Núi Lam Thành tọa lạc bên bờ sông Lam, thuộc địa phận xã Hưng Thành, huyện Hưng Nguyên (nay là xã Lam Thành, tỉnh Nghệ An). Nơi đây không chỉ nổi tiếng với cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp mà còn là một chứng tích lịch sử được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia, là nhân chứng sống động của một thời kỳ hào hùng.
Thành cổ hơn 600 năm tuổi
Trên đỉnh núi Lam Thành có một ngôi thành cổ được xây dựng từ hơn 600 năm trước, được biết đến với tên gọi thành Rum hay Lam Thành. Thành nằm ở độ cao hơn 150 m, dài khoảng 1.000 m, được xây bằng đá son và đá vôi. Bề ngang khu vực thành rộng khoảng 500 m, thu hẹp ở hai đầu. Mặt thành hình thang, có bố trí vọng gác và ụ súng báo động chiến đấu. Cổng thành có ba cửa, gồm cửa chính và hai cửa phụ, nằm trên địa thế chiến lược, tựa vào núi vững chãi.
Lịch sử gắn liền với cuộc kháng chiến chống Minh
Theo truyền thuyết, khi nắm quyền bính, Hồ Quý Ly (1336-1407) rất chăm lo việc binh bị, đề phòng quân Minh xâm lược. Ông cho xây Thành Tây Giai (1397, tức Thành Nhà Hồ ở Thanh Hóa) và đắp nhiều thành lũy khác, trong đó có Thành Trài và Thành Rum (Nghệ An). Khi quân Minh chiếm Đại Việt, chúng đã cho người đến trấn thủ Thành Rum. Đến năm 1425, trước các đợt tấn công của quân Lam Sơn dưới sự chỉ huy của Bình Định Vương Lê Lợi, quân Minh quyết cố thủ trong thành. Sau nhiều tháng bị vây chặt, năm 1427, tướng nhà Minh là Thái Phúc mở cửa thành, đưa một vạn quân ra hàng.
Kiến trúc thành cổ độc đáo
Tường thành được ghép bằng đá vôi và đá son, cao khoảng 2-3,5 m, xếp chồng lên nhau. Mặt thành hình thang, nhiều đoạn được ghép cao làm vọng gác cho lính canh. Những phiến đá lớn được xếp chồng tạo nên bức tường vững chắc. Ngày nay, nhiều dấu tích tường thành bằng đá vẫn còn khá nguyên vẹn. Tương truyền rằng, hàng rào thành xưa được liên kết bằng đá vôi và mật mía. Mặt ngoài hàng rào nhiều chỗ được ghép bằng đá tảng lớn.
Di tích quốc gia và tiềm năng du lịch
Năm 1962, quần thể di tích núi Lam Thành ở xã Hưng Thành, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Nhiều đoạn tường thành còn sót lại sau hàng trăm năm tạo nên khung cảnh cổ kính, nhuốm màu rêu phong. Từ đỉnh núi nhìn xuống, du khách có thể ngắm dòng sông Lam thơ mộng.
Chị Nguyễn Thị Minh, SN 1990, trú tại xã Lam Thành chia sẻ: "Nhiều du khách lên núi Lam Thành để ngắm Thành Rum và đứng trên cao nhìn sông Lam phong cảnh hữu tình. Nhiều bạn trẻ tìm đến núi Lam Thành để picnic, hít thở không khí trong lành và chạm đến những dấu tích của một thời vang bóng."
Bạn Nguyễn Thị Phương, sinh viên Đại học Vinh, cho biết: "Sau khi được bạn bè giới thiệu, nhóm em vượt 10 km từ thành phố Vinh cũ tìm về núi Lam Thành để trải nghiệm. Vẻ đẹp hoang sơ, cổ kính với không khí trong lành nơi đây rất cuốn hút đối với những người thích khám phá. Đặc biệt, đến mùa sim chín, nhiều người tìm đến núi Lam Thành để trải nghiệm."
Ngoài di tích thành cổ, xung quanh núi Lam Thành còn có nhiều ngôi đền, chùa như đền thờ Nguyễn Biểu, đền thờ Tuyên Nghĩa Hầu, đền Thanh Liệt, đền Vua Lê.
Định hướng phát triển du lịch
Núi Lam Thành là một trong những di tích được công nhận sớm của tỉnh Nghệ An. Với phong cảnh hữu tình, thơ mộng và giá trị lịch sử, người dân nơi đây kỳ vọng đây sẽ trở thành "tọa độ mới" thu hút du khách. Ông Nguyễn Hữu Hà - Chủ tịch UBND xã Lam Thành - cho biết: "Địa phương đang định hướng phát huy giá trị di tích Lam Thành gắn với du lịch tâm linh và du lịch canh nông, nhất là ở khu vực sườn núi phía Tây tương đối bằng phẳng, có nhiều bụi sim trải rộng. Chúng tôi đang lên kế hoạch xây dựng đường lên núi, thuận tiện cho việc đi lại và khám phá cảnh quan của người dân và du khách."
