Hướng dẫn viên du lịch đối mặt với thách thức từ công nghệ hiện đại
Tại talkshow về vai trò của hướng dẫn viên trong khuôn khổ Ngày hội Du lịch TP.HCM 2026 diễn ra ngày 4.4, phần giao lưu với khán giả đã thu hút sự chú ý đặc biệt bởi hàng loạt câu hỏi hấp dẫn và thẳng thắn. Trong bối cảnh du lịch tự túc, trí tuệ nhân tạo (AI), Google Maps... ngày càng phổ biến, nhiều bạn trẻ đã đặt ra vấn đề cốt lõi: nghề hướng dẫn viên liệu còn "đất sống" hay không trong tương lai gần.
Những băn khoăn của thế hệ trẻ về nghề hướng dẫn viên
Đặng Phạm Thị Trang, sinh viên Trường Đại học Văn Hiến tại TP.HCM, chia sẻ rằng giới trẻ hiện nay đã quen với việc tự đặt vé máy bay, sử dụng ChatGPT để lên lịch trình chi tiết cho chuyến đi, chọn điểm đến thông qua các bài review trên mạng xã hội và tự dò đường bằng Google Maps. Chính vì thế, cô băn khoăn không biết vai trò của hướng dẫn viên truyền thống sẽ thay đổi như thế nào trong bối cảnh mới này.
Cùng chung mối quan tâm đó, Lê Thị Xuân Quỳnh, sinh viên Trường Đại học Sài Gòn, cho biết bản thân đang theo học ngành ngôn ngữ Anh và nuôi ước mơ trở thành hướng dẫn viên du lịch chuyên nghiệp. Tuy nhiên, cô bạn vẫn không khỏi lo lắng về triển vọng thực sự của nghề này và những kỹ năng mà người trẻ cần rèn luyện để đủ tự tin bước vào con đường đầy thử thách.
Không chỉ các sinh viên, ngay cả những người đã có chứng chỉ hành nghề cũng tỏ ra bối rối về cách thức bắt đầu sự nghiệp. Chị Phan Hường (35 tuổi), cư trú tại phường An Khánh, TP.HCM, cho biết dù đã sở hữu thẻ hướng dẫn viên và bằng tiếng Nhật, chị vẫn loay hoay chưa biết cách tìm kiếm tour, tiếp cận các doanh nghiệp lữ hành hay nên bắt đầu từ đâu. Chị cũng bày tỏ nỗi băn khoăn khi tuổi đời không còn quá trẻ, liệu bản thân có còn cơ hội và được du khách đón nhận hay không.
Những băn khoăn này cho thấy sức hút của nghề hướng dẫn viên vẫn còn nguyên vẹn, nhưng con đường bước vào nghề và phát triển sự nghiệp không hề dễ dàng trong thời đại công nghệ số.
Công nghệ dẫn đường nhưng không thể dẫn dắt cảm xúc
Trả lời những câu hỏi của các bạn trẻ, anh Lê Hữu Phước (32 tuổi), nhân viên tại Saigontourist và đạt giải ba Hội thi Hướng dẫn viên du lịch giỏi TP.HCM năm 2025, khẳng định rằng AI hay các công nghệ hiện đại không thể thay thế hoàn toàn người hướng dẫn viên trong một chương trình tour du lịch trọn gói.
Theo anh Phước, công nghệ có thể hỗ trợ du khách trong việc lên lịch trình, xác định điểm đến và tìm đường đi, nhưng mới chỉ dừng lại ở mức độ cung cấp thông tin cơ bản. Trong khi đó, hướng dẫn viên chính là người dẫn dắt cảm xúc cho cả hành trình, tạo nên những trải nghiệm sâu sắc và đáng nhớ.
Anh Phước nhấn mạnh rằng giá trị cốt lõi của nghề không chỉ nằm ở việc đưa khách đến đúng địa điểm, mà còn ở cách kể chuyện sinh động, truyền tải thông tin giàu cảm xúc và giúp du khách hiểu sâu hơn về văn hóa, lịch sử của vùng đất họ đi qua.
"Một chuyến đi trọn vẹn không đơn thuần là ghé đủ các điểm tham quan, mà còn là cảm giác được đồng hành, được lắng nghe, được kết nối chân thực với nơi mình đặt chân tới. Đó chính là phần việc mà công nghệ chưa thể làm thay được", anh Phước chia sẻ.
Trách nhiệm và sự linh hoạt - điểm khác biệt không thể thay thế
Bên cạnh yếu tố cảm xúc, anh Phước cũng chỉ ra rằng trách nhiệm là yếu tố rất khác biệt giữa con người và máy móc. AI có thể gợi ý địa điểm tham quan, món ăn ngon, nhưng không thể đứng ra chịu trách nhiệm cho sự an toàn của cả đoàn khách, không thể lo lắng từng bữa ăn, giấc ngủ hay xử lý kịp thời khi khách gặp các vấn đề sức khỏe như sốt, ho, đau bụng...
Trong thực tế, mỗi chuyến đi luôn có thể phát sinh những thay đổi bất ngờ do thời tiết, lịch trình, phương tiện di chuyển hoặc các sự cố khách quan. Anh Phước khẳng định rằng lúc đó, sự linh hoạt, kinh nghiệm thực tế và khả năng ứng biến nhanh nhạy của hướng dẫn viên mới là yếu tố quyết định thành công của hành trình.
Lời khuyên cho những người muốn theo đuổi nghề hướng dẫn viên
Với câu hỏi làm thế nào để bắt đầu và đi đường dài với nghề hướng dẫn viên, anh Nguyễn Minh Thắng (32 tuổi), cũng làm việc tại Saigontourist và đạt giải nhất Hội thi Hướng dẫn viên du lịch giỏi TP.HCM năm 2025, đưa ra lời khuyên thiết thực.
Theo anh Thắng, người mới vào nghề cần chủ động tiếp cận doanh nghiệp thông qua mạng xã hội, fanpage của các công ty lữ hành, tham gia các câu lạc bộ du lịch hoặc sự kiện chuyên ngành như ngày hội du lịch. Đối với hướng dẫn viên freelance, nếu làm tốt ở những tour đầu tiên và tạo được ấn tượng đẹp với doanh nghiệp cũng như khách hàng, cơ hội đi tiếp sẽ mở ra rộng lớn hơn.
Anh Thắng cũng chia sẻ rằng nghề hướng dẫn viên không chỉ có những hình ảnh đẹp như được đi nhiều nơi, ở resort sang trọng hay thưởng thức nhiều món ngon; người làm nghề còn phải đối diện với áp lực về kiến thức chuyên môn, khả năng thuyết trình lưu loát, kỹ năng xử lý tình huống phức tạp và cường độ làm việc cao.
"Người mới thường lo lắng không biết kiến thức của mình đã đủ chưa, có đủ tự tin hay không, nhưng chính quá trình làm nghề thực tế sẽ rèn giũa cho họ sự bản lĩnh và kinh nghiệm quý báu", anh Thắng nói.
Đúc kết từ trải nghiệm thực tế, anh Thắng cho rằng để trở thành một hướng dẫn viên giỏi cần hội tụ đủ ba yếu tố quan trọng: niềm tin, bản lĩnh và tình yêu nghề. Niềm tin sẽ giúp người trẻ dám bước vào nghề, bản lĩnh giúp họ vượt qua những áp lực và thử thách. Cuối cùng, tình yêu nghề chính là điều giữ họ gắn bó lâu dài, kể cả khi phải thức dậy từ 2-3 giờ sáng để đi tour, về nhà rất khuya hoặc làm việc với cường độ dày đặc mà vẫn giữ được năng lượng tích cực.
Chị Trần Thị Thu Hiền (30 tuổi), làm việc tại Vietravel và đạt giải nhì Hội thi Hướng dẫn viên du lịch giỏi TP.HCM năm 2025, bổ sung thêm quan điểm rằng sức hút của hướng dẫn viên không nằm hoàn toàn ở ngoại hình mà ở cái duyên riêng của mỗi người. Đó có thể là nụ cười thân thiện, lối nói chuyện duyên dáng, sự hài hước dí dỏm, thái độ tử tế hay phong thái điềm tĩnh. Vì vậy, người làm nghề không nên tự ti về ngoại hình hay quá lo lắng tuổi tác sẽ trở thành rào cản không thể vượt qua.
Theo nhận định của ba diễn giả, trong bối cảnh khách du lịch ngày càng thích đi tự túc hơn và AI đang lên ngôi, hướng dẫn viên không hề mất đi vai trò vốn có. Thay vào đó, họ đang buộc phải trở nên chuyên nghiệp hơn, giàu cảm xúc hơn và tạo ra nhiều giá trị gia tăng cho du khách thông qua chính trải nghiệm thực tế, sự tử tế chân thành và tinh thần trách nhiệm cao của mình.
