn về du lịch của các tỉnh, thành phố với các xã, phường để xác định rõ tài nguyên và thế mạnh. Đồng thời, cần cởi bỏ tư duy "dàn hàng ngang" trong phát triển du lịch mà không đánh giá đúng điểm mạnh và điểm yếu của từng địa phương.
