Nhiều ngày sau chuyến đi Côn Đảo cùng bạn bè, giọng anh Phương Nam (Hà Nội) vẫn đầy cảm xúc và phấn khích. Trước đó, anh từng nghĩ Côn Đảo chỉ có những chứng tích lịch sử, nhà tù, nghĩa trang – nơi ghi dấu mất mát của các chiến sĩ cách mạng. Nhưng sau vài ngày, hòn đảo hiện ra với một diện mạo khác: một đặc khu giữa biển, vừa thấm đẫm lịch sử vừa sở hữu thiên nhiên phong phú.
Nhịp sống chậm giữa thiên nhiên
Ở Côn Đảo, mọi thứ dường như chậm lại. Sau khi thăm Nghĩa trang Hàng Dương và các nhà tù, nhóm anh thuê xe máy rong ruổi qua những con đường vắng, một bên là rừng xanh, bên kia là biển trải dài trong nắng. Không cần lịch trình dày đặc, một bãi biển vắng, một khúc cua nhìn xuống nước trong, hay hàng bàng cổ thụ cũng đủ níu chân người.
Khám phá thế giới dưới đáy biển
Sáng sớm, họ ra Hòn Bảy Cạnh để lặn biển. Khi thuyền neo lại, từng người đeo kính lặn và trườn xuống nước. San hô ở đây không rực rỡ như quảng cáo, nhiều mảng đã nhạt màu vì biến đổi khí hậu. Nhưng chính sự không hoàn hảo ấy khiến chuyến lặn trở nên chân thực hơn. Giữa những rạn san hô, đàn cá nhỏ bơi qua như những vệt sáng.
Bảo tồn rùa biển – công việc tỉ mỉ và ý nghĩa
Hòn Bảy Cạnh là khu vực quan trọng trong bảo tồn rùa biển của Vườn quốc gia Côn Đảo. Chị Nguyễn Thị Mùi, điều phối viên tour, cho biết mỗi năm có khoảng 500 rùa mẹ lên đẻ khoảng 150.000 quả trứng. Nếu để tự nhiên, trứng có thể bị thủy triều, cua, kỳ đà phá hoại. Vì vậy, trứng được đưa về khu ấp an toàn.
Anh Nguyễn Tiến Văn Phái, nhân viên Vườn quốc gia, giải thích: việc di dời trứng phải thực hiện trong vòng sáu giờ sau khi rùa mẹ đẻ, vì đó là lúc phôi tạm dừng phát triển, có thể chịu va chạm nhẹ. Sau thời gian đó, mọi tác động đều ảnh hưởng đến phôi. Mỗi tổ rùa được đánh dấu bằng cây tre nhỏ kèm thông tin chi tiết như ngày đẻ, số trứng, người phụ trách.
Nhiệt độ ấp quyết định giới tính rùa con: dưới 29°C thường cho rùa đực, trên 29°C cho rùa cái. Cán bộ bảo tồn sử dụng thiết bị ghi nhiệt độ, điều chỉnh sau mỗi 50 phút để cân bằng giới tính và tránh chết phôi.
Thả rùa con về biển
Buổi thả rùa diễn ra lúc trời còn mờ sáng. Những con rùa vừa nở, đen nhánh, nhỏ xíu, quẫy chân liên tục. Du khách được hướng dẫn không đặt rùa sát mép nước mà để chúng tự bò qua cát, giúp chúng ghi nhớ bãi biển nơi sinh ra. Nếu sống sót, sau 25-30 năm, chúng có thể quay lại sinh sản.
Rùa con phải bơi liên tục 24-48 giờ để ra xa bờ. Túi noãn hoàng cung cấp năng lượng trong 7-10 ngày. Tỷ lệ sống sót rất thấp, chỉ 1/1.000 đến 1/10.000 cá thể sống đến tuổi trưởng thành. Rùa biển đối mặt với thiên địch, rác thải nhựa và lưới ma. Sự can thiệp của con người trong ấp trứng có ý nghĩa lớn trong bảo tồn.
Khám phá Vườn quốc gia Côn Đảo
Rời Hòn Bảy Cạnh, nhóm tiếp tục khám phá Vườn quốc gia Côn Đảo – một trong những vườn quốc gia hiếm hoi bảo tồn cả hệ sinh thái rừng và biển. Con đường dưới tán rừng nguyên sinh mát rượi, tiếng chim ríu rít, mùi đất ẩm và hơi nước từ suối nhỏ tạo nên trải nghiệm khó quên.
Kết thúc hành trình, mở ra nhiều điều mới
Chuyến đi kết thúc không phải bằng cảm giác đã khám phá hết, mà bằng nhận thức còn nhiều điều chưa biết: những câu chuyện bảo tồn hàng ngày, những sinh linh nhỏ bé bắt đầu hành trình sống, một hệ sinh thái vừa giàu có vừa dễ tổn thương. Côn Đảo không chỉ là điểm đến, mà còn nhắc nhở con người nâng niu thiên nhiên.
Năm 2024, Vườn quốc gia Côn Đảo đã thả hơn 86.400 rùa con về biển; năm 2025, con số này tăng lên hơn 120.000 con.
