Tỉnh Hưng Yên đang triển khai Đề án phục dựng và tái hiện thương cảng Phố Hiến xưa, một dự án quy mô lớn nhằm khôi phục di sản lịch sử và thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa. Phạm vi quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 để xây dựng tái hiện thương cảng Phố Hiến xưa có tổng diện tích tự nhiên khoảng 1.700 ha, thuộc địa phận các phường, xã: Phố Hiến, Sơn Nam, Hồng Châu và Tân Hưng.
Phân khu chức năng của Đề án
Toàn bộ khu vực được chia thành 4 khu với tính chất và chức năng chính như sau:
- Khu I - Phân khu phục Hiến: Quy mô khoảng 411 ha, là không gian chức năng đón tiếp, bến thuyền và tái hiện khu phố cổ Phố Hiến xưa của người Việt cùng 12 quốc gia.
- Khu II - Phân khu lễ hội và trung tâm tổ chức sự kiện: Quy mô khoảng 434 ha, bao gồm không gian văn hóa, trung tâm hội nghị quốc tế, quảng trường và trung tâm tổ chức sự kiện.
- Khu III - Phân khu dịch vụ du lịch: Quy mô khoảng 474 ha, là không gian thương mại dịch vụ, cảng, không gian mở ven sông, khu vui chơi giải trí và đảo Hải Đăng.
- Khu IV - Phân khu cây xanh sinh thái ven sông Hồng: Quy mô khoảng 388 ha, là không gian mở, cảnh quan sinh thái, vườn cây và khu cắm trại.
Kiến nghị từ các địa phương
Để góp phần phục vụ Đề án, ông Nguyễn Khả Phúc, Bí thư Đảng ủy phường Phố Hiến, đề nghị tỉnh đầu tư phục dựng mặt đứng phố cổ nối từ Phố Hiến hạ đến các điểm di tích thuộc khu vực Hồ Bán Nguyệt, chùa Chuông và Văn Miếu Xích Đằng. Cụ thể, từ đường Bãi Sậy, chùa Chuông đến hết địa phận phường Phố Hiến kéo dài đến tuyến đường Phố Hiến của phường Hồng Châu. Việc đầu tư này sẽ tạo điểm nhấn về cảnh quan và kiến trúc cho khu vực Phố Hiến.
Ông Đặng Văn Diên, Bí thư Đảng ủy phường Hồng Châu, cũng kiến nghị tỉnh Hưng Yên đầu tư xây dựng tuyến đê kiểu mẫu xanh, sạch, đẹp trên địa bàn phường gắn với Đề án. Tuyến đê này có chiều dài khoảng 7 km, sẽ được kết nối với con đường Di sản đang được tỉnh đầu tư xây dựng. Phía triền đê sẽ bảo tồn nguyên trạng rặng nhãn cổ, xung quanh trồng cây xanh, thảm cỏ và cây hoa nhằm tạo cảnh quan cho vùng lõi của Phố Hiến xưa.
Chỉ đạo từ lãnh đạo tỉnh
Liên quan đến việc phục dựng và tái thiết Phố Hiến, ngày 4/6, ông Nguyễn Mạnh Quyền, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Hưng Yên, cho biết tỉnh đang yêu cầu các đơn vị liên quan đẩy nhanh các công việc được giao như quy hoạch phân khu, thu hồi đất…, theo tinh thần xây dựng thành một tác phẩm tổng thể. Trên cơ sở đó, tỉnh sẽ xem xét giao cho các phường liên quan làm chủ đầu tư một số hạng mục theo phân cấp.
Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Hưng Yên cũng yêu cầu quá trình phục dựng và tái thiết Phố Hiến xưa phải được đặt trong bối cảnh công nghiệp văn hóa. Bởi trong quy hoạch, khu vực Phố Hiến được xác định là động lực và cực tăng trưởng mới của tỉnh. Để thực hiện mục tiêu này, ông chỉ đạo Sở Xây dựng tính toán xây dựng và bố trí các khách sạn, nhà lưu trú nhằm phục vụ người dân và du khách đến tham quan, vui chơi, thưởng lãm thắng cảnh Phố Hiến trên bến dưới thuyền xưa sau khi Đề án hoàn thành.
Yêu cầu về tiến độ và đồng bộ
Cho rằng quá trình triển khai Đề án sẽ có nhiều việc cần thực hiện nhanh và đồng bộ, ông Nguyễn Mạnh Quyền yêu cầu các địa phương liên quan, trên cơ sở chức năng nhiệm vụ được giao, chủ động đi trước một bước, làm kỹ và làm chuẩn các công việc như rà duyệt quỹ đất, nguồn gốc đất và lên phương án giải phóng mặt bằng. Khi được yêu cầu, các địa phương sẽ triển khai ngay, đảm bảo tiến độ Đề án.
Định hướng phát triển du lịch văn hóa
Theo Ủy ban Nhân dân tỉnh Hưng Yên, định hướng xuyên suốt của tỉnh về phát triển văn hóa du lịch là đa dạng hóa dịch vụ, gia tăng trải nghiệm và nâng cao giá trị văn hóa. Tỉnh chuyển từ khai thác tiềm năng sang phát huy lợi thế, từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, từ những sản phẩm rời rạc sang các chuỗi trải nghiệm có bản sắc và giá trị gia tăng cao. Năm 2025, lượng khách du lịch đến Hưng Yên đạt 3,9 triệu lượt, trong đó có khoảng 71.000 lượt khách quốc tế; tổng thu du lịch đạt 1.700 tỷ đồng.
Phố Hiến từng là thương cảng sầm uất ở Đàng Ngoài, chỉ xếp sau Thăng Long - Kẻ Chợ về đô thị kinh tế và thương mại, đặc biệt trong thời kỳ hưng thịnh vào thế kỷ 17 và 18.
