Chợ cá Tam Tiến, nằm cách trung tâm thành phố Đà Nẵng hơn 60 km, tọa lạc bên bờ biển Tam Xuân. Không có mái chợ kiên cố hay những dãy sạp cố định, phiên chợ được người dân tự hình thành từ nhiều năm trước, họp theo giờ thuyền cập bến và tan khi mặt trời lên cao.
Khoảng 3 giờ sáng, khi màn đêm vẫn còn phủ kín mặt biển, những chiếc thuyền đầu tiên đã xuất hiện phía chân trời. Từng con sóng nhẹ đưa thuyền cập bờ sau một đêm dài vươn khơi. Bình minh trên làng chài Tam Tiến, những con thuyền sau đêm dài bám biển trở về, mở đầu một phiên chợ cá bên bờ biển. Trên bãi cát, người mua, người bán đã chờ sẵn. Những chiếc thúng liên tục chuyển cá từ thuyền vào bờ. Tiếng máy nổ, tiếng gọi nhau cân cá, tiếng mặc cả vang lên giữa không gian còn mờ hơi sương.
Chỉ trong vài giờ ngắn ngủi, cả bãi biển như bừng tỉnh. Từng sọt cá nục, cá cơm, cá bạc má, mực tươi được chuyển lên xe để kịp đưa đi các khu chợ trong vùng. Nhịp lao động diễn ra khẩn trương như thể ai cũng đang chạy đua với mặt trời. Những chiếc thúng cập bờ trong ánh sáng mờ sương, bắt đầu một phiên chợ cá tấp nập trên bãi biển Tam Tiến.
Những con người gửi đời mình cho biển
Ở một góc chợ, ông Tâm (65 tuổi), người dân thôn Hà Lộc, xã Tam Xuân, vẫn đều đặn bắt đầu công việc quen thuộc của mình bên chiếc máy xay chả cá đã gắn bó hơn 20 năm. Đôi bàn tay thoăn thoắt xử lý từng mẻ cá vừa được đưa từ biển vào, ông cho biết công việc này phụ thuộc hoàn toàn vào mùa biển. “Khoảng tháng 3 âm lịch là bắt đầu làm nhiều. Tới cỡ nửa tháng 7 âm lịch biển động thì nghỉ dần. Chợ ni cũng rứa, làm được mấy tháng rồi nghỉ theo mùa biển”, ông Tâm nói.
Theo ông, mỗi ngày ông thức dậy từ khoảng 3 giờ sáng để chuẩn bị công việc. Khoảng thời gian từ 3 đến 4 giờ sáng là lúc chợ đông nhất. Đến khoảng 8 giờ, khi mặt trời lên cao, phiên chợ cũng dần thưa người. “Buổi chiều khoảng 4 giờ cũng có chợ nhưng ít hơn. Muốn thấy hết cái nhộn nhịp của chợ cá thì phải đi từ lúc trời chưa sáng”, ông chia sẻ.
Ở Tam Tiến, biển không chỉ là cảnh đẹp mà còn là nguồn sống của biết bao gia đình. Người đi biển thức trắng đêm ngoài khơi. Người thu mua hải sản dậy từ nửa đêm chờ thuyền về. Người làm đá lạnh, chế biến chả cá hay vận chuyển hàng hóa cũng bắt đầu ngày mới khi nhiều người còn đang ngủ.
Không xa khu vực chợ cá, ông Huỳnh Tấn Ngưỡng (sinh năm 1974) là một trong những ngư dân đã có hơn 30 năm gắn bó với nghề biển. Trước đây, ông từng nhiều năm mưu sinh tại vùng biển Phú Quốc, sau đó trở về quê nhà và tiếp tục cuộc sống bám biển cùng những chuyến ra khơi dài ngày. Theo lời kể của ông, nghề biển chưa bao giờ là công việc dễ dàng khi mọi thu nhập đều phụ thuộc vào con nước và thời tiết. Ông chia sẻ: “Biển lúc được nhiều, lúc được ít. Tôi làm nghề này hơn 30 năm rồi, cực thì cực thiệt nhưng cũng phải chịu, vì sinh ra ở miền biển thì sống nhờ biển, bám biển mà kiếm cơm thôi. Có hôm trúng thì mừng, có hôm thiếu thì cũng ráng, quen rồi”.
Cuộc sống của ngư dân phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết. Có những chuyến biển trở về với khoang thuyền đầy ắp cá tôm. Nhưng cũng có những ngày sóng lớn, sản lượng ít ỏi, công sức cả đêm lênh đênh chỉ đủ trang trải chi phí. Dẫu vậy, những người dân nơi đây vẫn bám biển như một phần máu thịt. Những nếp nhăn hằn sâu trên gương mặt, những đôi bàn tay chai sần vì kéo lưới hay những bước chân tất bật trên cát từ lâu đã trở thành hình ảnh quen thuộc của vùng biển này. Biển cho họ nguồn sống nhưng cũng dạy họ sự kiên trì và nhẫn nại trước những đổi thay của thiên nhiên.
Chạm vào vẻ đẹp nguyên sơ của làng biển
Những năm gần đây, chợ cá Tam Tiến không còn chỉ là nơi giao thương của người dân địa phương. Ngày càng có nhiều du khách, nhiếp ảnh gia và những người yêu thích trải nghiệm bản địa tìm đến nơi đây từ sáng sớm để cảm nhận một phần nhịp sống chân thực của làng chài ven biển. Trong ánh bình minh vừa hé, không khó để bắt gặp những vị khách nước ngoài đứng trên bãi cát chăm chú ghi lại cảnh thuyền cập bến, ngư dân chuyển cá từ thuyền lên bờ hay những cuộc mua bán diễn ra ngay bên mép sóng.
Điều khiến họ tìm đến Tam Tiến không phải là những công trình du lịch quy mô hay các dịch vụ được dàn dựng sẵn. Sức hấp dẫn của nơi này nằm ở chính những điều bình dị nhất. Đó là khoảnh khắc mặt trời từ từ nhô lên trên biển. Là hình ảnh những chiếc thuyền nối nhau trở về sau đêm dài bám biển. Là tiếng cười của ngư dân sau một chuyến biển thuận lợi. Và cũng là sự chân chất, mộc mạc của những con người quanh năm gắn bó với đại dương.
Giữa nhịp phát triển ngày càng nhanh của đời sống hiện đại, chợ cá Tam Tiến vẫn giữ được vẻ nguyên sơ hiếm có. Phiên chợ vẫn họp mỗi ngày theo cách đã diễn ra từ bao đời nay. Khi mặt trời dần lên cao, những sọt cá cuối cùng cũng được chuyển lên xe để đưa đi khắp các khu chợ trong vùng. Tiếng máy thuyền thưa dần, bãi biển trở lại vẻ yên bình vốn có. Chỉ còn những dấu chân còn in trên cát và vị mặn của gió biển ở lại.
Rồi sáng hôm sau, khi bình minh chưa kịp ló dạng, phiên chợ ấy sẽ lại bắt đầu như cách nó đã diễn ra suốt nhiều thế hệ. Lặng lẽ, bình dị nhưng đầy sức sống. Và chính những nhịp lao động âm thầm ấy đã làm nên linh hồn của làng chài Tam Tiến - nơi mỗi ngày mới đều bắt đầu từ biển cả và những con người chưa bao giờ ngừng gửi gắm hy vọng vào những chuyến vươn khơi.
