Nghệ sĩ thị giác Lê Giang đang trải qua một cú sốc lớn khi từ vị thế nạn nhân trong vụ việc bị ê-kíp sản xuất MV Come My Way của Sơn Tùng chiếm dụng tác phẩm, cô bỗng trở thành đối tượng bị công kích dữ dội trên mạng xã hội. Hàng loạt bình luận tiêu cực như Lê Giang là ai, lần đầu mới nghe tên, lại bú fame, flop quá thì ghi tên Sơn Tùng vào đã xuất hiện trên các nền tảng trực tuyến. Ngay cả bài đăng mới nhất của nữ nghệ sĩ vào ngày 5/6 cũng nhận về nhiều biểu tượng phẫn nộ từ cộng đồng mạng.
Lý do Lê Giang bị chỉ trích
Sau thời gian im lặng, Lê Giang chính thức lên tiếng trên trang cá nhân, khẳng định lời xin lỗi từ phía ê-kíp Sơn Tùng là thiếu tôn trọng và không đúng bản chất sự việc. Cô cho biết ê-kíp đã sử dụng tác phẩm mà không xin phép, vi phạm Luật Sở hữu trí tuệ. Chủ sở hữu MV, được cho là Sơn Tùng, vẫn chưa liên hệ để thực hiện nghĩa vụ khi sử dụng tác phẩm. Tôi thực sự thất vọng và cảm thấy lao động nghệ thuật của mình bị xúc phạm, Lê Giang chia sẻ, đồng thời cho biết cô phải đối mặt với những công kích cá nhân và hành vi hạ thấp uy tín trên mạng xã hội sau khi sự việc được công khai.
Nguyên nhân từ góc nhìn chuyên gia
Thạc sĩ Lê Thị Khuyên, giảng viên ngành Tâm lý tại Đại học Hoa Sen, chỉ ra bốn nguyên nhân dẫn đến hiện tượng này. Đầu tiên là tâm lý bảo vệ thần tượng: người hâm mộ có xu hướng đồng nhất phê bình sản phẩm với tấn công cá nhân thần tượng, khiến người nêu vấn đề bản quyền bị xem như đối thủ. Thứ hai là khoảng cách nhận thức giữa nghệ thuật thị giác và văn hóa đại chúng: nhiều người coi tác phẩm sắp đặt chỉ là bối cảnh, nhưng thực tế lao động sáng tạo rất cụ thể. Thứ ba là sự mơ hồ giữa tham khảo và chiếm dụng: ê-kíp thừa nhận tham khảo nhưng chưa xin phép, gây tranh cãi. Cuối cùng, định kiến với người lên tiếng trong tranh chấp quyền lực không cân xứng: cá nhân ít nổi tiếng đối đầu với thương hiệu lớn dễ bị gán động cơ muốn nổi tiếng.
Tổn thương nhân đôi
Theo chuyên gia, việc bị công kích cá nhân và hạ thấp uy tín sau khi lên tiếng gây tổn thương tinh thần lớn và thiệt hại danh tiếng cho Lê Giang. Tác phẩm không chỉ là sản phẩm lao động mà còn gắn với ký ức, căn tính nghề nghiệp. Khi bị sử dụng trái phép, cảm giác xâm phạm đã nặng, lại thêm công kích khiến tổn thương nhân đôi. Ngoài ra, những lời như bú fame, ăn vạ bản quyền có thể làm sai lệch bản chất vụ việc, ảnh hưởng đến uy tín nghề nghiệp. Thiệt hại kinh tế cũng hiện hữu khi cơ hội cấp phép và khai thác tác phẩm bị mất.
Hiệu ứng im lặng đáng lo ngại
Thạc sĩ Lê Thị Khuyên nhấn mạnh điểm đáng lo nhất là hiệu ứng im lặng: nếu nghệ sĩ lên tiếng bảo vệ tác phẩm mà bị tấn công, những nghệ sĩ khác, nhất là nghệ sĩ trẻ, độc lập, có thể chọn im lặng. Điều này tạo ra chuẩn lệch trong thị trường sáng tạo, nơi bên có quyền lực truyền thông lớn có thể sử dụng chất xám của bên yếu hơn mà không sợ bị phản ứng.
Phản ứng từ phía Sơn Tùng
Trong bài đăng tối 5/6, phía Sơn Tùng cho rằng sự việc là không mong muốn và không lường trước được, đồng thời ghi nhận nỗ lực giải quyết từ đơn vị sản xuất Antiantiart. Chuyên gia cho rằng Sơn Tùng nên liên hệ trực tiếp và chính thức với Lê Giang, không chỉ qua trung gian. Ngoài ra, cần lên tiếng kêu gọi cộng đồng người hâm mộ dừng công kích cá nhân nghệ sĩ, điều này có giá trị hạ nhiệt dư luận.
Bài học từ vụ việc
Sự việc để lại bài học cho cả nghệ sĩ đại chúng và công chúng. Với nghệ sĩ, càng nổi tiếng trách nhiệm càng lớn; sai sót bản quyền không còn là lỗi nhỏ mà trở thành vấn đề đạo đức công chúng. Với công chúng, cần phân biệt giữa phản biện và công kích, không nên hạ nhục cá nhân hay dùng sức mạnh đám đông để bịt miệng người lên tiếng.
