Sáng sớm trên đảo Cồn Cỏ, những chuyến tàu đầu tiên cập bến đưa từng nhóm du khách bước lên cầu cảng. Trong hành lý của họ có máy ảnh, mũ rộng vành, kem chống nắng và niềm háo hức khám phá hòn đảo tiền tiêu. Cồn Cỏ nhỏ bé trên bản đồ nhưng mang vị trí chiến lược giữa Biển Đông, nơi đầu sóng ngọn gió, sở hữu những cánh rừng nguyên sinh, bãi đá núi lửa độc đáo cùng hệ sinh thái biển phong phú với rạn san hô, thảm cỏ biển và nhiều loài sinh vật quý hiếm. Những giá trị ấy tạo nên sức hút ngày càng lớn với du khách yêu thiên nhiên và những người muốn tìm về vùng biển còn giữ vẻ nguyên sơ.
Tuy nhiên, cùng với nhịp phát triển du lịch và các hoạt động trên biển, áp lực lên môi trường ngày một rõ nét. Những chai nhựa, túi ni-lông hay đồ dùng một lần tưởng chừng vô hại có thể tồn tại hàng trăm năm ngoài tự nhiên. Chúng theo sóng biển trôi dạt vào bờ, mắc kẹt trong rạn san hô, ảnh hưởng đến sinh vật biển và từng bước làm tổn thương hệ sinh thái mong manh của đảo. Bảo vệ biển không còn là câu chuyện riêng của lực lượng môi trường hay chính quyền địa phương, mà là trách nhiệm chung của tất cả những ai đặt chân đến hòn đảo này.
Khởi động chiến dịch hành động cụ thể
Xuất phát từ thực tế ấy, Ủy ban nhân dân đặc khu Cồn Cỏ phát động chiến dịch "Cồn Cỏ giữ biển, mình giữ ý thức" với mong muốn biến nhận thức thành hành động, biến những thay đổi nhỏ trong thói quen hàng ngày thành sức mạnh cộng đồng để gìn giữ màu xanh của biển đảo. Điểm đáng chú ý của chiến dịch là cách tiếp cận không dừng ở lời kêu gọi, mà hướng đến tạo ra hành động cụ thể để người dân và du khách có thể tham gia ngay khi có mặt trên đảo. Từ việc mang theo bình nước cá nhân, sử dụng túi vải, hạn chế đồ nhựa dùng một lần, đến bỏ rác đúng nơi quy định, tất cả đều là việc làm nhỏ nhưng mang ý nghĩa lâu dài cho môi trường.
Chiến dịch là một hoạt động thuộc Dự án thành phần số 4 "Giảm thiểu tác động rác nhựa đến Khu bảo tồn biển Cồn Cỏ", nằm trong Chương trình "Thực hiện các giải pháp thuận thiên trong lĩnh vực lâm nghiệp và môi trường, bao gồm quản lý, phục hồi rừng theo hướng kết nối cảnh quan, bảo tồn biển và cải thiện sinh kế cho cộng đồng" tại tỉnh Quảng Trị. Chương trình do Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên tại Việt Nam (WWF Việt Nam) phối hợp Ủy ban nhân dân đặc khu Cồn Cỏ triển khai, hướng tới xây dựng mô hình cộng đồng và điểm đến du lịch giảm nhựa, nâng cao nhận thức và thúc đẩy hành động thiết thực để bảo vệ hệ sinh thái biển.
Cam kết từ chính quyền và sự đồng lòng của cộng đồng
Ông Phạm Thanh Tuấn, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân đặc khu Cồn Cỏ, cho biết: "Hoạt động hôm nay không chỉ đơn thuần là một buổi tuyên truyền về bảo vệ môi trường. Đây là dịp để các cơ quan quản lý, tổ chức, doanh nghiệp, lực lượng vũ trang, đoàn thể, người dân và du khách cùng thể hiện quyết tâm chung trong việc xây dựng Cồn Cỏ trở thành một điểm đến xanh, sạch, văn minh và phát triển bền vững." Ông nhấn mạnh, địa phương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tỉnh và tổ chức quốc tế, đặc biệt là WWF Việt Nam, để hoàn thiện giải pháp quản lý rác thải, đẩy mạnh truyền thông, cải thiện hạ tầng môi trường, phát triển mô hình giảm thiểu, tái chế rác thải nhựa, đồng thời thúc đẩy du lịch theo hướng xanh và bền vững.
Những hành động nhỏ tạo thay đổi lớn
Trên tinh thần đó, không gian của chiến dịch được mở rộng từ bờ biển đến khu dân cư, từ cơ sở lưu trú đến nền tảng số. Các hoạt động truyền thông được triển khai đồng thời với những đợt ra quân làm sạch bờ biển, chương trình đổi rác lấy quà, tuyên truyền trực tiếp trong cộng đồng và vận động các cơ sở kinh doanh du lịch hạn chế sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần. Nhiều địa phương ven biển trong nước đã cho thấy, khi cộng đồng cùng thay đổi thói quen tiêu dùng, lượng rác thải nhựa phát sinh có thể giảm đáng kể. Với một hòn đảo diện tích không lớn như Cồn Cỏ, hiệu quả của những thay đổi ấy càng trở nên rõ rệt. Mỗi bình nước cá nhân mang theo đồng nghĩa với việc bớt đi một chai nhựa; mỗi túi vải được sử dụng là thêm một túi ni-lông không bị thải ra môi trường. Những hành động nhỏ khi được nhân lên bởi hàng nghìn người sẽ tạo nên sự thay đổi lớn.
Không chỉ người dân trên đảo, mỗi du khách cũng là một mắt xích quan trọng trong hành trình ấy. Họ không chỉ đến để ngắm nhìn vẻ đẹp của Cồn Cỏ, mà còn góp phần quyết định vẻ đẹp ấy có còn được gìn giữ cho những chuyến đi sau hay không. Một bức ảnh lưu giữ khoảnh khắc biển xanh sẽ ý nghĩa hơn khi phía sau khung hình không còn những mẩu rác bị bỏ quên. Trong những năm gần đây, du lịch xanh đang dần trở thành xu hướng toàn cầu, việc xây dựng Cồn Cỏ thành điểm đến giảm nhựa mở ra hướng phát triển bền vững cho địa phương. Hành trình này đòi hỏi sự kiên trì của chính quyền, đồng hành của doanh nghiệp, chung sức của cộng đồng và trên hết là ý thức của mỗi cá nhân. Chỉ khi tất cả cùng hành động, màu xanh của biển mới được gìn giữ trọn vẹn.
Biển vẫn ngày ngày ôm lấy đảo Cồn Cỏ bằng những con sóng hiền hòa. Đổi lại, điều biển cần từ con người không phải những điều lớn lao, mà chỉ là sự trân trọng trong từng hành động nhỏ. Khi mỗi người biết giữ gìn một bãi cát sạch, nhặt một mẩu rác hay từ chối một món đồ nhựa dùng một lần, họ không chỉ bảo vệ môi trường hôm nay mà còn góp phần gìn giữ một phần chủ quyền xanh của Tổ quốc cho các thế hệ mai sau.
