Hành trình đêm tàu và buổi sáng lạnh giá ở St. Petersburg
10 giờ đêm, chúng tôi lên tàu điện xuất phát từ Moscow, Liên bang Nga. Phòng tàu nhỏ gọn với bốn người, hai giường tầng, nệm sạch sẽ tinh tươm. Sau một ngày di chuyển mệt mỏi, đặt mình xuống là tôi chìm vào giấc ngủ say. Đúng 5 giờ sáng, tàu dừng ở ga St. Petersburg. Chúng tôi vào thành phố, gửi đồ ở chỗ người quen và bắt đầu ra đường lúc gần 7 giờ, mong muốn cảm nhận St. Petersburg trong khoảnh khắc đặc biệt của bình minh.
Trời vẫn chưa sáng hẳn, không khí bên ngoài lạnh buốt. Ứng dụng thời tiết trên điện thoại báo chỉ 3 độ C, kèm theo độ ẩm cao khiến cảm giác lạnh càng thêm thấm. Đường sá vắng tanh, tạo nên một khung cảnh yên tĩnh hiếm có. Điều ấn tượng nhất là những dãy phố đều tăm tắp, bằng phẳng chằn chặn, các ngã tư vuông vức thẳng băng. Tất cả đều là nhà cổ, xây bằng đá từ vài thế kỷ trước, với những vỉa hè lát đá lạnh lẽo nhưng vững chắc, mang đậm dấu ấn thời gian.
Lịch sử bi hùng và những thay đổi tên gọi
Tháng 8 năm 1914, nhà cầm quyền St. Petersburg đã đổi tên thành phố thành Petrograd, vì tên gọi cũ mang hơi hướng phiên âm tiếng Đức. Đến năm 1924, thành phố lại được đổi tên thành Leningrad, và mãi đến năm 1991, sau khi trưng cầu ý kiến người dân, tên St. Petersburg mới được khôi phục. Trong cuộc Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại từ 1941 đến 1945, điện Smolny trở thành trung tâm cuộc phòng thủ huyền thoại của quân và dân Leningrad.
Thành phố bị phát xít Đức phong tỏa suốt 871 ngày đêm, trong nỗ lực tiêu diệt ý chí bất khuất của người dân. Đây là cuộc phong tỏa quân sự dài nhất của quân đội Đức Quốc xã, kéo dài từ tháng 9 năm 1941 cho đến khi được Hồng quân Liên Xô giải phóng vào ngày 27 tháng 1 năm 1944. Trận Leningrad thực sự là bản hùng ca về sức chịu đựng và ý chí kiên cường của nhân dân Xô viết trước âm mưu tận diệt của chế độ Quốc Xã.
Trong bảo tàng Con đường chiến thắng tại Moscow, có một bức ảnh khiến tôi chú ý sâu sắc: một dãy chai thủy tinh đựng sữa. Dù trong hoàn cảnh khó khăn tột cùng của hơn 800 ngày đêm bị phong tỏa, chính quyền thành phố vẫn ra lệnh phải bảo đảm sữa cho trẻ em. Những chai sữa ấy là minh chứng cho tinh thần nhân văn và sự kiên cường.
Cuộc sống tiếp diễn trên những viên đá lát
Bước đi chậm rãi trên những viên đá lát đường trong buổi sáng yên tĩnh lạnh giá, tôi cố hình dung về những gì đã xảy ra trên mảnh đất này. Những khóm hoa vẫn nở rộ trong bồn, một người dắt chó đi dạo thong thả, một người mẹ đẩy xe nôi với em bé có đôi má hồng hào đang ngủ say. Cuộc sống đã và đang tiếp diễn, vượt qua những thăng trầm chấn động của lịch sử St. Petersburg.
Sông Neva lúc sáng sớm hiện lên với màu đen thẫm huyền bí. Một người đàn ông đứng thả cần câu trong giá lạnh, tạo nên một hình ảnh bình yên đến lạ. Bên kia dòng sông là Tuần dương hạm Rạng Đông, biểu tượng của Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917. Con tàu này đã nổ phát súng hiệu lệnh tấn công Cung điện Mùa Đông vào rạng đông ngày 7 tháng 11 năm 1917, đánh dấu sự khởi đầu cuộc tấn công lật đổ Chính phủ lâm thời tư sản.
Tuần dương hạm Rạng Đông đã tham gia ba cuộc chiến tranh và hai cuộc cách mạng trong thế kỷ 20, và giờ đây được neo đậu vĩnh viễn bên bờ sông Neva, thuộc Học viện Hải quân Nakhimov, như một chứng nhân lịch sử sống động.
Những ký ức nghệ thuật và kiến trúc cổ kính
Trên tường của một con phố, tôi bắt gặp một bức chân dung đẹp đẽ được tạc trên đá, với dòng chú thích: "Trong ngôi nhà này, từ năm 1915 đến 1929, ca sĩ vĩ đại người Nga Lenoid Vitalyevich Sobinov đã sống". Lenoid Vitalyevich Sobinov là một ca sĩ opera nổi tiếng, hoạt động từ 1897 đến 1933, với giọng nam cao trữ tình đặc biệt. Ông đã nhận được nhiều giải thưởng danh giá như Huân chương Cờ đỏ Lao động, Nghệ sĩ Nhân dân, và là một trong những đại diện hàng đầu của trường phái thanh nhạc cổ điển Nga. Cách người ta tưởng nhớ một nghệ sĩ qua những ký ức giản dị như vậy thật đáng trân trọng.
St. Petersburg là cố đô lịch sử của Nga, được Peter Đại đế khởi công xây dựng năm 1703 và từng là thủ đô của Đế quốc Nga. Thành phố mang đậm dấu ấn kiến trúc châu Âu, với hệ thống kênh đào chằng chịt, nhiều cây cầu, cùng các cung điện, nhà thờ và công trình kiến trúc tinh xảo. Cả thành phố giống như một bảo tàng ngoài trời khổng lồ, nơi phần lớn các công trình từ thời Peter Đại đế vẫn còn nguyên vẹn và đang được sử dụng.
Ví dụ điển hình là nhà thờ Kazan, một công trình kiến trúc Chính thống giáo Nga nổi tiếng tọa lạc trên Đại lộ Nevsky Prospekt. Được xây dựng vào đầu thế kỷ 19 theo phong cách Cổ điển, lấy cảm hứng từ Nhà thờ Thánh Phêrô ở Rome, nhà thờ này là nơi thờ phụng Đức Mẹ Kazan. Khi tôi bước vào, không khí bên trong đông nghịt người đến hành lễ, tạo nên một không gian tôn giáo nghiêm cẩn và đặc quánh.
Thái độ trân trọng lịch sử và bảo tồn di sản
Điều đáng nói nhất ở St. Petersburg là người ta giữ lại tất cả các công trình cổ kính, không phá bỏ hay xây mới chen chúc vào giữa. Tôi không nghĩ đó chỉ để thu hút khách du lịch, mà là thái độ trân trọng quá khứ, lịch sử, và những hy sinh đã đổ xuống mảnh đất này. Người Nga tưởng niệm những người đáng kính bằng những cách giản dị: một bức phù điêu, một tấm biển bằng đá với vài dòng chữ, hay một cái kệ nhỏ để ai muốn cũng có thể đặt hoa tươi.
Mặc dù Nga là đất nước của tượng đài với vô số công trình điêu khắc từ to đến nhỏ ở khắp nơi, nhưng cách họ bảo tồn và tôn vinh lịch sử qua những chi tiết nhỏ bé lại để lại ấn tượng sâu sắc. St. Petersburg không chỉ là một thành phố du lịch, mà còn là một bài học về sự kiên cường, lòng nhân văn và tình yêu với di sản văn hóa.
